Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ كِتَابَهُ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلْيَاءَ عَلَى الزَّرَابِيِّ تُبْسَطُ لَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي مِنْ قَوْمِهِ مَنْ أَسْأَلُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ أَنَّهُ كَانَ بِالشَّامِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تُجَّارًا وَذَلِكَ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَأَتَانِي رَسُولُ قَيْصَرَ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلْيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ عَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَتُكَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي قَالَ فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ مِنِّي ثُمَّ أَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الِاسْتِحْيَاءُ يَوْمَئِذٍ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي وَلَكِنِّي اسْتَحَيْتُ أَنْ يُؤْثَرَ عَنِّي الْكَذِبُ فَصَدَقْتُهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ فِي الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قَالَ فَقُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ وَنَحْنُ نَخَافُ ذَلِكَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ غَيْرُهَا لَأَخَافُ أَنْ يُؤْثَرَ عَنِّي الْكَذِبُ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ كَيْفَ كَانَتْ حَرْبُكُمْ وَحَرْبُهُ قَالَ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا سِجَالًا نُدَالُ عَلَيْهِ الْمَرَّةَ وَيُدَالُ عَلَيْنَا الْأُخْرَى قَالَ فَبِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ لَهُ ذَلِكَ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَطُّ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ يُخَالِطُ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ يَكُونُ دُوَلًا يُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَيَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ لَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصِّدْقِ وَالصَّلَاةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَهَذِهِ صِفَةُ نَبِيٍّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَإِنْ يَكُنْ مَا قُلْتَ فِيهِ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَاللَّهِ لَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهِ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ يَعْنِي الْأَكَّارَةَ وَ { يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ } قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَصْتُ لَهُمْ قُلْتُ لَهُمْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا أَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ فَذَكَرَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ فَذَكَرَهُ

Lavaret en deus deomp [Yaqub] en deus lavaret; en deus lâret deomp [mab ma breur Ibnu Shihab] digant e eontr, da lâret eo [Muhammad bin Muslim]; en deus lâret din [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] en deus [Abdullah bin Abbas] lâret din e oa bet skrivet ul lizher gant Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam d'an Impalaer roman - an endalc'had anezhañ - o pediñ anezhañ d'an Islam, hag o kas anezhañ gant Dihyah Al Kalbi. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a lavaras dezhañ reiñ anezhañ da ofiserien ar Bushra, ha goude-se reiñ anezhañ d'an Impalaer roman. Evit a sell ouzh an Impalaer roman, pa lakaas Allah an arme persian da vezañ trec'het, e kerzhas eus Himsh da Iliya` war un alc'hwez ledet evitañ. Abdullah bin Abbas a lavaras; 'Pa erruas lizher Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam en e zaouarn, e lennas anezhi diouzhtu hag e lavaras ; 'Klask unan bennak eus e bobl a c'hellan goulenn digantañ diwar-benn Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam'. [Ibn Abbas] a lavaras; [Abu Sufyan bin Harb] a lavaras din e oa a-raok e Siria gant ar bobl Quraish a zeue evit ar c'henwerzh, ha se a c'hoarvezas pa oa c'hoazh enebiezh etre Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam hag an difeiz Quraish. Abu Sufyan a lavaras; Kannad an Impalaer roman a zeuas da’m c’havout, neuze eñ ha me ha va mignoned a yeas betek ma’z omp erruet en Iliya’, neuze e voemp kaset da gaout an Impalaer, d’ar mare-se e oa azezet war e dron, ur gurunenn a oa staget ouzh e benn, hag en e gichen e oa an dud uhel roman. Neuze e lavaras d'e droer : « Goulenn diganto piv anezho a zo tostañ e lignez d'an den-mañ a sell outañ evel ur profed ». Abu Sufyan a respontas; 'Me eo an hini tostañ dezhañ'. An Impalaer a c'houlennas c'hoaz : Peseurt darempred hoc'h eus gantañ ? Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'Mab ma eontr eo'. Abu Sufyan a lavaras; Ha ne oa den ebet er c'haravanenn d'ar mare-se, a zeue eus Bani Abdu Manaf estreget me. Lavarout a reas; Neuze an Impalaer a lavaras ; 'Tostaat anezhañ ouzhin'. Neuze e lavaras d'am mignoned mont a-dreñv din. Neuze e lavaras d'e droer; 'Lavar d'e vignoned, e gwirionez e c'houlennin digant an den-se diwar-benn an den a lavar bezañ ur profed. Mar lavar gaou, lavarit gaou dezhañ. Abu Sufyan a lavaras; Ha dre Allah, ma ne vije ket bet ma mezh d'ar mare-se, ha ma vije bet lavaret din e oan o lavarout gaou, e vije bet gaou din pa c'houlennas diganin. Met mezh am boa ma lavare ma mignoned em boa lavaret gaou, setu ma lavaren ar wirionez. An Impalaer a lavaras d’e Interpreter ; — Lavarit dezhañ, peseurt plas en deus an den-se en ho touez ? Abu Sufyan a respontas; 'Evidomp eo un den gant ul lignez nobl'. An Impalaer a c'houlennas adarre, 'Ha lavaret en deus unan bennak ar pezh en doa lavaret a-raok?' Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'Ket'. An Impalaer a c’houlennas adarre ; 'Ha tapet hoc'h eus anezhañ o lavarout gaou a-raok ma lavarfe ar pezh en doa lavaret ?' Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'Ket'. An impalaer a c'houlennas c'hoazh : « Hag unan bennak eus e hendadoù a zo deuet da vezañ roue ? Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'Ket'. An impalaer a c'houlennas c'hoazh : « Neuze e vo heuliet gant ar briñsed pe an dud boutin ? Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'An darn vrasañ anezho zo tud boutin'. An Impalaer a c'houlennas c'hoazh : « Ha kreskiñ a ra o niver pe digreskiñ ? Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'E gwirionez, e kendalc'h da greskiñ'. An impalaer a c'houlennas adarre, 'Hag unan bennak en deus apostatet abalamour m'en deus kasaet e relijion goude bezañ he degemeret?' Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'Ket'. An Impalaer a c'houlennas adarre, 'Ha trubardet en deus biskoazh'. Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus : « Nann. Hag e peoc'h emaomp bremañ, ha setu ar pezh hon eus aon outañ'. Abu Sufyan a lavaras; Ha n'eo ket posupl din enlakaat un dra bennak ha lemel un dra bennak all eus ma respont, nec'het-bras on gant ma lakafent un tikedenn warnon evel eur gaouiad. An impalaer a c'houlennas adarre : « Ha stourmet hoc'h eus-hu outañ pe en deus stourmet ouzhoc'h ? Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'Ya'. An Impalaer a c’houlennas ; — Penaos emañ ar brezel etre te hag eñ ? Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'E lec'hioù a cheñche, gounezet hon eus anezhañ ur wech, goude-se e c'hounezas ac'hanomp ar wech war-lerc'h'. An Impalaer a c’houlennas ; 'Petra en deus lavaret deoc'h ober ?' Abu Sufyan a lavaras; Respontet em eus; 'Lavaret en deus deomp azeuliñ Allah hepken ha chom hep kevreañ netra gantañ. Difenn a reas ivez ouzhimp azeuliñ doueoù hon tadoù kozh. Ha lavaret en deus deomp pediñ, lâret ar wirionez, mirout hon enor, mirout hon promesaoù ha seveniñ hon fiziañs'. Abu Sufyan a lavaras; Neuze an Impalaer a lavaras d’e interpreter pa m’oa lavaret an holl; 'Lavar dezhañ, E gwirionez, goulennet em eus diganeoc'h diwar-benn lignez e ziskennidi, neuze hoc'h eus meneget en doa ul lignez enorus, setu penaos e oa an ebestel, kaset e oant -eus familhoù- o doa ul lignez nobl e-touez o fobl. Goulenn a ran diganeoc'h hag-eñ en doa unan bennak ac'hanoc'h galvet evit se a-raok, respontet hoc'h eus biskoazh, d'am soñj. Ma vije bet galvet unan bennak evit se a-raok, em bije lavaret ; 'Heuliañ a ra ar pezh en deus lavaret a-raok'. Goulenn a ran hag-eñ hoc'h eus bet tamallet dezhañ bezañ lavaret gaou a-raok ma lavarfe kement-se -o lavarout e oa ur profed-, respontet hoc'h eus biskoazh. Gouzout a ran eo dibosupl