Surat Rasulullah dan kesaksian Abu Sufyan di depan Heraclius

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى عَنْ هِشَامٍ عَنْ مَعْمَرٍ ح و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سُفْيَانَ مِنْ فِيهِ إِلَى فِيَّ قَالَانْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى هِرَقْلَ قَالَ وَكَانَ دَحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ قَالَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالُوا نَعَمْ قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأُجْلِسْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلَا أَنْ يُؤْثِرُوا عَلَيَّ الْكَذِبَ لَكَذَبْتُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ أَيَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لَا بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالًا يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي هَذِهِ الْمُدَّةِ لَا نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا قَالَ وَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يُزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالًا يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمْ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لَا يَغْدِرُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَيَّ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ إِلَى قَوْلِهِ اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغَطُ وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَدَعَا هِرَقْلُ عُظَمَاءَ الرُّومِ فَجَمَعَهُمْ فِي دَارٍ لَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرَّشَدِ آخِرَ الْأَبَدِ وَأَنْ يَثْبُتَ لَكُمْ مُلْكُكُمْ قَالَ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَقَالَ عَلَيَّ بِهِمْ فَدَعَا بِهِمْ فَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا اخْتَبَرْتُ شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ مِنْكُمْ الَّذِي أَحْبَبْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ

Esan dit [Ibrahim bin Musak] [Hisham]-ek [Ma'mar]-ek; Era berean, beste bide batetik kontatu da, Eta esan dit ['Abdullah bin Muhammad]; Esan digu ['Abdur Razzaq]; Jakinarazi digu [Ma'marrek] [Az Zuhri-k] esan duela; Jakinarazi dit ['Ubaidullah bin 'Abdullah bin 'Utbah]-ek esan duela; Esan dit [Ibn 'Abbas]-ek esan duela; Bere ahotik nirera [Abu Sufyan] esan ondoren, esan zuen: Joan nintzen Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam bidali zutenean. Eta Sirian nengoenean, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en gutun bat zegoen Ramawi enperadorearentzat, gutuna ekarri zuena Dahyah Al Kalbi izan zen, gero Basrah-eko funtzionarioei eman zien, eta gero Basrah-eko funtzionarioek Kaisra Ramawiri eman zioten. Abu Sufyanek esan zuen: Hala esan zuen Enperadoreak; Ba al dago hemen profeta dela dioten pertsona talde honetako inor? "Bai" erantzun zuten. Orduan, Quraish herriarekin deitu ninduten. Enperadorearekin elkartzera joan ginen, eta gero haren aurrean esertzeko eskatu ziguten. Enperadoreak esan zuen: "Zuetako zein da profeta dela dioen pertsona honekin leinukoena?" Abu Sufyanek esan zuen; nik erantzun nuen: "Ni". Gero, aurrerago eseri ninduten. Bitartean, nire lagunak nire atzean eseri ziren. Orduan, interprete bat deitu zuten. Enperadoreak esan zuen: "Esaiozu pertsona honi profeta dela dioen pertsonari buruz galdetuko diodala, gezurra esaten badu, gezurra esan". Abu Sufyanek esan zuen: "Alaren izenean, gezurrak mesede egingo balit, noski, gezurra esango nuke". Enperadoreak bere interpreteari galdetu zion: "Zein da zuen arteko posizioa?" Nik erantzun nuen: "Gure artean badu posizio bat". Enperadoreak esan zuen: "Ba al zegoen erregerik bere arbasoen artean?" Nik erantzun nuen: "Ez dago inor". Enperadoreak galdetu zuen: "Gezurtitzat hartu al zenuen bere mezua predikatu aurretik?" Nik erantzun nuen: "Ez". Enperadoreak galdetu zuen: "Bere jarraitzen dutenak nobleziatik ala ahuletatik datoz?" Nik erantzun nion: «Ahulengandik ere». Enperadoreak galdetu zuen: «Haien kopurua handitzen edo gutxitzen ari da?». Nik erantzun nion: «Hazten ari da». Enperadoreak esan zuen: «Bere jarraitzaileren batek apostata egin al zuen Islama bereganatu ondoren, damu eta gorrotoagatik?». Nik erantzun nion: «Bat ere ez». Enperadoreak galdetu zuen: «Borrokatu al zenuen harenganako?». Nik erantzun nion: «Bai». Enperadoreak galdetu zuen: «Nola borrokatu zenuen harenganako?». Nik erantzun nion: «Txandika borrokatu genuen harenganako, batzuetan irabazi egiten genuen, eta batzuetan garaituak izaten ginen». Enperadoreak galdetu zuen: «Traizio egin al zigun?». Eta ez dakigu zer egiten ari den orain. Abu Sufyanek esan zuen: «Alaren izenean, ez dut ezer esateko hori izan ezik». Orduan Enperadoreak esan zuen: «Inork deitu al zuen haren aurrean deitu zuena?». Nik erantzun nion: «Ez». Orduan