Al Alim
Imam Ahmad : 2024
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا } قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْأَنْصَارِ أَهَكَذَا نَزَلَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَلَا تَسْمَعُونَ إِلَى مَا يَقُولُ سَيِّدُكُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا تَلُمْهُ فَإِنَّهُ رَجُلٌ غَيُورٌ وَاللَّهِ مَا تَزَوَّجَ امْرَأَةً قَطُّ إِلَّا بِكْرًا وَمَا طَلَّقَ امْرَأَةً لَهُ قَطُّ فَاجْتَرَأَ رَجُلٌ مِنَّا عَلَى أَنْ يَتَزَوَّجَهَا مِنْ شِدَّةِ غَيْرَتِهِ فَقَالَ سَعْدٌ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَنَّهَا حَقٌّ وَأَنَّهَا مِنْ اللَّهِ تَعَالَى وَلَكِنِّي قَدْ تَعَجَّبْتُ أَنِّي لَوْ وَجَدْتُ لَكَاعًا تَفَخَّذَهَا رَجُلٌ لَمْ يَكُنْ لِي أَنْ أَهِيجَهُ وَلَا أُحَرِّكَهُ حَتَّى آتِيَ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَوَاللَّهِ لَا آتِي بِهِمْ حَتَّى يَقْضِيَ حَاجَتَهُ قَالَ فَمَا لَبِثُوا إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى جَاءَ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ تِيبَ عَلَيْهِمْ فَجَاءَ مِنْ أَرْضِهِ عِشَاءً فَوَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ رَجُلًا فَرَأَى بِعَيْنَيْهِ وَسَمِعَ بِأُذُنَيْهِ فَلَمْ يَهِجْهُ حَتَّى أَصْبَحَ فَغَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ أَهْلِي عِشَاءً فَوَجَدْتُ عِنْدَهَا رَجُلًا فَرَأَيْتُ بِعَيْنَيَّ وَسَمِعْتُ بِأُذُنَيَّ فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا جَاءَ بِهِ وَاشْتَدَّ عَلَيْهِ وَاجْتَمَعَتْ الْأَنْصَارُ فَقَالُوا قَدْ ابْتُلِينَا بِمَا قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ الْآنَ يَضْرِبُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ وَيُبْطِلُ شَهَادَتَهُ فِي الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ هِلَالٌ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِي مِنْهَا مَخْرَجًا فَقَالَ هِلَالٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ أَرَى مَا اشْتَدَّ عَلَيْكَ مِمَّا جِئْتُ بِهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَصَادِقٌ وَ وَاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ أَنْ يَأْمُرَ بِضَرْبِهِ إِذْ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيَ وَكَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِ الْوَحْيُ عَرَفُوا ذَلِكَ فِي تَرَبُّدِ جِلْدِهِ يَعْنِي فَأَمْسَكُوا عَنْهُ حَتَّى فَرَغَ مِنْ الْوَحْيِ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ } الْآيَةَ فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا هِلَالُ فَقَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَكَ فَرَجًا وَمَخْرَجًا فَقَالَ هِلَالٌ قَدْ كُنْتُ أَرْجُو ذَاكَ مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلُوا إِلَيْهَا فَأَرْسَلُوا إِلَيْهَا فَجَاءَتْ فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمَا وَذَكَّرَهُمَا وَأَخْبَرَهُمَا أَنَّ عَذَابَ الْآخِرَةِ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا فَقَالَ هِلَالٌ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ صَدَقْتُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ كَذَبَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعِنُوا بَيْنَهُمَا فَقِيلَ لِهِلَالٍ اشْهَدْ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنْ الصَّادِقِينَ فَلَمَّا كَانَ فِي الْخَامِسَةِ قِيلَ يَا هِلَالُ اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكَ الْعَذَابَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَا يُعَذِّبُنِي اللَّهُ عَلَيْهَا كَمَا لَمْ يَجْلِدْنِي عَلَيْهَا فَشَهِدَ فِي الْخَامِسَةِ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنْ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ قِيلَ لَهَا اشْهَدِي أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنْ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا كَانَتْ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهَا اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكِ الْعَذَابَ فَتَلَكَّأَتْ سَاعَةً ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ لَا أَفْضَحُ قَوْمِي فَشَهِدَتْ فِي الْخَامِسَةِ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنْ الصَّادِقِينَ فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا وَقَضَى أَنَّهُ لَا يُدْعَى وَلَدُهَا لِأَبٍ وَلَا تُرْمَى هِيَ بِهِ وَلَا يُرْمَى وَلَدُهَا وَمَنْ رَمَاهَا