Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis
Imam Ahmad : 2252حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ كِتَابَهُ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلْيَاءَ عَلَى الزَّرَابِيِّ تُبْسَطُ لَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي مِنْ قَوْمِهِ مَنْ أَسْأَلُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ أَنَّهُ كَانَ بِالشَّامِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تُجَّارًا وَذَلِكَ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَأَتَانِي رَسُولُ قَيْصَرَ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلْيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ عَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَتُكَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي قَالَ فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ مِنِّي ثُمَّ أَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الِاسْتِحْيَاءُ يَوْمَئِذٍ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي وَلَكِنِّي اسْتَحَيْتُ أَنْ يُؤْثَرَ عَنِّي الْكَذِبُ فَصَدَقْتُهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ فِي الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قَالَ فَقُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ وَنَحْنُ نَخَافُ ذَلِكَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ غَيْرُهَا لَأَخَافُ أَنْ يُؤْثَرَ عَنِّي الْكَذِبُ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ كَيْفَ كَانَتْ حَرْبُكُمْ وَحَرْبُهُ قَالَ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا سِجَالًا نُدَالُ عَلَيْهِ الْمَرَّةَ وَيُدَالُ عَلَيْنَا الْأُخْرَى قَالَ فَبِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ لَهُ ذَلِكَ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَطُّ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ يُخَالِطُ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ يَكُونُ دُوَلًا يُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَيَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ لَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصِّدْقِ وَالصَّلَاةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَهَذِهِ صِفَةُ نَبِيٍّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَإِنْ يَكُنْ مَا قُلْتَ فِيهِ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَاللَّهِ لَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ يَعْنِي الْأَكَّارَةَ وَ { يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ } قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَصْتُ لَهُمْ قُلْتُ لَهُمْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا أَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ فَذَكَرَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ فَذَكَرَهُ
Гьеб нилъеда хурхараб букӀана [Якъубица] абуна; нижеда [дир вац Ибну Шигьабил васасда] жиндирго имгӀаласдасан, ай [МухӀамад бин Муслимица] бицун букӀана; лъазабуна дида [ГӀубайдуллагь бин ГӀабдуллагь бин ГӀутба бин МасгӀудида] [ГӀабдуллагь бин ГӀаббасица] дида лъазабун букӀиналъул, Аллагьасул Расулас (с.т.гӀ.