Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis

Imam Ahmad : 2252

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ كِتَابَهُ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلْيَاءَ عَلَى الزَّرَابِيِّ تُبْسَطُ لَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي مِنْ قَوْمِهِ مَنْ أَسْأَلُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ أَنَّهُ كَانَ بِالشَّامِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تُجَّارًا وَذَلِكَ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَأَتَانِي رَسُولُ قَيْصَرَ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلْيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ عَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَتُكَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي قَالَ فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ مِنِّي ثُمَّ أَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الِاسْتِحْيَاءُ يَوْمَئِذٍ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي وَلَكِنِّي اسْتَحَيْتُ أَنْ يُؤْثَرَ عَنِّي الْكَذِبُ فَصَدَقْتُهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ فِي الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قَالَ فَقُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ وَنَحْنُ نَخَافُ ذَلِكَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ غَيْرُهَا لَأَخَافُ أَنْ يُؤْثَرَ عَنِّي الْكَذِبُ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ كَيْفَ كَانَتْ حَرْبُكُمْ وَحَرْبُهُ قَالَ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا سِجَالًا نُدَالُ عَلَيْهِ الْمَرَّةَ وَيُدَالُ عَلَيْنَا الْأُخْرَى قَالَ فَبِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ لَهُ ذَلِكَ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَطُّ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ يُخَالِطُ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ يَكُونُ دُوَلًا يُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَيَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ لَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصِّدْقِ وَالصَّلَاةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَهَذِهِ صِفَةُ نَبِيٍّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَإِنْ يَكُنْ مَا قُلْتَ فِيهِ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَاللَّهِ لَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ يَعْنِي الْأَكَّارَةَ وَ { يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ } قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَصْتُ لَهُمْ قُلْتُ لَهُمْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا أَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ فَذَكَرَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ فَذَكَرَهُ

A yeke na lege ni ti tene e [Ya’qub] atene; ti tene na e [molenge ti ita ti mbi Ibnu Shihab] so alondo na ita ti lo ti koli, so ti tene [Mohammed bin Muslim], atene; a fa na mbi [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] so [Abdullah bin Abbas] a fa na mbi, so Watokua ti Nzapa (siri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) asû mbeti na Togbia ti Rome - so atënë ti yâ ni - atisa lo na Kahbiyah, na Allahbiyah. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam amû yanga na lo ti mû ni na akota zo ti Bushra, ti tene na pekoni lo mû ni na Togbia ti Rome. Ti Togbia ti Rome, tongana Allah asala si aturugu ti Perse ahon na ngangu, lo tambela ti londo na Himsh ti si na Iliya` na ndo mbeni tapis so a leke teti lo. Abdolla bin Abbas atene; ‘Tongana mbeti ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam asi na maboko ti lo, lo diko ni hio na lo tene; ‘Gi mbeni zo na popo ti azo ti lo so mo lingbi ti hunda tënë na ndo ti Watokua ti Nzapa’. [Ibn Abbas] atene; [Abu Sufyan bin Harb] atene na mbi so kozoni lo yeke na Syrie na azo ti Quraïsh so aga ti sala dengo buze, na ye so asi na ngoi so kengo tele angbâ na popo ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na a-infidèle ti Quraïsh. Abu Sufyan atene; Azo ti tokua ti Togbia ti Rome aga na mbi, na pekoni lo na mbi na akamarade ti mbi e gue juska e si na Iliya’, na pekoni a gue na e ti tingbi na Togbia ni, na ngoi ni so lo yeke duti na ndo ti mbata ti gbia ti lo, a zia mbeni couronne na li ti lo, na na tere ti lo a yeke wara akota zo ti Rome. Na pekoni, lo tene na zo ti kiringo peko ti atënë ti lo, lo tene: ‘Hunda ala, zo wa na popo ti ala ayeke ndulu mingi na hale ti koli so abâ tele ti lo tongana Prophète so’. Abu Sufyan akiri tënë; ‘Mbi yeke zo so ayeke ndulu mingi na lo’. Togbia ni akiri ahunda lo, lo tene: ‘Songo ti mo na lo ayeke tongana nyen?