Anak yang dibunuh Nabi Khidr 'alaihi salam telah ditetapkan menjadi kafir, bila ia hidup pasti akan menganiaya kedua orang tuanya

Imam Bukhari : 4357

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ وَغَيْرُهُمَا قَدْ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ إِنَّا لَعِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي بَيْتِهِ إِذْ قَالَ سَلُونِي قُلْتُ أَيْ أَبَا عَبَّاسٍ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ بِالْكُوفَةِ رَجُلٌ قَاصٌّ يُقَالُ لَهُ نَوْفٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَمَّا عَمْرٌو فَقَالَ لِي قَالَ قَدْ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ وَأَمَّا يَعْلَى فَقَالَ لِي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُوسَى رَسُولُ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ ذَكَّرَ النَّاسَ يَوْمًا حَتَّى إِذَا فَاضَتْ الْعُيُونُ وَرَقَّتْ الْقُلُوبُ وَلَّى فَأَدْرَكَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ هَلْ فِي الْأَرْضِ أَحَدٌ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ لَا فَعَتَبَ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَى اللَّهِ قِيلَ بَلَى قَالَ أَيْ رَبِّ فَأَيْنَ قَالَ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَيْ رَبِّ اجْعَلْ لِي عَلَمًا أَعْلَمُ ذَلِكَ بِهِ فَقَالَ لِي عَمْرٌو قَالَ حَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ وَقَالَ لِي يَعْلَى قَالَ خُذْ نُونًا مَيِّتًا حَيْثُ يُنْفَخُ فِيهِ الرُّوحُ فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ فَقَالَ لِفَتَاهُ لَا أُكَلِّفُكَ إِلَّا أَنْ تُخْبِرَنِي بِحَيْثُ يُفَارِقُكَ الْحُوتُ قَالَ مَا كَلَّفْتَ كَثِيرًا فَذَلِكَ قَوْلُهُ جَلَّ ذِكْرُهُ{ وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ }يُوشَعَ بْنِ نُونٍ لَيْسَتْ عَنْ سَعِيدٍ قَالَ فَبَيْنَمَا هُوَ فِي ظِلِّ صَخْرَةٍ فِي مَكَانٍ ثَرْيَانَ إِذْ تَضَرَّبَ الْحُوتُ وَمُوسَى نَائِمٌ فَقَالَ فَتَاهُ لَا أُوقِظُهُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْقَظَ نَسِيَ أَنْ يُخْبِرَهُ وَتَضَرَّبَ الْحُوتُ حَتَّى دَخَلَ الْبَحْرَ فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْبَحْرِ حَتَّى كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ قَالَ لِي عَمْرٌو هَكَذَا كَأَنَّ أَثَرَهُ فِي حَجَرٍ وَحَلَّقَ بَيْنَ إِبْهَامَيْهِ وَاللَّتَيْنِ تَلِيَانِهِمَا{ لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }قَالَ قَدْ قَطَعَ اللَّهُ عَنْكَ النَّصَبَ لَيْسَتْ هَذِهِ عَنْ سَعِيدٍ أَخْبَرَهُ فَرَجَعَا فَوَجَدَا خَضِرًا قَالَ لِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ عَلَى طِنْفِسَةٍ خَضْرَاءَ عَلَى كَبِدِ الْبَحْرِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ مُسَجًّى بِثَوْبِهِ قَدْ جَعَلَ طَرَفَهُ تَحْتَ رِجْلَيْهِ وَطَرَفَهُ تَحْتَ رَأْسِهِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ وَقَالَ هَلْ بِأَرْضِي مِنْ سَلَامٍ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا شَأْنُكَ قَالَ جِئْتُ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ أَمَا يَكْفِيكَ أَنَّ التَّوْرَاةَ بِيَدَيْكَ وَأَنَّ الْوَحْيَ يَأْتِيكَ يَا مُوسَى إِنَّ لِي عِلْمًا لَا يَنْبَغِي لَكَ أَنْ تَعْلَمَهُ وَإِنَّ لَكَ عِلْمًا لَا يَنْبَغِي لِي أَنْ أَعْلَمَهُ فَأَخَذَ طَائِرٌ بِمِنْقَارِهِ مِنْ الْبَحْرِ وَقَالَ وَاللَّهِ مَا عِلْمِي وَمَا عِلْمُكَ فِي