Enperadoreak bere itzultzaileari esan zion: «Esaiozu, bai, galdetu nizun bere leinuari buruz, eta gero aipatu zenuen leinu ohoragarria duela, hain zuzen ere horrela bidali zituzten mezulariak, beren herriaren artean leinu noblea zuten familietatik». Galdetu nizuen ea zuen artean inork lehenago hau deitu zuen, eta inoiz ez erantzun zenuten, nire ustez. Norbaitek lehenago hau deitu izan balu, ziur aski esango nuke: "Aurretik esandako hitzak jarraitzen ari da soilik". Galdetu nizuen ea inoiz gezurra esateaz akusatu zenuten hau esan aurretik -profeta dela esanez-, eta inoiz ez erantzun zenuten. Badakit ezinezkoa dela jendeari gezur hitzak uztea, gero Ala 'azza wajallari gezurra esatera ausartu zen. Galdetu nizuen ea bere aitona-amonak errege izan ziren, eta ezetz erantzun zenuten. Nire ustez, bere aitona-amonak errege izan balira, esango nuke: "Arbasoen boterea berreskuratu nahi du soilik". Galdetu nizuen ea komunitateko buruzagiak bere jarraitzaileak ziren edo haien artean ahulak ziren, eta erantzun zenuten, ahulak zirela berari jarraitzen ziotenak. -Badakit-, bai, ahulak dira apostoluen jarraitzaileak. Galdetu nizuen ea handitzen edo gutxitzen ari ziren, eta erantzun zenuten beti handitzen ari zirela. Hala gertatzen da fedearekin, perfektua izan arte. Galdetu nizun, ba al zegoen inor bere erlijioa gorrotatzeagatik apostatatu zuenik, hura bereganatu ondoren, ezetz erantzun zenuen. Hori gertatzen da fedearekin, bere xarma bihotzarekin nahastu duenean, inork ez du gorrotatzen. Galdetu nizun ea inoiz traizionatu zaituen, erantzun zenuen, inoiz ez. Horrelakoak ziren apostoluak, ez zuten inoiz traizionatu. Galdetu nizun ea borrokatu zenuen berarekin eta berak zurekin, erantzun zenuen, gertatu zela, eta berarekin zuen gerra berdina izan zela. Batzuetan irabazten duzu eta batzuetan galtzen duzu. Era berean, apostoluek, hainbat proba jasan zituzten eta gero emaitza onak lortu zituzten. Orduan Enperadoreak galdetu zuen: 'Zer esan zizuen egiteko?' Abu Sufyanek esan zuen; nik erantzun nuen: 'Ala bakarrik gurtzeko eta ezer ez lotzeko esan zigun. Gure arbasoen jainkoak gurtzea ere debekatu zigun. Eta otoitz egiteko, egia esateko, gure ohorea mantentzeko, gure promesak betetzeko eta gure konfiantza betetzeko esan zigun'. Enperadoreak esan zuen: Hau da profetaren izaera. Banekien bidaliko zutela, baina ez nuen espero zuen naziokoa izango zenik. Esan duzuna egia bada, orduan nire bi oinak zutik eduki ahal izango ditu. Alaren izenean, ziur egon banintz berarekin topo egingo nuela, zalantzarik gabe berarekin topo egitea aukeratuko nuke. Bere ondoan egongo banintz, zalantzarik gabe oinak garbituko nizkioke -errespetu gisa-'. Abu Sufyanek esan zuen; Orduan, sallallaahu 'alaihi wasallam Profetaren Gutuna eskatu eta irakurri zuen. Gutunaren edukia; BISMILLAHIRRAHMANIRRAHIIM -Alaren izenean, Errukitsuena, Errukitsuena-. Muhammad-etik, Alaren zerbitzari eta Bere Mezulariarengana, Heraklio, erromatar agintaria, salbazioa izan bedi argibideak jarraitzen dituen edonorekin -egia-. Amma Ba'du. Izan ere, Islamaren deia betetzera deitzen zaitut, Islamera sartu eta seguru egongo zarete. Eta bihurtu Islamera, Alakek ziur aski bere sari bikoitza emango dizue. Baina alde egiten baduzu -ukatzen baduzu-, orduan erromatar herriaren bekatu guztiak eramango dituzu. Eta esan: 'Liburuaren Jendea, bete dezagun esaldi bat -dekretu bat- ez dagoela gure eta zuen artean eztabaidarik, ez dugula inor gurtzen Ala bakarrik eta ez dugula ezer lotzen Harekin eta ez dugula inork beste jainkotzat hartzen Ala ez den beste bat'. Alde egiten badute, esan iezaiezu: 'Hara, Ala-ri men egin diogunak gara'. Irakurtzen amaitu ondoren, iskanbila sortu zen inguruko erromatar funtzionarioen artean, eta are zaratatsuagoa bihurtu zen, ezen ez bainuen jakin zer esaten ari ziren. Orduan agindua eman zen, eta atera gintuzten. Abu Sufyanek esan zuen: Nire lagunak eta biok irten eta haiekin nire negozioa amaitu genuenean, esan nien: 'Ibn Abu Kabsyah-ren gaiek beldurgarri bihurtu dute Bani Al Ashfarreko -azal horia- erregeentzat'. Abu Sufyanek esan zuen: Alaren izenean. Beti sinetsi izan dut Mahomak aintza lortuko zuela, azkenean Ala-k Islama jarri zidan bihotzean. Az Zuhri-k esan zuen: Orduan Ramawi enperadoreak Ramawi funtzionarioak deitu eta bere etxean bildu zituen. Oihu egin zuen; Oi Rum nazioa, irabazi eta betiko garaile izan nahi al duzu? Eta zure erreinua betiko iraungo al du? Orduan, haserre matxinatu eta harriak bota zituzten ateari, itxi arte. Orduan Enperadoreak esan zuen; Izan ere, probatu nahi nizun ea oraindik zure erlijioa maite duzun ala ez, eta, hain zuzen ere, gustuko dudan egoeran ikusi zaitut. Orduan, ahozpeztu eta enperadorearen hitzekin pozik geratu ziren.