Anak yang dibunuh Nabi Khidr 'alaihi salam telah ditetapkan menjadi kafir, bila ia hidup pasti akan menganiaya kedua orang tuanya

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ وَغَيْرُهُمَا قَدْ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ إِنَّا لَعِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي بَيْتِهِ إِذْ قَالَ سَلُونِي قُلْتُ أَيْ أَبَا عَبَّاسٍ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ بِالْكُوفَةِ رَجُلٌ قَاصٌّ يُقَالُ لَهُ نَوْفٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَمَّا عَمْرٌو فَقَالَ لِي قَالَ قَدْ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ وَأَمَّا يَعْلَى فَقَالَ لِي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُوسَى رَسُولُ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ ذَكَّرَ النَّاسَ يَوْمًا حَتَّى إِذَا فَاضَتْ الْعُيُونُ وَرَقَّتْ الْقُلُوبُ وَلَّى فَأَدْرَكَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ هَلْ فِي الْأَرْضِ أَحَدٌ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ لَا فَعَتَبَ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَى اللَّهِ قِيلَ بَلَى قَالَ أَيْ رَبِّ فَأَيْنَ قَالَ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَيْ رَبِّ اجْعَلْ لِي عَلَمًا أَعْلَمُ ذَلِكَ بِهِ فَقَالَ لِي عَمْرٌو قَالَ حَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ وَقَالَ لِي يَعْلَى قَالَ خُذْ نُونًا مَيِّتًا حَيْثُ يُنْفَخُ فِيهِ الرُّوحُ فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ فَقَالَ لِفَتَاهُ لَا أُكَلِّفُكَ إِلَّا أَنْ تُخْبِرَنِي بِحَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ قَالَ مَا كَلَّفْتَ كَثِيرًا فَذَلِكَ قَوْلُهُ جَلَّ ذِكْرُهُ{ وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ }يُوشَعَ بْنِ نُونٍ لَيْسَتْ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ فَبَيْنَمَا هُوَ فِي ظِلِّ صَخْرَةٍ فِي مَكَانٍ ثَرْيَانَ إِذْ تَضَرَّبَ الْحُوتُ وَمُوسَى نَائِمٌ فَقَالَ فَتَاهُ لَا أُوقِظُهُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْقَظَ نَسِيَ أَنْ يُخْبِرَهُ وَتَضَرَّبَ الْحُوتُ حَتَّى دَخَلَ الْبَحْرَ فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْبَحْرِ حَتَّى كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ قَالَ لِي عَمْرٌو هَكَذَا كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ وَحَلَّقَ بَيْنَ إِبْهَامَيْهِ وَاللَّتَيْنِ تَلِيَانِهِمَا{ لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }قَالَ قَدْ قَطَعَ اللَّهُ عَنْكَ النَّصَبَ لَيْسَتْ هَذِهِ عَنْ سَعِيدٍ أَخْبَرَهُ فَرَجَعَا فَوَجَدَا خَضِرًا قَالَ لِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ عَلَى طِنْفِسَةٍ خَضْرَاءَ عَلَى كَبِدِ الْبَحْرِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ مُسَجًّى بِثَوْبِهِ قَدْ جَعَلَ طَرَفَهُ تَحْتَ رِجْلَيْهِ وَطَرَفَهُ تَحْتَ رَأْسِهِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ وَقَالَ هَلْ بِأَرْضِي مِنْ سَلَامٍ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا شَأْنُكَ قَالَ جِئْتُ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ أَمَا يَكْفِيكَ أَنَّ التَّوْرَاةَ بِيَدَيْكَ وَأَنَّ الْوَحْيَ يَأْتِيكَ يَا مُوسَى إِنَّ لِي عِلْمًا لَا يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَعْلَمَهُ وَإِنَّ لَكَ عِلْمًا لَا يَنْبَغِي لِي أَنْ أَعْلَمَهُ فَأَخَذَ طَائِرٌ بِمِنْقَارِهِ مِنْ الْبَحْرِ وَقَالَ وَاللَّهِ مَا عِلْمِي وَمَا عِلْمُكَ فِي