Hadits Perwakilan
Al Waliyy
Imom Buxoriy : 3137حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَرَأَيْتِ قَوْلَهُ{ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِّبُوا }أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ بَلْ كَذَّبَهُمْ قَوْمُهُمْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ وَمَا هُوَ بِالظَّنِّ فَقَالَتْ يَا عُرَيَّةُ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ قُلْتُ فَلَعَلَّهَا أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ لَمْ تَكُنِ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا وَأَمَّا هَذِهِ الْآيَةُ قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ وَطَالَ عَلَيْهِمْ الْبَلَاءُ وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمْ النَّصْرُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَتْ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ وَظَنُّوا أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ{ اسْتَيْأَسُوا }اسْتَفْعَلُوا مِنْ يَئِسْتُ{ مِنْهُ }مِنْ يُوسُفَ{ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ }مَعْنَاهُ الرَّجَاءُ
Bizga [Yahyo ibn Bukayr] bizga [Al Lays]dan [Uqayl]dan [Ibn Shihob] menga [Urva] bir marta Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning xotini Oisha roziyallohu anho]dan so'raganini aytdi: "Yusuf surasining 110-oyatidagi Allohning kalomi haqida nima deb o'ylaysiz?", ya'ni "Payg'ambarlar endi o'z qavmining iymonidan umidlarini uzib, yolg'on gapirishda ayblanganliklariga shubha qilishganda - kuddzzibuu, dzal bertasydid harfi) yoki (yolg'on gapirish, kudzibuu, dzal bertasydid emas, balki bertasydid)". Oisha roziyallohu anho dedilar: "Aslida, haqiqat shundaki, payg'ambarlar o'z qavmi tomonidan yolg'on gapirilgan". Men aytaman: "Allohga qasamki, ular o'z qavmlari ularni yolg'on gapirishda ayblayotganiga chin dildan ishonishadi, shuning uchun bu oyatdagi xurofotning ma'nosi nima?" Oisha roziyallohu anho dedilar: "Ey Urva, haqiqatan ham payg'ambarlar yolg'on gapirishlariga amin edilar." Men aytaman; "Umid qilamizki. Yoki ular shunchaki yolg'on gapirishgan deb o'ylaydilarmi?" Oisha roziyallohu anho dedi: "Alloh himoyachidir. Darhaqiqat, payg'ambarlar Parvardigorlariga zarar yetkazmadilar. Bu oyat, dedi u; "Bu ularning izdoshlari haqida, ular uzoq vaqt davomida sinovlarga duch kelishgan, ammo hali yordam kelmagan edi, shuning uchun ularning ba'zilari yolg'on gapirgan odamdan va izdoshlari uning payg'ambarligini inkor etishlaridan umidsizlikka tushganlarida, Allohning yordami keldi." Abu Abdulloh al-Buxoriy aytdi: "Ista'asuu so'zi "yaistu" so'zidan kelib chiqqan "istaf'aluu" jumlasining namunasiga amal qiladi. Yusuf surasida "laa ta'asuu mir rauhillah" (Allohning rahmatidan umidsizlikka tushmang) degan ma'no har doim podshohni (umidni) birinchi o'ringa qo'yish degan ma'noni anglatadi."