Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius
Imam Bukhari : 4188
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى عَنْ هِشَامٍ عَنْ مَعْمَرٍ ح و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سُفْيَانَ مِنْ فِيهِ إِلَى فِيَّ قَالَانْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى هِرَقْلَ قَالَ وَكَانَ دَحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ قَالَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالُوا نَعَمْ قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأُجْلِسْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلَا أَنْ يُؤْثِرُوا عَلَيَّ الْكَذِبَ لَكَذَبْتُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ أَيَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لَا بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالًا يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي هَذِهِ الْمُدَّةِ لَا نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا قَالَ وَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يُزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالًا يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمْ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لَا يَغْدِرُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَيَّ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ إِلَى قَوْلِهِ اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغَطُ وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَدَعَا هِرَقْلُ عُظَمَاءَ الرُّومِ فَجَمَعَهُمْ فِي دَارٍ لَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرَّشَدِ آخِرَ الْأَبَدِ وَأَنْ يَثْبُتَ لَكُمْ مُلْكُكُمْ قَالَ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَقَالَ عَلَيَّ بِهِمْ فَدَعَا بِهِمْ فَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا اخْتَبَرْتُ شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ مِنْكُمْ الَّذِي أَحْبَبْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ
A erenikem [Ibraim bin Musa] seni [Hisham] seni [Ma’mar]; Pwal ina chök usun a mak seni pwal eu al, Iwe, a üreniei [‘Aptula bin Muhammad]; A fen erenikich [‘Aptur Razak]; A repotei ngenikem [Ma’mar] seni [As Zuhri] a apasa; A fen repotei ngeniei [‘Ubaidullah bin ‘Abdullah bin ‘Utbah] a apasa; A fen erenikem [Ibn ‘Abbas] a apasa; A fen ereniei [Abu Sufyan] seni awan ngeni ai, a apasa; Ua tou non ewe fansoun nupwen ewe Soufos a titito. Iwe, lupwen üa nom Siria, a wor echö toropwe seni ewe king Ramawi, ewe a uwei ewe toropwe itan Dahyah Al Kalbi, mürin a ngeni ekewe nöüwis lon Basra, mürin ekewe nöüwis lon Basra ra ngeni Kaisra Ramawi. Apu Sufyan a apasa; Iei usun ewe Emperor a apasa; Ifa usun, mi wor eman ikei seni ei mwichen aramas mi apasa pwe ir soufos? Ra ponueni; 'Ewer'. Mürin ra kökkö ngeniei ren ekewe aramasen Quraish. Aua tolong pwe aupwe churi ewe Emperor, mwirin ra tingor pwe aupwe mot mwen mesan. Ewe Emperor a apasa; Iö leimi a kon arap ngeni ei aramas mi apasa pwe i soufos? Apu Sufyan a apasa; Ua ponueni; 'NGANG'. Mwirin ra mwokut ngeniei pwal mwo nge me mwan. Meinisin chienei kewe ra mwot mwirin. Mwirin, ra kori emon chon affouni. Ewe Emperor a apasa; Kopwe ereni ei aramas, pwe upwe aisini usun ewe emon mi apasa pwe i emon soufos, ika a chofona, iwe a chofona. Apu Sufyan a apasa; Ren Allah, ika pwe kapas chofona epwe efeiochuei ennetin upwe kapas chofona. Ewe Emperor a eisini noun we chon affouni; Met ewe wis lefilemi? Ua ponueni; a wor wisan leich. Ewe Emperor a apasa; Ifa usun, a wor eman king lein an kewe lewo? Ua ponueni; ‘Ese wor emon’. Ewe Emperor a eisini; Ka ekieki pwe i emon chon chofona mwen an afalafala an poraus? Ua ponueni; Aapw'. Ewe Emperor a eisini; ‘Ekkewe mi tapwelo mwirin ra feito seni lein ekkewe aramas tekia are seni lein ekkewe mi apwangapwang? Ua ponueni; ‘Pwal mwo nge seni ekkewe mi apwangapwang’. Ewe Emperor a eisini: ‘Ekkewe nampa ra kan chommongolo are kisikisilo? ’ Ua pölüweni; ‘A lapóló. Ewe Emperor a apasa; ‘Itá emén me lein chón tapweló mwirin a rikiló mwirin an fiti Islam, pokiten ra letipechou me oput i? Ua ponueni; ‘Ese wor emon’. Ewe Emperor a eisini; Ka fiu ngeni? Ua ponueni; Ewer. Ewe Emperor a eisini; ‘Ifa usun ka fiu ngeni? Ua ponueni; Sia fiu ngeni non ew napanap mi siwin, fan ekkoch sia win, me fan ekkoch sia kuf’. Ewe Emperor a eisini; Itá a turunufasei? Iwe sise sinei met a fori iei. Apu Sufyan a apasa; Ren Allah, ese wor met upwe tongeni apasa tiwenon chok ena. Iwe, ewe Emperor a apasa; Emon a fen kokko mwen met a kokko? Ua ponueni; Aapw, ewe Emperor a apasa ngeni noun we chon affouni; ‘Kopwe