جَنْبِ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَمَا أَخَذَ هَذَا الطَّائِرُ بِمِنْقَارِهِ مِنْ الْبَحْرِ حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ وَجَدَا مَعَابِرَ صِغَارًا تَحْمِلُ أَهْلَ هَذَا السَّاحِلِ إِلَى أَهْلِ هَذَا السَّاحِلِ الْآخَرِ عَرَفُوهُ فَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ قَالَ قُلْنَا لِسَعِيدٍ خَضِرٌ قَالَ نَعَمْ لَا نَحْمِلُهُ بِأَجْرٍ فَخَرَقَهَا وَوَتَدَ فِيهَا وَتِدًا قَالَ مُوسَى{ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا }قَالَ مُجَاهِدٌ مُنْكَرًا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا }كَانَتْ الْأُولَى نِسْيَانًا وَالْوُسْطَى شَرْطًا وَالثَّالِثَةُ عَمْدًا{ قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }لَقِيَا غُلَامًا فَقَتَلَهُ قَالَ يَعْلَى قَالَ سَعِيدٌ وَجَدَ غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ فَأَخَذَ غُلَامًا كَافِرًا ظَرِيفًا فَأَضْجَعَهُ ثُمَّ ذَبَحَهُ بِالسِّكِّينِ{ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }لَمْ تَعْمَلْ بِالْحِنْثِ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَرَأَهَا زَكِيَّةً{ زَاكِيَةً }مُسْلِمَةً كَقَوْلِكَ غُلَامًا زَكِيًّا فَانْطَلَقَا فَوَجَدَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ سَعِيدٌ بِيَدِهِ هَكَذَا وَرَفَعَ يَدَهُ فَاسْتَقَامَ قَالَ يَعْلَى حَسِبْتُ أَنَّ سَعِيدًا قَالَ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ فَاسْتَقَامَ{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا }قَالَ سَعِيدٌ أَجْرًا نَأْكُلُهُ{ وَكَانَ وَرَاءَهُمْ }وَكَانَ أَمَامَهُمْ قَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَزْعُمُونَ عَنْ غَيْرِ سَعِيدٍ أَنَّهُ هُدَدُ بْنُ بُدَدَ وَالْغُلَامُ الْمَقْتُولُ اسْمُهُ يَزْعُمُونَ جَيْسُورٌ{ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا }فَأَرَدْتُ إِذَا هِيَ مَرَّتْ بِهِ أَنْ يَدَعَهَا لِعَيْبِهَا فَإِذَا جَاوَزُوا أَصْلَحُوهَا فَانْتَفَعُوا بِهَا وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ سَدُّوهَا بِقَارُورَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ بِالْقَارِ{ كَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ }وَكَانَ كَافِرًا{ فَخَشِينَا أَنْ يُرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا }أَنْ يَحْمِلَهُمَا حُبُّهُ عَلَى أَنْ يُتَابِعَاهُ عَلَى دِينِهِ{ فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً }لِقَوْلِهِ{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً }{ وَأَقْرَبَ رُحْمًا }هُمَا بِهِ أَرْحَمُ مِنْهُمَا بِالْأَوَّلِ الَّذِي قَتَلَ خَضِرٌ وَزَعَمَ غَيْرُ سَعِيدٍ أَنَّهُمَا أُبْدِلَا جَارِيَةً وَأَمَّا دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَاصِمٍ فَقَالَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ إِنَّهَا جَارِيَةٌ

Esan digu [Ibrahim bin Musak] Esan digu [Hisham bin Yusufek] [Ibn Juraijek] esan diela, esan zuen; Esan dit [Ya'la bin Muslim] eta ['Amru bin Dinar] [Sa'id bin Jubairrengandik] batek gehitu zuen beste batek, entzun nion Sa'id bin Jubairrengandik kontatzen esan zuen; Izan ere, behin Ibn 'Abbasen ondoan nengoen bere etxean. Orduan esan zuen: 'Galdetu iezadazu, orduan esaten dut; O Ibn 'Abbas, Ala-k egin nazala zure erreskatea, izan ere, Kufan norbaitek istorio bat kontatu zuen, normalean Nauf deitzen zitzaion, uste zuen Israelgo seme-alaben artean zegoen Musa 'Alaihis Salam ez zela Khidhir profetarekin batera zihoan Musa'. Bitartean [Amruk] esan zidan; Ibn Abbasek esan zuen: Gezurra, Ala-ren etsaia. [Ya'lak] esan zidan bitartean; [Ibn Abbasek] esan zuen; Esan zidanean [Ubay bin Ka'ab], esan zuen; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek esan zuen: "Moises Alaren Mezularia zen, egun batean Musa 'Alaihis Salam profeta zutitu zen Israelgo herriari gogorarazteko hitzaldi bat emateko, begi guztiak malkoz bete eta bihotz guztiak hunkitu arte. Horren ondoren, norbaitek galdetu zion: "Oi Alaihis Salam, ba al dago lurrean zu baino jakintsuagoa den beste inor?" Musa profetak erantzun zuen: "Ez dago inor". Horregatik, Alak gogor kritikatu zuen Musa 'Alaihis Salam, ezagutza Alai itzuli ez ziolako. Orduan ahots bat izan zen: 'Moises hor dago'. 'Bi itsasoen elkargunean dago'. Musa profetak galdetu zuen: 'Oi ene Jauna, eman seinaleak ezagutu ahal izateko?'. Bitartean [Ya'la]-k esan zidan: "Alak esan zuen: 'Hartu hildako Moja arima hari arnasa eman arte'. Beraz, Moisesek hartu eta saski batean jarri zuen, eta gero bere morroiari esan zion: Ez zaitut zama bihurtzen arraina zugandik non banandu zen esaten ez badidazu". Beraz, bere morroiak esan zuen: "Ez didazu zamarik jarri ezer astunarekin". Hori da Ahalguztidunaren esana: "Eta Moisesek bere morroiari esan zionean". Hori da Yusa bin Nun. Sa'id-ez besteko narrazioak azaltzen duen bitartean: Ura isurtzen zen leku batean harkaitz handi baten itzalean zeudenean, une hartan saskiko arraina saltoka zebilen, Moises lo zegoen bitartean. Beraz, bere morroiak esan zuen: "Ez dut esnatuko bera esnatu arte", baina badirudi bere morroiak Moisesi esatea ahaztu egin zitzaiola, beraz, arraina saltoka hasi zen saskitik atera eta itsasora erori arte. Baina Allah subhanahu wa ta'ala-k itsasoko uraren fluxua gelditu zuen, arrainaren fluxuaren marka utziz. Bitartean, ['Amru] editorialaren arabera: "Marka harri batean balego bezala zen", gero bi erpuru eta beste bi hatz inguratu zituen -zulo bat egin arte-. Allah subhanahu wata'alaren hitzak: "-Moisesek esan zuen- Egia esan, nekatuta gaude gure bidaiarekin". Bere morroiak esan zuen: "Allah subhanahu wata'ala-k nekea kendu dizu. Eta idazketa hau ez da Sa'iden historiatik. Orduan biak itzuli ziren eta Khidr aurkitu zuten. [Uthman bin Abi Sulaiman] esan zidan: "Itsasoaren erdian dagoen alfonbra berde batean". Bitartean, [Sa'id bin Jubair] azaldu zuen: "Alkandora batez estalita, alkandoraren mutur bat bi oinen azpian jarrita eta beste muturra buruaren azpian. Beraz, Musak agurtu egin zuen eta Khidirrek aurpegia estali eta erantzun zion: "Ba al dago salbaziorik nire lurrean? Nor zara?". Musak erantzun zuen: "Ni Musa naiz". Khidirrek galdetu zuen: "Musa bani Isra'il?". Musak profetak erantzun zuen: "Bai". Khidirrek berriro galdetu zuen: "Zer behar duzu?". Musak erantzun zuen: "Zuregana etorri naiz, zuri irakatsi zaizun ezagutza irakatsi diezadazun". Khidir-ek esan zuen: "Ez al da nahikoa Tora eskuan edukitzea? Eta errebelazioa iritsi zaizu, Musa. Egia esan, nik badut zuretzat egokia ez den ezagutza, eta zuk ere baduzu nik jakiteko egokia ez den ezagutza". Bat-batean, txori bat behera jaitsi zen mokoarekin itsasoaren erdian ur tanta bat jasotzeko. Khidir-ek jarraitu zuen: "Alaren izenean, zure ezagutza eta nirea ez dira ezer Allah subhanahu wata'alaren ezagutzarekin alderatuta, itsasoaren erdian