в.) Рималъул императорасухъе кагъат хъван букӀиналъул - гьелъул содержание - гьев КалахӀил Исламалде ахӀун вукӀиналъул, ва. Расулуллагь шаллагьу гӀалайгьи васалламица гьесда амру гьабуна гьеб Бушраялъул хӀакимзабазухъе кьезе, хадуб Рималъул императорасухъе кьезе. Рималъул императорасул бицани, Аллагьас персазул аскар къезабизе гьабураб мехалъ, гьев Химшалдаса Илиялде щвезегӀан гьесие тӀибитӀизабураб халичаялда тӀад хьвадана. ГӀабдуллагь бин ГӀаббасица абуна; — Аварагасул кагъат кодобе щведал, гьебсагӀатго цӀалана ва абуна; — Гьесул халкъалда гьоркьоса дица Аллагьасул Аварагасул хӀакъалъулъ цӀехезе кӀолев чи валагье. [Ибн ГӀаббасица] абуна; [Абу Суфьян бин Харбица] дида бицана цеве жив Сириялда вукӀанин даран-базар гьабизе рачӀарал къурайшиязул халкъгун цадахъ, гьеб ккана аварагасдаги къурайшиязул капурзабаздаги гьоркьоб жеги тушманлъи букӀараб мехалъ. Абу Суфьяница абуна; Дихъе вачӀана Рималъул императорасул вакил, цинги гьевги дунги дир гьудулзабиги ана Илияъе щвезегӀан, цинги ниж императорасда дандчӀвазе рачана, гьеб мехалъ гьев жиндирго тахида гӀодов чӀун вукӀана, гьесул ботӀрода тажги лъун букӀана, гьесда аскӀор рукӀана румазул хӀурматиял чагӀи. Цинги гьес жиндирго таржамачиясда абуна: «Гьезда гьикъе, живго Авараглъун рикӀкӀунев гьав чиясда наслуялъул рахъалъ бищунго гӀагарав гьезул кинав вугевали», - ян. Абу Суфьяница жаваб кьуна; — Дун вуго гьесда иргаялда бищунго гӀагарав чи. Императорас нахъеги гьикъана: «Дур гьесулгун кинаб гьоркьоблъи бугеб?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; — Гьев вуго дир имгӀаласул вас. Абу Суфьяница абуна; Ва доб мехалъ караваналда вукӀинчӀо дун гурони, Бани ГӀабду Манафалдаса вачӀарав чи. Гьес абуна; Гьеб мехалъ Императорас абуна; — Дида аскӀове ваче гьев. Цинги гьес дир гьудулзабазда абуна дида нахъасан лъугьаян. Цинги гьес жиндирго таржамачиясда абуна; — Гьесул гьудулзабазда бице, хӀакъикъаталдаги дица гьаб чиясда гьикъила авараг вугин абулев чиясул хӀакъалъулъ. Гьес гьереси бицунеб батани, гьесдаги гьереси бице'. Абу Суфьяница абуна; Ва Аллагьасда, доб заманалда дир инжитлъи букӀинчӀебани, гьезги гьереси бицунеб бугилан абулеб букӀарабани, гьес дида гьикъидал дицаги гьереси бицинаан. Амма дун нечолаан гьудулзабаз гьереси бицанин абуни, гьединлъидал дица битӀараб бицунаан. Императорас жиндирго таржамачиясда абуна; — Бице гьесда, нужеда гьоркьоб гьаб чиясул хъулухъ кинаб бугеб? Абу Суфьяница жаваб кьуна; — Нижее гьев вуго къиматаб наслуялъул чи. Императорас нахъеги гьикъана: «Гьес цебе абураб жо лъицаниги абунищ?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; 'Ууна'. Императорас нахъеги гьикъана; — Гьес абураб жо абизегӀан гьереси бицунев вукӀанищ дуца гьев киданиги? Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; 'Ууна'. Императорас нахъеги гьикъана: «Гьесул умумузул цонигияв ханлъун вахъаравищ?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; 'Ууна'. Императорас нахъеги гьикъана: «Гьедин батани, ханзабиищ яги гӀадатиял гӀадамалищ гьесда хадур лъугьине ругел?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; — ХӀатта гьезул гӀемерисел гӀадатиял чагӀи руго. Императорас нахъеги гьикъана: «Гьезул къадар цӀикӀкӀунебищ бугеб яги дагьлъулебищ бугеб?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; — ХӀакъикъаталдаги, гьеб цӀикӀкӀунебго букӀуна. Императорас нахъеги гьикъана: «Жиндирго дин къабул гьабун хадуб рихун вугин абун муртадлъи гьабулев чи вугищ?