dezhañ lezel gerioù gaou d'an dud ha goude-se en em grediñ da lavarout gaou da Allah 'azza wajalla. Goulenn a ran hag-eñ e oa bet roue unan bennak eus e dadoù-kozh, respontet hoc'h eus nann. D'am soñj, ma teufe unan eus e dadoù-kozh da vezañ roue, e lavarfen sur a-walc'h ; 'N'en deus c'hoant nemet adtapout galloud e hendadoù'. Goulenn a ran diganeoc'h, hag-eñ e oa pennoù ar gumuniezh e heulierien pe an dud gwan en o zouez, respontet hoc'h eus, an dud gwan a heulie anezhañ. -Gouzout a ran-, e gwirionez tud gwan eo heulierien an ebestel. Goulenn a ran diganeoc'h hag-eñ e oant o kreskiñ pe o tigreskiñ, respontet hoc'h eus e oant o kreskiñ bepred. Evel-se e c'hoarvez gant ar feiz betek ma vo parfet. Goulenn a ran diganeoc'h, hag-eñ e oa unan bennak a oa bet apostatet abalamour ma kasae e relijion goude bezañ degemeret anezhi, respontet hoc'h eus, nann. Evel-se eo gant ar feiz, pa he deus mesket he c’harm gant ar galon, den ne gasa anezhi. Goulenn a ran diganeoc'h hag-eñ en doa ho trubardet biskoazh, respontet hoc'h eus, biskoazh. Evel-se e oa an ebestel, morse ne drahistjont. Goulenn a ran diganeoc'h, hag-eñ hoc'h eus stourmet outañ hag eñ en deus stourmet ouzhoc'h, hoc'h eus respontet, e oa c'hoarvezet, hag ho brezel outañ a oa par. A-wechoù e c'hounezer hag a-wechoù e koller. Evel-se ivez, an ebestel, o deus tremenet dre amprouennoù liesseurt ha goude-se o deus tapet disoc'hoù mat. Goulenn a ran diganeoc'h petra en deus gourc'hemennet deoc'h ober, respontet hoc'h eus en deus gourc'hemennet deoc'h azeuliñ Allah 'azza wajalla hoc'h-unan, chom hep kevreañ netra gantañ, gourc'hemennet en deus deoc'h lâret ar wirionez, ober pedennoù, mirout an enor, seveniñ ho promesaoù ha seveniñ ar gourc'hemennoù. Setu natur ar profed. Gouzout a raen e vije kaset, met ne soñjen ket e vije eus ho -vroad-. Mar d-eo gwir ar pez hoc’h eus lavaret, neuze e c’hello kaout va daou droad en e sav. Dre Allah, ma c'hellfen bezañ sur e kejfen gantañ, e tibabfen en em gavout gantañ. Ma vijen en e gichen, e walc'hfen e dreid -evel un doare doujañs-'. Abu Sufyan a lavaras; Neuze e c'houlennas al lizher digant Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam hag e c'hourc'hemennas e vefe lennet. Danvez al lizher ; BISMILLAHIRRAHMANIRRAHIIM -en anv Allah, ar C'hras-meurbet, ar C'hras-. Adalek Mahomed, servijer Allah hag e gannad betek Heraklius, ar rener roman, ra vo ar silvidigezh gant an holl re a heuilh an titouroù -ar wirionez-. Amma Ba'du. E gwirionez, me Galvet ac'hanoc'h da seveniñ galv an Islam, kit e-barzh an Islam ha sur e viot. Ha treiñ d'an Islam, Allah a roio deoc'h doubl e c'hopr deoc'h, sur a-walc'h. Mes ma tistroit -nac'h-, neuze e tougoc'h holl bec'hejou ar bobl roman, evel an arar. Ha 'Lavarit : 'O Pobl al Levr, deomp da -stagañ- ouzh ur frazenn -ur gourc'hemenn- ma n'eus tabut ebet etrezomp ha c'hwi, ma ne azeulomp den ebet nemet Allah ha ma ne gevreomp netra gantañ ha ma ne gemero hini ebet ac'hanomp tud all evel Doueoù all eget Allah'. ma tistroont neuze lavarit dezho : 'Setu, ni eo ar re o deus soumet -da Allah-''. Abu Sufyan a lavaras; Goude m'en devoa echuet da gomz, e savas trouz e-touez ofiserien Roma en-dro dezhañ, hag e teuas da vezañ trouzusoc'h c'hoazh, ken na ouien ket petra a lavarent. Neuze e teuas an urzh er-maez, ha tennet omp bet er-maez. Abu Sufyan a lavaras; Pa oamp aet er-maez ha me gant va mignoned hag echuet ma aferioù ganto, e lavaris dezho ; 'Aferioù Ibn Abu Kabsyah o deus lakaet anezhañ da vezañ spontet gant rouaned Bani Al Ashfar -kroc'hen melen-'. Abu Sufyan a lavaras; Evit Allah. Krediñ a raen bepred e teufe a-benn, betek ma lakaas Allah an Islam e-barzh ma c'halon a-benn ar fin pa gasaen anezhañ'. Lavaret en deus deomp [Yaqub] en deus lavaret deomp [ma zad] eus [Salih bin Kaisan], emezañ; [Ibn Shihab] a lavaras; en deus lâret deomp [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] en deus [Abdullah bin Abbas] kelaouet anezhañ, en deus skrivet ul lizher gant Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, hag en deus meneget an hadith meneget a-us. Kontet en deus deomp [Abdurrazaq] digant [Ma'mar], ha meneget en deus an hadith a-us.