Penjual dan pembeli berhak memilih meneruskan atau membatalkan akad selama keduanya belum berpisah (khiyar majlis)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَاهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فِي فَرَسٍ بَعْدَ مَا تَبَايَعَا وَكَانُوا فِي سَفِينَةٍ فَقَالَ لَا أَرَاكُمَا افْتَرَقْتُمَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ إِلَى أَنَّ الْفُرْقَةَ بِالْكَلَامِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَرُوِي عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ كَيْفَ أَرُدُّ هَذَا وَالْحَدِيثُ فِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَحِيحٌ وَقَوَّى هَذَا الْمَذْهَبَ وَمَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا بَيْعَ الْخِيَارِ مَعْنَاهُ أَنْ يُخَيِّرَ الْبَائِعُ الْمُشْتَرِيَ بَعْدَ إِيجَابِ الْبَيْعِ فَإِذَا خَيَّرَهُ فَاخْتَارَ الْبَيْعَ فَلَيْسَ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ ذَلِكَ فِي فَسْخِ الْبَيْعِ وَإِنْ لَمْ يَتَفَرَّقَا هَكَذَا فَسَّرَهُ الشَّافِعِيُّ وَغَيْرُهُ وَمِمَّا يُقَوِّي قَوْلَ مَنْ يَقُولُ الْفُرْقَةُ بِالْأَبْدَانِ لَا بِالْكَلَامِ حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

[Muhammad bin Basysyarrek] esan digu [Yahya bin Sa'id]-ek [Syu'bah-etik] [Qatadah-etik] [Salih bin Al Khalil-etik] [Abdullah bin Al Harith-etik] [Hakim bin Hizam-etik] esan duela; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-ek esan zuen: 'Saltzaileak eta erosleak khiyar-erako eskubidea dute, banandu ez diren bitartean. Biak zintzoak badira eta azaltzen badute, bedeinkazioak jasoko dituzte erosketa eta salmentan, baina biak ezkutatzen eta gezurra esaten badute, erosketa eta salmentaren bedeinkazioak ezabatuko dira'. Hadith hau benetakoa da, eta hau da Abu Barzah Al Aslamik kontatu duena, bi gizonek kexatu zirela saltzen eta erosten ari ziren zaldiengatik, garai hartan itsasontzi batean zeudela. Beraz, erantzun zuen; Ez zaituztet banantzen ikusi, nahiz eta Profeta sallallaahu 'alaihi wasallamek esan: 'Saltzaileak eta erosleak aukeratzeko eskubidea dute, banandu ez badira'. Eta Kufako herriko jakintsu batzuek eta beste batzuek argudiatu dute banaketa hitzen bidez egiten dela, hau da Sufyan Ats Thauriren iritzia. Hau da Malik bin Anasek kontatu duena eta Ibn al Mubarakek ere kontatu duena, honek esan zuen: Nola ukatu dezaket hau Profeta sallallaahu 'alaihi wasallamek idatzitako haditha benetakoa denean eta iritzi hau babesten duenean? Profeta sallallaahu 'alaihi wasallamek idatzitako hitzen esanahia: 'Khiyar bidezko erosketa eta salmenta izan ezik - aukeratzea -'. Esan nahi dena da saltzaileak erosleari aukera eman behar diola salmenta eta erosketa transakzioa egin ondoren, saltzaileak eroslea aukeratzera gonbidatu badu eta honek aukeratzen badu - erostea eta transakzioa onartzen badu - orduan ez dago khiyarrik berarentzat salmenta eta erosketa transakzioa bertan behera uzteko, nahiz eta biak banandu ez diren. Honela interpretatu zuten Ash Syafi'ik eta beste batzuek. Eta hau dioen iritzia babesten dutenen artean, Abdullah bin Amruren haditha dago, sallallaahu 'alaihi wasallam profetarena.