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; 'Ууна'. Императорас нахъеги гьикъана: «Кидаго хиянатлъи гьабунищ гьес?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна: «ГьечӀо», - ян. Ва нилъ гьабсагӀаталда парахатго руго, гьелдаса нилъ хӀинкъулелги руго». Абу Суфьяница абуна; Ва дие рес гьечӀо дирго жавабалдаса цо жо гъорлъе ккезабизе ва цогидаб жо нахъе бахъизе, дие унго-унгояб ургъел букӀуна, нагагьлъун гьез гьеб гьоркьоб къотӀизабуни дун гьересичилъун рикӀкӀе. Императорас нахъеги гьикъана: «Дуца киданиги гьесда данде рагъ гьабурабищ яги гьес дуда рагъ гьабурабищ?» Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; 'У'. Императорас гьикъана; — Дудаги гьесдаги гьоркьоб рагъ кин бугеб? Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; — Гьесул хъулухъал хисун рукӀана, цо нухалъ нижеца гьев бергьана, хадуб хадусеб нухалъ гьес ниж бергьана». Императорас гьикъана; — Щиб гьес нужеда абураб, лъимал? Абу Суфьяница абуна; Дица жаваб кьуна; — Гьес нилъеда абуна цохӀо Аллагьасе гӀибадат гьабеян ва щибго жо гьесде ширк гьабугеян. Гьес нилъее гьукъун букӀана умумузул аллагьзабазе лагълъи гьабизеги. Ва нижеда абуна как базе, хӀакъикъат бицине, нижерго намус цӀунеян, кьураб рагӀи тӀубазе ва нижерго аманат тӀубазеян». Абу Суфьяница абуна; Цинги дица кинабго бицун хадуб, императорас жиндирго таржамачиясда абуна; — Бице гьесда, ХӀакъикъаталдаги дица дуда гьикъана гьесул наслуялъул хӀакъалъулъ, цинги дуца рехсана гьесул хӀурматияб наслу букӀиналъул, гьедин рукӀана чапарзаби, гьел ритӀун рукӀана -хъизамаздасан- жидерго халкъалда гьоркьоб къиматаб наслу бугел. Дица нужеда гьикъана нужер лъицаниги цебе гьеб ишалде ахӀун букӀанищан, нужеца жаваб кьуна киданиги, дир пикруялда. Цебе лъицаниги гьеб ишалде ахӀи балеб букӀарабани, дица абилаан; — Гьев гьанжего гьанже цебе абураб жоялда хадуб хьвадулев вуго. Дица гьикъана, дуца киданиги гьереси бицунеб букӀиналъул гӀайиб гӀунтӀизабунищ гьесда гьеб абизегӀан -авараг вугин абун-, дуца жаваб кьуна киданиги. Дида лъала гьесда рес гьечӀеблъи гӀадамазде гьереси рагӀабиги тун, хадуб Аллагьасда гьереси бицине таваккал гьабизе. Дица гьикъана гьесул кӀудадабазул цонигияв киданиги ханлъун вукӀанищан, дуца жаваб кьуна гьечӀин. Дир пикруялда, гьесул цо кӀудада ханлъун вахъани, дица чӀванкъотӀун абилаан; — Гьесие гӀицӀго бокьун бугин умумузул къуват цӀигьабизе». Дица дуда гьикъана, жамагӀаталъул церехъаби гьесул муридзабийищ рукӀарал яги гьезда гьоркьор ругел загӀипал чагӀийищ, дуца жаваб кьуна, гьесда хадур рилълъарал загӀипал чагӀи рукӀанин. -Дида лъала-, унгоги загӀипал гӀадамал руго чапарзабазул муридзаби. Дица дуда гьикъана гьел гӀемерлъулелищ яги дагьлъулелищали, дуца жаваб кьуна гьел кидаго цӀикӀкӀунел ругилан. Гьединаб букӀуна иман камиллъизегӀан. Дица дуда гьикъана, жиндирго дин къабул гьабун хадуб рихун вугин абун муртадлъарав чи вукӀанищан, дуца жаваб кьуна, гьечӀин. Гьединаб букӀуна иманалъул, жиндирго гьунар рекӀелъ жубан хадуб, лъиданиги рихун гьечӀо гьеб. Дица дуда гьикъана гьес дуе киданиги хиянатлъи гьабурабищин, дуца жаваб кьуна, киданиги гьечӀин. Гьедин рукӀана чапарзаби, гьез киданиги хилиплъичӀо. Дица дуда гьикъана, мун гьесда