ereni, Ennetin, ua eisinik usun mwirimwirin kewe, iwe ka mentionini pwe a wor an mwirimwirin aramas mi itefouno, ina usun ekkewe aposel, ra titito -seni famini- mi wor ar mwirimwirin aramas mi itefouno me nein aramaser kewe. Ua eisini kemi ika emon me neimi a fen kokori ei me nom, oua ponuweni ese wor, non ai ekiek. Ika emon a kokori ei me nom, upwe fen apasa; ‘A chok fiti met a apasa me mwan’. Ua eisini ika ka fen tipi ngeni pwe a chofona me mwen an apasa ei -a apasa pwe i emon soufos-, ka ponuweni ese wor. Ua sinei pwe ese tufich an epwe likiti kapas chofona ngeni aramas me mwirin epwe pwora ne chofona ngeni Allah ‘azza wajalla. Ua eisini ika emon me nein seman kewe chinnap a fen king, ka ponuweni ewer. Non ai ekiek, ika emon seman kewe chinnap epwe king, upwe fokkun apasa; ‘A chok mochen eniwini ewe manamanen an kewe anuon’. Ua eisini kemi, ir ekkewe chon emwen non community ir chon tapweno mwirin non . Ika pwe ina ewe mi apwangapwang leir, ka pölüweni, ina ewe mi apwangapwang mi tapwela mürin. -Ua sinei-, ennetin aramas mi apwangapwang ir chon tapweno mwirin ekkewe aposel. Ua eisinikemi ika ra chommongolo ika kisikisilo, oua polueni pwe ra chok chommongolo fansoun meinisin. A ina usun ren nuku tori an epwe unusoch. Ua eisinikemi, mei wor emon a rikilo pokiten a oput an lamalam mwirin an etiwa, oua polueni, ewer. Ina usun lükülük, lupwen a fen nofiti lingöch ngeni ewe letip, esap wor eman a oput. Ua eisinikemi ika a fen turunufaseikemi, oua pölüweni, ese mwo fis. Ina usun ekkewe aposel, rese mwo turunufas. Ua eisinikemi, ika oua fiu ngeni me a fiu ngenikemi, oua ponuweni, pwe a fis, me ami maun ngeni a chok ew. Fan ekkoch ka win me fan ekkoch ka lus. Pwal ussun chok ekkewe aposel, ra kuna sokkopaten sossot me mwirin ra kuna feioch mi murinno. Iwe, ewe Emperor a eisini; ‘Met a erenikemi kana mwan pwe oupwe fori?’ a apasa. Apu Sufyan a apasa; Ua ponueni; ‘A erenikem pwe aupwe fel ngeni Allah chok me ausap chiechi ngeni och mettoch. A pwal pinei äm aipwe fel ngeni än äm kewe lewo kewe kot. Iwe a ereni kich pwe sipwe iotek, apasa ewe ennet, tumunu ach sufon, apwonueta ach kewe pwon me apwonueta ach nukunuk’. Ewe Emperor a apasa; Iei napanapen ewe soufos. Ua sinei pwe epwe titito, nge use ekieki pwe epwe seni om -muu-. Ika pwe mei pung met ka apasa, iwe epwe tongeni wor pechei kewe ruofoch repwe uta. Ren Allah, ika pwe upwe chok tongeni nuku pwe upwe churi i, upwe fokkun finata ai upwe churi i. Ika pwe ngang mi nom ren, upwe fokkun suki pechen kewe -usun ew napanapen sufon-'. Apu Sufyan a apasa; Iwe, a tingor ewe Taropwe seni ewe Soufos o anneani. Masouen ewe taropwe; BISMILLAHIRRAHMANIRRAHIIM -lon iten Allah, ewe mi fokkun umoumoch, ewe mi fokkun umoumoch-. Seni Muhammad, ewe chon angang ngeni Allah me Noun we chon kuno ngeni Heraclius, ewe sou nemenemen Rom, amwo amanau epwe nom ren emon mi tapweno mwirin ekkewe annuk -ewe ennet-. Amma Ba’du. Ennetin, ua kokori kemi pwe oupwe apwonueta ewe kokotun Islam, tonong non Islam iwe oupwe safe. Iwe, kopwe siwili ngeni Islam, Allah epwe wesewesen ngonuk ruu fansoun an liwin. Nge are kopwe kul -kosap-, mürin kopwe uwei tipisin chon Rom meinisin. Iwe, ‘Kopwe apasa: ‘O aramasen ewe puk, sipwe -amwochu- eu kapas -eu alluk- pwe esap wor aninifengen lefilach me ami, pwe sisap fel ngeni emon lukun Allah me sisap chiechi ngeni och mettoch me esap pwal wor emon leich epwe angei ekkoch pwe ir Kot lukun Allah’. ika ra kul seniir iwe kopwe apasa ngenir: ‘Nengeni, kich ekkewe sia fen sufoliiti -ngeni Allah-’’. Mürin an wes le aleani ekewe toropwe, ekewe nöüwisen Rom mi nom ünükün ra akürang, a pwal fokun wattela ar akürang, pwe üsap silei mine ra apasa. Iwe, ewe allük a towu, iwe, ra uweikem. Apu Sufyan a apasa; Nupwen ngang me chienei kewe aua feino me awesi ai angang ngenir, ua apasa ngenir; Iwe, a fis pwe ekewe kingen Bani Al Ashfar ra niuokusiti i. Apu Sufyan a apasa; Ren ewe popun Allah. Fansoun meinisin ua nuku pwe Muhammad epwe angei ling, tori soposopono Allah a wanong Islam non netipei. Az Zuhri a apasa; Iwe, ewe Emperor Ramawi a kori ekkewe nouwisin Ramawi, iwe a achufengeniir lon imwan we. A apasa; Ämi mwün Rum, oua mochen win o win tori feilfeilachök? Iwe, mwum epwe nonom tori feilfeilachök? Mürin ra ü ngeni fän song o monei ngeni fau ewe asam, tori a kapüngüla. Iwe, ewe Emperor a apasa; Ennetin, ua chok mochen sotunikemi ika oua chuen tongei ami lamalam ika ese, me ennetin ua fen kunakemi non ew napanap ua sani. Iwe, ra chapetiu o pwapwa ren ekewe kapas . pan emperor.