Penjual dan pembeli berhak memilih meneruskan atau membatalkan akad selama keduanya belum berpisah (khiyar majlis)

Imam Tirmidzi : 1167

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَاهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فِي فَرَسٍ بَعْدَ مَا تَبَايَعَا وَكَانُوا فِي سَفِينَةٍ فَقَالَ لَا أَرَاكُمَا افْتَرَقْتُمَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ إِلَى أَنَّ الْفُرْقَةَ بِالْكَلَامِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَرُوِي عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ كَيْفَ أَرُدُّ هَذَا وَالْحَدِيثُ فِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَحِيحٌ وَقَوَّى هَذَا الْمَذْهَبَ وَمَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا بَيْعَ الْخِيَارِ مَعْنَاهُ أَنْ يُخَيِّرَ الْبَائِعُ الْمُشْتَرِيَ بَعْدَ إِيجَابِ الْبَيْعِ فَإِذَا خَيَّرَهُ فَاخْتَارَ الْبَيْعَ فَلَيْسَ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ ذَلِكَ فِي فَسْخِ الْبَيْعِ وَإِنْ لَمْ يَتَفَرَّقَا هَكَذَا فَسَّرَهُ الشَّافِعِيُّ وَغَيْرُهُ وَمِمَّا يُقَوِّي قَوْلَ مَنْ يَقُولُ الْفُرْقَةُ بِالْأَبْدَانِ لَا بِالْكَلَامِ حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Bize [Muhammed bin Basysýar] bize [Ýahýa bin Said] -den [Sýu'ba] -den [Katada] -den [Salih bin Al Halil] -den [Abdullah bin Al Haris] -den [Hakim bin Hizam] -den şeýle diýdi: Resulullah sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Satyjy we alyjy aýrylmadyk wagty haýyr etmek hukugyna eýedirler, eger ikisi hem dogruçyl we düşündirseler, onda olar söwdalarynda bereket alarlar, ýöne ikisi hem gizlenip ýalan sözleseler, onda olaryň söwdalarynda bereket öçüriler". Bu hadys ygtybarlydyr we Abu Barza Al Aslamydan rowaýat edilen zat şudur: iki adam gämide bolanlarynda, satyn alyp satýan atlary barada oňa şikaýat edipdirler. Şeýlelik bilen, ol şeýle jogap berdi: "Men siziň aýrylyşanyňyzy görmedim, emma Pygamber sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Satyjy we alyjy aýrylmadyk wagty saýlamak hukugyna eýedirler". Kufa halkynyň käbir alymlary we beýlekiler aýrylyşmagyň söz bilen bolýandygyny öňe sürdüler, bu Sufýan Ats Tauriniň pikiridir. Malik bin Anasdan we Ibn al-Mübäregiň aýdanlary şeýle: Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden gelen hadys ygtybarly we bu pikiri goldaýan bolsa, men muny nädip ret edip bilerin? Pygamber sallallahu aleýhi wesellemiň sözleriniň manysy şudur: "Kiýar arkaly satyn almak we satmakdan başga - saýlamak -". Munuň manysy, satyjynyň satyn alýany saýlamaga çagyran bolsa we ol satyn almagy saýlasa we geleşigi kabul etse - şondan soň, ikisi aýrylmasa-da, satuw we satyn alyş geleşigini ýatyrmakda onuň üçin kiýar ýok. Aş Sýafi'i we beýlekiler şeýle düşündirdiler. "Aýrylyş söz bilen däl, beden bilen bolur" diýen pikiri goldaýanlaryň arasynda Abdullah bin Amryň Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden gelen hadysy bar.