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; ‘Lo yeke molenge ti oncle ti mbi’. Abu Sufyan atene; Na mbeni zo oko ayeke na yâ ti caravane ni na ngoi ni kâ pëpe, so alondo na Bani Abdu Manaf nde na mbi. Lo tene; Na pekoni, Togbia ni atene; ‘Ga na lo nduru na mbi’. Na pekoni, lo tene na akamarade ti mbi ti lï na peko ti mbi. Na pekoni, lo tene na zo ti kiringo peko ti atënë ti lo; ‘Tene na akamarade ti lo, ti tâ tënë ni, mbi yeke hunda tënë na zo so na ndo ti koli so atene lo yeke prophète. Tongana lo tene mvene, mo tene mvene na lo’. Abu Sufyan atene; Na lege ti Allah, tongana a yeke pepe ndali ti kamene ti mbi na ngoi ni so, na ala tene so mbi yeke tene mvene, ka mbi yeke tene mvene na ngoi so lo hunda mbi. Me kamene asara mbi tongana akamarade ti mbi atene so mbi tene mvene, tongaso mbi tene tâ tënë. Togbia ni atene na zo ti kiringo peko ti atënë ti lo; ‘Ala tene na lo, dutingo ti zo so ayeke tongana nyen na popo ti ala?’ Abu Sufyan akiri tënë; ‘Ti e lo yeke mbeni zo so ayeke na mbeni hale ti kota ndo’. Togbia ni akiri ahunda: ‘Mbeni zo atene tënë so lo tene kozo awe?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; 'En-en'. Togbia ni akiri ahunda; ‘Mo gbu lo lâ oko pëpe na tenengo mvene kozoni si lo tene ye so lo tene?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; 'En-en'. Togbia ni akiri ahunda ndo, atene: ‘Mbeni zo na popo ti akotara ti lo aga gbia?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; 'En-en'. Togbia ni akiri ahunda: ‘Tongaso, amokonzi wala asenge zo ayeke mû peko ti lo?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; ‘Même mingi ti ala ayeke asenge zo’. Togbia ni akiri ahunda, lo tene: ‘Wungo ti ala ayeke gue na li ni wala ayeke kiri na peko?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; ‘Ti tâ tënë ni, a ngbâ ti gue na li ni’. Togbia ni akiri ahunda: ‘Mbeni zo azia lege ti mabe ngbanga ti so lo ke lege ti vorongo ti lo na peko ti so lo yeda na ni?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; 'En-en'. Togbia ni akiri ahunda, ‘Lo kä zo awe’. Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë, mbi tene: ‘Ên-ën. Na e yeke fadeso na siriri, na a yeke ye so e yeke sara mbeto ni la’. Abu Sufyan atene; Na a yeke ngangu pëpe na mbi ti zia mbeni ye na yâ ti kiringo tënë ti mbi na ti zi mbeni ye nde, mbi yeke gi bê ti mbi mingi tongana ala manke ni . marque mbi tongana zo ti mvene. Togbia ni akiri ahunda lo, atene: ‘Mo tiri bira na lo awe wala lo tiri bira na mo awe?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; 'En'. Togbia ni ahunda; ‘Bira so ayeke na popo ti mo na lo ayeke tongana nyen?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; ‘Aplace ti lo achangé, e sö benda na ndo ti lo fani oko, na pekoni lo sö benda na ndo ti e fani oko’. Togbia ni ahunda; ‘Lo tene na ala ti sara nyen?’ Abu Sufyan atene; Mbi kiri tënë; ‘Lo tene na e ti voro gi Allah oko na ti bungbi mbeni ye na Lo pepe. Lo ke nga na e ti voro anzapa ti akotara ti e. Na a tene na e ti sambela, ti tene tâ tënë, ti bata nengo ti e, ti bata azendo ti e nga ti sara ye alingbi na confiance ti e’. Abu Sufyan atene; Na pekoni, Togbia ni atene na zo ti kiringo peko ti atënë ti lo na ngoi so mbi tene tënë ni kue awe; ‘Tene na lo, Ti tâ tënë ni, mbi hunda mo na ndo ti molongo ti ahale ti lo, na pekoni mo tene so lo yeke na mbeni molongo ti nengo zo, a yeke tongaso si abazengele ayeke, a tokua ala -na yâ ti asewa- so ayeke na mbeni molongo ti nengo zo na popo ti azo ti ala. Mbi hunda mo wala mbeni zo na popo ti mo airi ye so kozo awe, mo kiri tënë lâ oko pëpe, na bango ndo ti mbi. Tongana fade mbeni zo airi ye so kozoni, ka mbi tene; ‘Lo yeke gi ti mû peko ti ye so lo tene kozo’. Mbi hunda wala mo bi tënë na li ti lo lâ oko pëpe so lo tene mvene kozoni si lo tene tënë so -so lo tene so lo yeke