ur tanta bat biltzeko mokoarekin jaisten den txori hau bezalakoa izan ezik. Beraz, txalupara igo zirenean, biek txalupa txiki bat aurkitu zuten, kostalde honetako jendea beste aldera eramaten zuena, eta antza denez, Khidir ezagutu zuten, beraz, esan zuten: "Alaren zerbitzari jainkotiarra". Ya'lak esan zuen: Sa'idi galdetu genion; "Khidir?". Hark erantzun zuen: "Bai". Beraz, soldatarik hartu gabe hartu genuela esan zuten. Baina Khidrek erre egin zuen eta zulo bat egin zion, beraz, Musak galdetu zion: "Zergatik erre zenuen bidaiariak itotzeko? Benetan gauza oso arriskutsua egin duzu". Mujahid-ek azaldu zuen; Mungkar. Ala-k esan zuen: "ez al dizut esan; "Ez zarela gai izango nirekin pazientzia izateko?" Hau da Moisesek bere hasierako ituna ahazten duen lehen gertakaria, erdikoa baldintza bat den bitartean, hirugarrena nahita. "Ez nazazu zigortu nire ahanzturagatik, eta ez nazazu zamatu nire gaietan zailtasunekin". Orduan, haur txiki bat topatu zuten, eta Khidirrek hil egin zuen. Ya'lak esan zuen; Sa'iden bertsioaren arabera, editorialarekin; haur txikiak jolasean ari ziren, orduan Khidirrek infidel bat zen haur txiki bat hartu zuen, gero lurrean etzan eta labana batekin hil zuen. Ala-k dio: "Orduan -Moisesek- esan zuen; Arima garbi bat hil al zenuen -nahiz eta arima bat ez -hil- izan-?" Arimak ez ditu ekintza gaiztoak egiten. [Ibn Abbasek] lafazh-ekin irakurri zuen; "Zakiyyatan" Mushhafean idatzita dagoen bitartean "Zakiyatan" hau da, santua eta musulmana, zuk diozun bezala; ghulaaman zakiyyan. Orduan biak presaka alde egin zuten, - bidaiaren erdian - erortzear zegoen horma bat aurkitu zuten, eta Khidir-ek berriro altxatu zuen. [Sa'iden] editorearekin izandako historiaren arabera; eskuekin, honela. Eskua altxatu eta zuzendu zuen. [Ya'la]-k esan zuen; Uste nuen Sa'idek esan zuela; beraz, eskuarekin igurtzi zuen, zuzen egon zedin. Ala-k esan zuen: "-mosak esan zuen;- nahi baduzu, orduan saria jaso dezakezu". [Sa'idek] azaldu zuen; "jan ditzakegu soldatak". Ala-k dio; "eta haien atzean" eta haien aurrean. [Ibn Abbasek] lafazh-ekin irakurri zuen bitartean; amamahum malikun. Sa'id-ez gain, narratzaileek azaldu zuten erregea Hudad bin Budad zela, eta hil zuten mutiko txikia Jaisur zela. Ala-k dio; "ontzi guztiak indarrez hartu zituen erregea". Beraz, nahi nuke ontzi hau pasako balitz, erregeak alde batera uztea, ontzian akats bat zegoelako. Beraz, pasako balira, konpondu eta berriro erabili ahal izango lukete. Eta horien artean batzuk esan zuten: estali botila batekin, eta beste batzuk esan zuten: estali al Qaar-ekin. Ala-k esan zuen; "eta bere bi gurasoak sinestunak ziren" bere semea infidela zen bitartean, Ala-k esan zuen: "beraz, beldur ginen bere gurasoak bidegabe eta infidel izatera behartuko zituela". Harekiko maitasunak haurra bere erlijioan jarraitzera bultzatuko zituen. Ala-k esan zuen: "beraz, nahi genuen bere gurasoen Jaunak hobe eta garbiago batekin ordezkatzea" Moisesen galderari erantzunez; "arima garbi bat hil al zenuen?" «eta maitekorragoak» biak semearekiko, Khidr-ek hil zuen lehenengoarekiko biak baino maitekorragoak». Sa'idez gain, beste batzuek uste zuten biak alaba batekin ordezkatu zituztela. Dawud bin Abi 'Ashim-ek esan zuen bitartean; batzuek uste dute ordezkoa alaba bat izan zela.