جَنْبِ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَمَا أَخَذَ هَذَا الطَّائِرُ بِمِنْقَارِهِ مِنْ الْبَحْرِ حَتَّى إِذَا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ وَجَدَا مَعَابِرَ صِغَارًا تَحْمِلُ أَهْلَ هَذَا السَّاحِلِ إِلَى أَهْلِ هَذَا السَّاحِلِ الْآخَرِ عَرَفُوهُ فَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ قَالَ قُلْنَا لِسَعِيدٍ خَضِرٌ قَالَ نَعَمْ لَا نَحْمِلُهُ بِأَجْرٍ فَخَرَقَهَا وَوَتَدَ فِيهَا وَتِدًا قَالَ مُوسَى{ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا }قَالَ مُجَاهِدٌ مُنْكَرًا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا }كَانَتْ الْأُولَى نِسْيَانًا وَالْوُسْطَى شَرْطًا وَالثَّالِثَةُ عَمْدًا{ قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }لَقِيَا غُلَامًا فَقَتَلَهُ قَالَ يَعْلَى قَالَ سَعِيدٌ وَجَدَ غِلْمَانًا يَلْعَبُونَ فَأَخَذَ غُلَامًا كَافِرًا ظَرِيفًا فَأَضْجَعَهُ ثُمَّ ذَبَحَهُ بِالسِّكِّينِ{ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }لَمْ تَعْمَلْ بِالْحِنْثِ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَرَأَهَا زَكِيَّةً{ زَاكِيَةً }مُسْلِمَةً كَقَوْلِكَ غُلَامًا زَكِيًّا فَانْطَلَقَا فَوَجَدَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ سَعِيدٌ بِيَدِهِ هَكَذَا وَرَفَعَ يَدَهُ فَاسْتَقَامَ قَالَ يَعْلَى حَسِبْتُ أَنَّ سَعِيدًا قَالَ فَمَسَحَهُ بِيَدِهِ فَاسْتَقَامَ{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا }قَالَ سَعِيدٌ أَجْرًا نَأْكُلُهُ{ وَكَانَ وَرَاءَهُمْ }وَكَانَ أَمَامَهُمْ قَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَزْعُمُونَ عَنْ غَيْرِ سَعِيدٍ أَنَّهُ هُدَدُ بْنُ بُدَدَ وَالْغُلَامُ الْمَقْتُولُ اسْمُهُ يَزْعُمُونَ جَيْسُورٌ{ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا }فَأَرَدْتُ إِذَا هِيَ مَرَّتْ بِهِ أَنْ يَدَعَهَا لِعَيْبِهَا فَإِذَا جَاوَزُوا أَصْلَحُوهَا فَانْتَفَعُوا بِهَا وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ سَدُّوهَا بِقَارُورَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ بِالْقَارِ{ كَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ }وَكَانَ كَافِرًا{ فَخَشِينَا أَنْ يُرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَكُفْرًا }أَنْ يَحْمِلَهُمَا حُبُّهُ عَلَى أَنْ يُتَابِعَاهُ عَلَى دِينِهِ{ فَأَرَدْنَا أَنْ يُبَدِّلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِنْهُ زَكَاةً }لِقَوْلِهِ{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً }{ وَأَقْرَبَ رُحْمًا }هُمَا بِهِ أَرْحَمُ مِنْهُمَا بِالْأَوَّلِ الَّذِي قَتَلَ خَضِرٌ وَزَعَمَ غَيْرُ سَعِيدٍ أَنَّهُمَا أُبْدِلَا جَارِيَةً وَأَمَّا دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَاصِمٍ فَقَالَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ إِنَّهَا جَارِيَةٌ

[Ибраһим бин Муса] безгә [Хишам бин Йосыф] безгә [Ибн Җурайҗ] аларга сөйләгәнен сөйләде, ул әйтте: [Я'ла бин Мөслим] һәм ['Әмр бин Динар] миңа [Сәгыйд бин Җубайрдан] сөйләде, берсе тагын берне өстәде, мин аның моны Сәгыйд бин Җубайрдан сөйләгәнен ишеттем, ул әйтте: "Чыннан да, бервакыт мин Ибн Аббас белән аның йортында идем. Аннары ул әйтте: "Миннән сора", - дидем мин: "Әй Ибн Аббас, Аллаһ мине фидияң кылсын, чыннан да Куфада бер кеше бар, ул аны Нәүф дип атыйлар, ул Исраил балаларыннан булган Муса галәйһиссәламнең Хизр пәйгамбәр белән булган Муса түгел дип уйлый", - диде. [Әмр] миңа сөйләгәндә, Ибн Аббас әйтте: "Аллаһ дошманы ялганлый", - диде, ә [Я'ла] миңа әйтте; [Ибн Аббас] әйтте; [Убай бин Кәгъб] миңа әйтте", - диде ул. Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) болай диде: "Муса Аллаһның Илчесе иде. Бервакыт Муса пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) Исраил балаларына искә төшерер өчен бер сүз әйтергә торды, хәтта барлык күзләр яшьләнде һәм барлык йөрәкләр тетрәнде. Шуннан соң берәү аңардан сорады: "Әй Аллаһның Илчесе, җирдә синнән дә белемлерәк кеше бармы?" Муса пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын): "Ул юк", - дип җавап бирде. Шуңа күрә Аллаһ Мусаны (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) каты тәнкыйтьләде. Чөнки ул белемне Аллаһка кайтармады. Шуннан соң бер тавыш ишетелде: "Чыннан да бар". Муса сорады: "Әй Раббым, ул кеше кайда?" "Ул ике диңгез кушылган урында". Муса пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) сорады: "Әй Раббым, миңа аны таный алырлык бер билге бир?" [Әмру] миңа әйтте: "Аллаһ әйтте: "Балык синнән аерылган урында". Ә [Я'ла] миңа әйтте: "Аллаһ әйтте: "Үлгән Нунны ал" "Җан аңа өрелгәнче". Муса аны алып, кәрҗингә салды, аннары ярдәмчесенә: "Балыкның синнән кайда аерылганын әйтмәсәң, мин сиңа йөкләмәм", - диде. Шуңа күрә ярдәмчесе: "Син миңа авыр бернәрсә дә йөкләмисең", - дип җавап бирде. Әззә вәҗәләнең сүзе шундый: "Һәм Муса ярдәмчесенә әйтте". Бу Юса бин Нун. Сәгыйдтән башка риваятьләрдә болай аңлатыла: Алар су агып торган урында зур таш күләгәсендә булганда, шул вакытта кәрҗиндәге балыклар сикереп йөриләр иде, ә Муса йоклап ята иде. Шуңа күрә ярдәмчесе: "Ул үзе уянганчы мин аны уятмыйм", - диде, ләкин ярдәмчесе, күрәсең, Мусага әйтергә оныткан, шуңа күрә балык кәрҗиннән сикереп төште һәм диңгезгә төште. Ләкин Аллаһ субханә вә тәгалә диңгез суының тизлеген тоткарлады, шулай итеп балыкның элеккеге тизлеге формалашты. ['Әмру] редакциясендә: "Савыт таш өстендә булган кебек иде", - дип әйтсә дә, ул ике баш бармагын һәм тагын ике бармагын тишек кебек булганчы әйләндереп алды. Аллаһ субханә вәтә'алә сүзе: "-Муса әйтте - Чыннан да, без сәяхәтебез аркасында арыдык". Аның ярдәмчесе әйтте: "Аллаһ субханә вәтә'алә синең арыганлыгыңны бетерде. Һәм бу редакция Сәгыйд риваятьеннән түгел. Аннары алар икесе дә кайтып киттеләр һәм Хидрне таптылар. [Госман бин Әби Сөләйман] миңа әйтте: "Диңгез уртасындагы яшел келәмдә". [Сәгыйд бин Җүбәйр] аңлатты: "Күлмәк белән капланган, күлмәгенең бер очы аяк астына, икенче очы башы астына куелган. Муса аны сәламләде, һәм Хидр йөзен ачып: "Минем җиремдә тынычлык бармы? Син кем?" - диде. Муса җавап бирде: "Мин Муса", - диде, Хидр сорады: "Исраил балаларының Мусасы?" Муса пәйгамбәр җавап бирде; "Әйе". Хидр тагын сорады: "Сиңа нәрсә кирәк?" Муса галәйһиссәлам җавап бирде: "Мин сиңа килдем, син миңа өйрәтелгән фәннәрне өйрәтергә." Хизр әйтте: "Синең кулыңдагы Тәүрат җитәрлек түгелме? Һәм сиңа вәхи килде, әй Муса. Чыннан да, мин синең белергә лаек түгеллегеңне беләм, һәм син минем белергә лаек түгеллегемне беләсең." Кинәт бер кош диңгез уртасына бер тамчы су алырга томшыгы белән очып төште. Хизр дәвам итте: "Аллаһ белән ант итәм, синең һәм минем белемнәрем Аллаһ субханә вәтәгаләнең белемнәре белән чагыштырганда бернәрсә дә түгел, ләкин диңгез уртасында бер тамчы су алырга томшыгы белән очып төшкән кош кебек. Шулай итеп, алар көймәгә утыргач, икесе дә бу ярдагы кешеләрне икенче ярга күчергән кечкенә көймә таптылар, һәм күрәсең, алар Хизрны таныдылар, шуңа күрә алар: "Аллаһның тәкъва колы", - диделәр. Йә'лә әйтте: "Без Сәгыйдтән сорадык; "Хызрмы?" - дип җавап бирде ул: "Әйе". Шуңа күрә алар без аны бернинди түләү алмыйча алдык диделәр. Ләкин Хизр аны яндырды һәм тишекләр ясады, шуңа күрә Муса аңардан сорады: "Ни өчен син аны яндырдың, пассажирларын батырыр өчен. Син чыннан да бик куркыныч эш эшләдең." Мөҗәһид аңлатты; Мөнкәр. Аллаһ әйтте: "Мин сиңа әйтмәдемме; син миңа сабыр итә алмассың?" Бу Мусаның беренче килешүен онытуының беренче вакыйгасы, ә уртасы шарт, ә өченчесе максатчан. Аллаһ әйтте: "Муса әйтте; «Онытканым өчен мине җәзаламагыз һәм эшләремдә миңа авырлык салмагыз». Аннары алар кечкенә бала белән очрашканнар, шуңа күрә Хизр аны үтергән. Йә'лә әйткән; Сәгыйднең редакциясе буенча; уйнап йөргән кечкенә балалар, аннары Хизр кечкенә кәферне тоткан, аннары аны яткан һәм пычак белән суеган. Аллаһ әйткән; «Шуннан соң -Муса - әйткән: Син чиста җанны үтерәсеңме, ул бер җанны да үтермәгән». Җан әдәпсез гамәл кылмаган. [Ибн Аббас] аны "Зәкиятән" сүзләре белән укыган, ә мөсхәфтә "Зәкиятән" дип язылган, ул сез әйткәнчә чиста һәм мөселманча; гөләмән зәкыйян. Аннары алар икесе ашыгыч рәвештә китеп барганнар, - юл уртасында - җимерелергә җыенган дивар тапканнар, шуңа күрә Хизр аны торгызган. [Сәгыйднең] редакциясе буенча; кулы белән, шулай итеп. Ул кулын күтәргән һәм турылаган. [Йә'лә] әйткән; Мин Сәгыйд әйткән дип уйладым; шуңа күрә ул аны кулы белән сөртте, ул турыланганчы. Аллаһ әйтте: "Муса әйтте: - әгәр теләсәң, аннан бүләк ала аласың." [Сәгыйд] аңлатты: "без ашый алырлык бүләк." Аллаһ әйтте: "һәм алар артында" һәм алар алдында. Ә [Ибн Аббас] аны "әмәмәһүм мәликун" гыйбарәсе белән укыды. Сәгыйдтән башка риваятьчеләр -патша - Хөдәд бин Будад, ә үтерелгән яшь малайның исеме Җәйсур дип аңлаттылар. Аллаһ әйтте: "һәр көймәне көч белән тартып алган патша." Шуңа күрә мин бу көймә үтеп китсә, патша аны ташлап китүен телим, чөнки көймәдә кимчелек бар. Шуңа күрә алар үтеп китә алсалар, аны төзәтә һәм аннан яңадан файда күрә алалар. Алар арасында: "Аны шешә белән каплагыз", - диючеләр дә бар, кайберләре: "Әл-Каар белән ябыгыз", - диде. Аллаһ әйтте: "һәм аның әти-әнисе икесе дә мөэминнәр", ә улы кяфер, Аллаһ әйтте: "шуннан соң без аның әти-әнисен юлдан язарга һәм кяферлеккә мәҗбүр итүеннән куркабыз." Аңа булган мәхәббәт икесен дә балага диндә иярергә дәртләндерәчәк. Аллаһы Тәгалә Муса пәйгамбәрнең "чиста җанны үтерәсеңме?" дигән соравына җавап итеп: "Шуңа күрә без ата-аналарның Раббысыннан баланы яхшырак һәм сафрак белән алыштыруын телибез", - диде. "Һәм сөючәнрәк", алар икесе дә Хидир тарафыннан үтерелгән беренче кеше өчен улларын икесеннән дә ныграк яраталар." Шул ук вакытта Сәгыйд икесенең дә кызлары булган дип уйлады. Ә Дауд бин Әби Әшим кайбер кешеләрдән - алыштыручы - кыз булган дип әйтте.