prophète-, mo kiri tënë lâ oko pëpe. Mo hinga so a yeke ngangu pëpe ti tene lo zia atënë ti mvene na azo na pekoni lo kpengba ti tene mvene na Allah ‘azza wajalla. Mbi hunda lo wala mbeni oko ti akotara ti lo aga gbia lâ oko pëpe, mo kiri tënë so pëpe. Na bango ndo ti mbi, tongana mbeni oko ti akotara ti lo aga gbia, mbi yeke tene biani; ‘Lo ye gi ti kiri na ngangu ti akotara ti lo’. Mbi hunda mo, wala amokonzi ti kodoro ni ayeke azo ti peko ti lo wala azo so awoko na popo ti ala, mo kiri tënë, a yeke azo so awoko si amû peko ti lo. -Mo hinga-, biani azo so awoko ayeke azo ti peko ti abazengele. Mbi hunda mo wala ala yeke gue na li ni wala ala yeke kiri na peko, mo kiri tënë so ala yeke gue lakue li ni. A yeke tongaso si mabe ayeke dä juska a ga mbilimbili-kue. Mbi hunda mo, mbeni zo ayeke dä so azia lege ti vorongo ndali ti so lo ke lege ti vorongo ti lo na peko ti so lo yeda na ni, mo kiri tënë, pëpe. A yeke tongaso nga na mabe, tongana a bungbi pendere ti lo na bê, zo oko ake ni pëpe. Mbi hunda mo wala lo kä mo lâ oko pëpe, mo kiri tënë, lâ oko pëpe. Abazengele ni ayeke lani tongaso, ala kä zo lâ oko pëpe. Mbi hunda mo, wala mo tiri bira na lo na lo tiri bira na mo, mo kiri tënë, so a si, na bira ti mo na lo ayeke legeoko. Mingi ni mo yeke sö benda na ambeni ngoi mo yeke tï. Legeoko nga, abazengele, ala hon na yâ ti atara nde nde na pekoni ala wara anzoni ye ti pekoni. Mo hunda mo ti hinga ye so lo komande mo ti sara, mo kiri tënë so lo komande mo ti voro Allah ‘azza wajalla gi mo oko, ti bungbi mbeni ye na Lo pëpe, lo komande mo ti tene tâ tënë, ti sara asambela, ti bata nengo zo, ti sara ye alingbi na azendo nga ti sara ye alingbi na amamanda. So ayeke sarango ye ti prophète ni la. Mbi hinga so a yeke tokua lo, me mbi ku pëpe ti tene lo londo na -mara- ti mo. Tongana tënë so mo tene so ayeke taa-tënë, fade lo lingbi ti sara si gere ti mo use aluti. Na Allah, tongana gi mo lingbi ti hinga biani so mo yeke tingbi na lo, mo yeke soro biani ti tingbi na lo. Tongana mo yeke na tere ti lo, mo yeke sukula biani gere ti lo -tongana mbeni lege ti nengo zo-’. Abu Sufyan atene; Na pekoni, lo hunda mbeni mbeti na mbage ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na lo mû yanga ti tene a diko ni. Atënë ti yâ ti mbeti ni; BISMILLAHIRRAHMANIRRAHIIM -na iri ti Nzapa, Lo so ayeke na kota nzobe, so ayeke na kota nzobe-. Ti londo na Mohammed, wakua ti Allah na Watokua ti Lo ti si na Héraclius, mokonzi ti Rome, zia si salut aduti na zo kue so amû peko ti afango lege -tâ tënë-. Amma Ba’du. Biani Mo iri mo ti sara ye alingbi na iri ti Islam, mo lï na yâ ti Islam na mo yeke duti na nzoni seni. Na gbiango yâ ti Islam, Allah ayeke mû biani na mo futa ti Lo fani use. Me tongana mo kiri na peko -ke-, fade mo yeke yô asiokpari kue ti azo ti Rome, tongana zo ti fango yaka. Na ‘Tene: ‘O azo ti mbeti, zia e -bata- mbeni tënë -mbeni ndia- so tënë ayeke na popo ti e na ala pëpe, so e voro mbeni zo nde pëpe gi Allah na e bungbi mbeni ye na Lo pëpe nga mbeni oko ti e amû ambeni zo nde pëpe tongana aNzapa nde na Allah’. tongana ala kiri na peko, mo tene na ala: ‘Baa, e yeke azo so asala -na gbe ti Allah-’’. Abu Sufyan atene; Na peko ti so lo hunzi tënë ti lo awe, wusuwusu alondo na popo ti akota zo ti Rome so angoro lo, na wuluwulu ni akiri aga ngangu mingi, si mbi hinga tënë so ala yeke tene so pëpe. Na pekoni, yanga ni asigigi, na a sigigi na e. Abu Sufyan atene; Tongana mbi na akamarade ti mbi e sigigi na e hunzi kua ti mbi na ala awe, mbi tene na ala; ‘Aye ti Ibn Abu Kabsyah asala si agbia ti Bani Al Ashfar -poro ti tele jaune- asala mbito ti lo’. Abu Sufyan atene; Ndali ti Allah. Mbi mä na bê lakue so lo yeke wara ande ye ti nzoni, juska na nda ni Allah azia Islam na yâ ti bê ti mbi na ngoi so mbi ke lo’. Ti tene na e [Ya’qub] ti tene na e [babâ ti mbi] ti [Salih bin Kaisan], lo tene; [Ibn Shihab] atene; a fa na e [Ubaïdullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] so [Abdullah bin Abbas] afa na lo so Rasulullah asû mbeti, na lo sala tënë ti hadith so ayeke na nduzu ge. A tene na e [Abdurrazaq] so alondo na [Ma’mar], na pekoni a sala tene ti hadith so ayeke na nduzu ge.