أَوْ رَمَى وَلَدَهَا فَعَلَيْهِ الْحَدُّ وَقَضَى أَنْ لَا بَيْتَ لَهَا عَلَيْهِ وَلَا قُوتَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُمَا يَتَفَرَّقَانِ مِنْ غَيْرِ طَلَاقٍ وَلَا مُتَوَفًّى عَنْهَا وَقَالَ إِنْ جَاءَتْ بِهِ أُصَيْهِبَ أُرَيْسِحَ حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِهِلَالٍ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الْأَلْيَتَيْنِ فَهُوَ لِلَّذِي رُمِيَتْ بِهِ فَجَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الْأَلْيَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا الْأَيْمَانُ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَانٌ قَالَ عِكْرِمَةُ فَكَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَمِيرًا عَلَى مِصْرٍ وَكَانَ يُدْعَى لِأُمِّهِ وَمَا يُدْعَى لِأَبِيهِ
hi byerile [Yazid] u hi byerile [‘Abbad bin Mansur] ku suka eka [Ikrimah] ku suka eka [Ibn ‘Abbas], u te; Loko ndzimana yi fika ehansi: -Na lava va hehlaka vavasati lavanene hi ku endla vuoswi naswona va nga tisi timbhoni ta mune, kutani lava va va hehlaka va ta biwa ka makume-nhungu, naswona va nga amukeli vumbhoni bya vona hilaha ku nga heriki-' Sa'd bin Ubadah, - a a ri murhangeri wa Ansar u te; 'Xana hi yona ndlela leyi ndzimana yi paluxiweke ha yona, Wena Murhumiwa wa Allah?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam u hlamurile: 'N'wina vanhu va Ansar, xana a mi swi twanga leswi murhangeri wa n'wina a swi vuleke?' Va hlamula va ku; 'Oho Murhumiwa wa Allah, u nga n'wi soli, -hikuva- hakunene i munhu wa mavondzo.' Hi Allah, a nga si tshama a teka handle ka nhwanyana, naswona a nga si tshama a dlaya vukati na nsati wa yena, hikuva a a ri na mavondzo swinene'. Sa'd u te; Hi Allah, Wena Murhumiwa wa Allah, ndza swi tiva leswaku ndzimana leyi i ntiyiso naswona yi huma eka Allah. Kambe ndza hlamala hakunene loko ndzi kuma wansati yoloye la rhukaniweke a ri ni vuxaka bya le kusuhi ni wanuna, kambe a ndzi na mfanelo yo hlundzuka ndzi n’wi hlongola kukondza ndzi kota ku tisa timbhoni ta mune. Hi Allah, a ndzi nge swi koti ku va tisa ku kondza wanuna loyi a hetisisa xilaveko xa yena. Ibn Abbas u te: Endzhakunyana ka sweswo, Hilal bin Umayyah u tile. A a ri un’wana wa lavanharhu lava a va lerisiwe ku hundzuka. U tile endyangwini wa ka vona a huma edorobeni ra ka vona nimadyambu kutani a kuma wanuna ekusuhi ni ndyangu wa ka vona. U vone hi mahlo a tlhela a twa hi tindleve. Kambe a a nga ri na mfanelo yo hlundzukela wanuna loyi ku fikela siku leri landzelaka. Hiloko a ya nimixo swinene eka Murhumiwa wa Allah (ku rhula ni mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) kutani a ku: Wena Murhumiwa wa Allah, tolo nimadyambu ndzi ye endyangwini wa mina kutani ndzi kuma wanuna ekusuhi ni nsati wa mina. Ndzi vone hi mahlo ya mina naswona ndzi tlhele ndzi twa hi tindleve ta mina. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a nga tsakanga hi mahungu lama tisiweke hi Hilal naswona mahungu lawa a ma n'wi tikela. Hi nkarhi wolowo, vanhu va le Ansar a va hlengeletanile, kutani va ku; 'Hakunene, hi ringetiwile hi nchumu lowu Sa'd bin Ubadah a wu vuleke.' Sweswi Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u be Hilal bin Umayyah kutani a herisa vumbhoni bya yena emahlweni ka Mamoslem. Hilal u te; 'Hi Allah, ndzi tshemba leswaku Allah u ta ndzi nyika ndlela yo huma eka nsati wa mina'. Hilal u vule nakambe; 'O Murhumiwa wa Allah, hakunene hakunene ndzi vona nchumu lowu ku tikaka - lowu - ku nga - hi xivumbeko xa mahungu lawa ndzi ma tiseke.' Allah u swi tiva kahle leswaku hakunene ndzi munhu wo tshembeka'. Hi Allah, hakunene Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a a lava ku lerisa ku ba Hilal, hikuva Allah hakunene u ta rhumela ehansi nhlavutelo eka Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam. Entiyisweni, loko nhlavutelo a yi ri karhi yi rhelela eka yena, a va swi tiva hi ku cinca ka nhlonge ya yena leyi nga hundzuka grey/dark. Leswi swi vula leswaku a va n’wi kavanyetanga ku kondza a heta -ku amukela- nhlavutelo. Kutani ndzimana yi rhelela: '-Na lava va hehlaka vasati va vona hi vuoswi, hambi leswi va nga riki na timbhoni tin'wana handle ka vona, kutani vumbhoni bya munhu yoloye byi hlambanya ka mune hi vito ra Allah-' ku fikela emakumu ka ndzimana. Kutani Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allaah a swi ve na yena) u pfulekile kutani a ku: ‘Tsaka, O Hilal, -hikunene Allah u ku endlele ndhawu na ndlela yo huma’. Hilal u hlamurile; 'Hakunene ndzi langutele sweswo eka Hosi ya mina'. Kutani Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Rhumela papila -hi wena- eka wansati -nsati wa Hilal-'. Vanghana va tlhele va rhumela papila eka wansati loyi kutani wansati loyi a ta. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kutani a hlayela Hilal bin Umayyah na nsati wa yena ndzimana leyi nga laha henhla. U tlhele a va tsundzuxa ni ku va tivisa havumbirhi bya vona leswaku ku xanisiwa ka vutomi bya le ndzhaku ka rifu a ku tika ku tlula ku xanisiwa ka misava. Hilal u te; 'Hi Allah, Wena Murhumiwa wa Allah, hakunene ndzi tshembekile hi sweswo'. Nsati wa Hilal a hlamula; 'U hembile'. Kutani Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: '-Hlaya swivulwa swa li'an exikarhi ka n'wina eka vona havambirhi'. Ku vuriwile eka Hilal, ‘Vumbhoni’. Kutani Hilal u nyikele vumbhoni hi vumbhoni bya mune hi vito ra Allah, leswaku hakunene a a ri un’wana wa vanhu va ntiyiso. Loko yi fika eka ya vuntlhanu ku vuriwa -eka Hilal-; 'O Hilal, chava Allah, hikuva hakunene ku xanisiwa ka misava leyi ku vevuka ku tlula ku xanisiwa ka vutomi bya le ndzhaku ka rifu.' Naswona hakunene leswi i -xin'wana xa- swilo leswi lavaka -vukona bya- ku xanisiwa eka wena'. Hilal u hlamurile; 'Hi Allah, Allah a nge ndzi xupuli hikwalaho ka yena, tani hi leswi a nga ta ndzi xupula hikwalaho ka wansati loyi.' Hilal u tlhele a nyikela vumbhoni ra vuntlhanu, leswaku ndzhukano wa Allah wu ta n’wi wela loko a ri exikarhi ka vahembi. Endzhaku ka sweswo, ku vuriwile eka nsati wa Hilal: ‘Vona vumbhoni ka mune hi vito ra Allah leswaku u le xikarhi ka vahembi. Naswona leswaku leyi i mhaka leyi endlaka leswaku ku xupuriwa ku boha eka wena.’ Nsati wa Hilal u miyerile swa xinkarhana, kutani a ku: ‘Hi Allah, a ndzi nge va lovisi vanhu va mina.’ Kutani nsati wa Hilal u nyikele vumbhoni ra vuntlhanu leswaku nxupulo wa Allah wu ta n’wi wela loko Hilal a ri exikarhi ka lava vulaka ntiyiso. Kutani Murhumiwa wa Allah (ku rhula ni mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) u va hambanise lavambirhi kutani a endla xiboho xa leswaku n’wana wakwe a nga fanelanga a vitaniwa hi vito ra tata wakwe, nsati wakwe a nga ha hehliwi, naswona a nga fanelanga a hehla n’wana wakwe. Loyi a hehlaka wansati kumbe n'wana wa yena hi vuoswi, a a ta xupuriwa. U tlhele a endla xiboho xa leswaku Hilal a nga bohekanga ku nyika nsati wakwe vutumbelo ni swakudya hikuva va hambanile ku nga ri hi ku dlaya vukati kumbe rifu. Murhumiwa wa Allah (ku rhula ni mikateko ya Allah a swi ve na yena) u te: ‘Loko wansati a veleka n’wana la nga ni nhlonge yo tshwuka yo tshwuka, marhaku lamatsongo ni marhole lamatsongo, kutani i n’wana wa Hilal. Kambe loko a veleka n’wana la nga ni nhlonge ya buraweni, misisi leyi govekeke, swirho leswikulu ni marhole lamakulu, kutani i n’wana wa munhu loyi a hehliwaka.’ Kutani nsati wa Hilal a veleka n’wana la nga ni nhlonge ya buraweni, misisi leyi govekeke, swirho leswikulu, marhole lamakulu ni marhaku lamakulu. Kutani Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve eka yena) u te: ‘Loko a ku nga ri hi xihlambanyo, a ku ta va ku ri na swo karhi exikarhi ka mina na wansati yoloye.’ Ikrimah u te: ‘Kutani endzhaku ka sweswo n’wana u ve murhangeri exifundzheni xa Egipta, u vitaniwe hi vito ra mana wakwe ematshan’weni ya vito ra tata wakwe.’
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 49, 60, 77, 418, 444, 497, 2024, 2183, 2437, 2775, 3477, 3561, 3572, 3584, 3721, 3954, 4032, 4536, 4887, 4975, 5770, 5902, 6309, 6555, 7620, 8040, 8042, 8472, 9137, 9301, 11047, 14180, 15617, 16541, 16851, 19585, 20261, 20354, 20479, 20678, 21908, 22046, 22756, 24444
Imam Bukhari : 981, 4261, 4405, 4477, 6831, 6876
Imam Abu Dawud : 4405, 4420, 4425
Imam Tirmidzi : 3314, 3452
Imam Darimi : 2573