вагъунищ, гьев дуда вагъунищан, дуца жаваб кьуна, гьедин кканин, гьесулгун дур рагъги бащад букӀанин. Цо-цо мехалъ бергьуна, цо-цо мехалъ къезабула. Гьединго чапарзабазги, гьез батӀи-батӀиял хӀалбихьиял гьаруна ва хадуб лъикӀал хӀасилал щвана. Дица дуда гьикъана гьес дуе щиб гьабизе тӀадкъай кьурабилан, дуца жаваб кьуна гьес дуе амру гьабуна цохӀо Аллагьасе гӀазза важаллаялъе гӀибадат гьабейилан, гьесда щибго хурхен гьабугеян, дуда амру гьабуна битӀараб бицине, какал разе, намус цӀунизе, кьураб рагӀи тӀубазе ва амру тӀубазеян. Гьеб буго аварагасул тӀабигӀат. Дида лъалаан гьев витӀизе вукӀин, амма дида ракӀалдецин ккун букӀинчӀо гьев нужер -миллаталдаса- вукӀине вугин. Дуца абураб жо битӀараб батани, гьесда кӀвела дир кӀиябго хӀетӀе чӀезе. Валлагьи, дун гьесда дандчӀвазе вукӀиналда ракӀчӀун вукӀине рес букӀарабани, дица чӀван къотӀун тӀаса бищилаан гьесда дандчӀвазе. Дун гьесул рахъалда вукӀарав ватани, дица чӀванкъотӀун гьесул хӀатӀал чурулаан -хӀурматалъул форма хӀисабалда-'. Абу Суфьяница абуна; Цинги гьес аварагасул саллаллагьу гӀалайгьи васаллам кагъатги гьарун, гьеб цӀализе амру гьабуна. Кагътил магӀна; БИСМИЛЛАХӀИРРАХМАНИРРАХИИМ -в имя Аллагьа, РахӀмав, РахӀмав-. Аллагьасул ва гьесул аварагасул лагъ МухӀамадидасан байбихьун Рималъул хӀаким Ираклиясде щвезегӀан хвасарлъи щваги тӀадкъаязда -хӀакъикъаталда- хадуб хьвадулев чиясе. Амма Баъду. Унгозгийищ Дица нуж ахӀулел руго исламалъул ахӀи тӀубазе, исламалде лъугьа нуж сах-саламатго рукӀина. Ва исламалде русса, Аллагьас дуе щаклъи гьечӀого кьезе буго жиндирго кири кӀиго нухалъ цӀикӀкӀараб. Амма мун нахъе вуссани -инкар гьабуни-, гьеб мехалъ дуца хӀехьезе руго румазул халкъалъул киналго мунагьал, рекьарухъанас гӀадин. Ва абе: «Я, тӀехьалъул агьлу, рачӀа нилъеца -нужедаги нужедаги гьоркьоб дагӀба гьечӀолъиялъул, Аллагьасда гурони нилъеца гӀибадат гьабулареблъиялъул ва нилъер цонигияс Аллагь гурев цогидал Аллагьаллъун рикӀкӀунел гьечӀолъиялъул» предложениялъул -хӀукмуялъул». нагагьлъун гьел нахъе руссун ратани, гьезда абе: «Гьале, ниж руго Аллагьасе мутӀигӀлъарал чагӀи». Абу Суфьяница абуна; Павелица бицун лъугӀун хадуб, гьесда сверухъ румазул чӀухӀби-хӀакимзабазда гьоркьоб ахӀи-хӀур бахъинабуна, гьез бицунеб жо дида лъаларого хутӀизегӀан, гьеб дагьабги кутакаб ахӀи-хӀур бахъана. Цинги буюрухъ бачӀана, нижги къватӀире рачана. Абу Суфьяница абуна; Дунги гьудулзабиги къватӀире рахъун, гьезулгун дирго иш лъугӀараб мехалъ, дица гьезда абуна; «Ибн Абу Кабсиятил ишаз гьесдаса хӀинкъизавуна Бани Аль Ашфаралъул ханзаби -хъахӀаб тӀом-». Абу Суфьяница абуна; Аллагьасе гӀоло. Дун кидаго божулаан гьесда икъбал щвезе букӀиналда, ахирги Аллагьас дир рекӀелъ ислам лъугьинабизегӀан, дида гьев рихараб мехалъ». Бицун бугила нижеда [Якъубица] нижеда [дир инсуда] [СалихӀ бин Къайсанидаса] бицун бугилан, гьес абуна; [Ибн Шигьабица] абуна; нижеда [ГӀубайдуллагь бин ГӀабдуллагь бин ГӀутба бин МасгӀудида] лъазабуна [ГӀабдуллагь бин ГӀаббасица] гьесда лъазабун бугин Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васалламица кагъат хъван букӀиналъул, гьес тӀадехун рехсараб хӀадис рехсана. [Маъмаралдаса] нижеда [ГӀабдурразакъица] бицана, хадуб тӀадехун рехсараб хӀадис рехсана.