حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بَاذَانَ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَر أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ } قَالَ بَرِئَ مِنْهَا النَّاسُ غَيْرِي وَغَيْرَ عَدِيَّ بْنِ بَدَّاءٍ وَكَانَا نَصْرَانِيَّيْنِ يَخْتَلِفَانِ إِلَى الشَّامِ قَبْلَ الْإِسْلَامِ فَأَتَيَا الشَّامَ لِتِجَارَتِهِمَا وَقَدِمَ عَلَيْهِمَا مَوْلًى لِبَنِي هَاشِمٍ يُقَالُ لَهُ بُدَيْلُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ بِتِجَارَةٍ وَمَعَهُ جَامٌ مِنْ فِضَّةٍ يُرِيدُ بِهِ الْمَلِكَ وَهُوَ عُظْمُ تِجَارَتِهِ فَمَرِضَ فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا وَأَمَرَهُمَا أَنْ يُبَلِّغَا مَا تَرَكَ أَهْلَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا مَاتَ أَخَذْنَا ذَلِكَ الْجَامَ فَبِعْنَاهُ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ ثُمَّ اقْتَسَمْنَاهُ أَنَا وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ فَلَمَّا قَدِمْنَا إِلَى أَهْلِهِ دَفَعْنَا إِلَيْهِمْ مَا كَانَ مَعَنَا وَفَقَدُوا الْجَامَ فَسَأَلُونَا عَنْهُ فَقُلْنَا مَا تَرَكَ غَيْرَ هَذَا وَمَا دَفَعَ إِلَيْنَا غَيْرَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا أَسْلَمْتُ بَعْدَ قُدُومِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ تَأَثَّمْتُ مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَأَخْبَرْتُهُمْ الْخَبَرَ وَأَدَّيْتُ إِلَيْهِمْ خَمْسَ مِائَةِ دِرْهَمٍ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَنَّ عِنْدَ صَاحِبِي مِثْلَهَا فَأَتَوْا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُمْ الْبَيِّنَةَ فَلَمْ يَجِدُوا فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَسْتَحْلِفُوهُ بِمَا يُقْطَعُ بِهِ عَلَى أَهْلِ دِينِهِ فَحَلَفَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِلَى قَوْلِهِ أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ } فَقَامَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَحَلَفَا فَنُزِعَتْ الْخَمْسُ مِائَةِ دِرْهَمٍ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِصَحِيحٍ وَأَبُو النَّضْرِ الَّذِي رَوَى عَنْهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ هُوَ عِنْدِي مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَقَدْ تَرَكَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ بِالْحَدِيثِ وَهُوَ صَاحِبُ التَّفْسِيرِ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَلَا نَعْرِفُ لِسَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ الْمَدَنِيِّ رِوَايَةً عَنْ أَبِي صَالِحٍ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ شَيْءٌ مِنْ هَذَا عَلَى الِاخْتِصَارِ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ

[Al Hasan bin Ahmad bin Abu Syu'aib Al Harrani]-k esan digu [Muhammad bin Salamah Al Harrani]-k esan digu [Muhammad bin Ishaq]-ek [Abu An Nadlr-engandik] [Badzan]-etik, Umm Hani`-ren esklabo ohi batengandik [Ibn Abbas]-etik [Tamim Ad From]-etik bertso honi buruz: O zuek, sinesten duzuenoi, zuetako batek heriotzari aurre egiten badio testamentua egitear dagoenean, testamentua zuen artean bi pertsona justuk lekuko izan dezatela. QS Al Ma`idah: 109, Tamimek esan zuen: 'Jendea bertso honetatik libre dago, ni eta Adi bin Badda izan ezik'. Iraganean, biak kristauak ziren, Islamaren aurretik Siriara txandaka joaten zirenak. Biak Siriara etorri ziren merkataritza egitera, biei bisita egin zien Bani Hashim-en esklabo batek, Budail bin Abu Maryam izenekoak, bere salgaiekin, zilarrezko kopa bat ekarri zuen erregeari eraman nahi zion, elementu hau bere merkataritza-elementurik handiena zen. Gaixotu egin zen eta testamentu bat utzi zien, utzitakoa bere familiari emateko aginduz. Tamimek esan zuen: "Hil zenean, edalontzia hartu eta mila dirhamengatik saldu genuen, eta nire eta Adi ibn Badda`ren artean banatu genuen. Bere familiarengana joan ginenean, ekarritakoa eman genien. Edalontzia galdu eta horri buruz galdetu ziguten. 'Hau bakarrik utzi zuen eta ez zuen beste ezer eman' esan genien". Tamimek esan zuen: "Islama bereganatu nuenean, hau da, Profeta (bakea eta bedeinkapena berarengan) Medinara iritsi zenean, errudun sentitu nintzen, beraz, bere familiarengana joan eta egia esan nien. Bostehun dirham ordaindu nizkien eta esan nien nire lagunak kopuru hori zuela. Gero, Allahren Mezulariarengana (bakea eta bedeinkapena berarengan) eraman zuten. Froga eskatu zien eta gero beren erlijioan oinarritutako epaia zin egiteko agindu zien". Zin bat egin zuen eta Ala-k bertso hau errebelatu zuen: O, sinesten duzuenoi, heriotza zuetako bati hurbiltzen zaionean eta testamentua egitear dagoenean, utzi bi gizon justuk lekuko izaten, bertsoa bete arte. Edo beldur dira zinak itzuliko zaizkiela zinaren ondoren QS Al Ma`idah: 109. 'Amru bin Al Ash eta beste gizon bat altxatu ziren, biek zin bat egin zuten, eta gero ehun dirham kendu zizkioten Adi bin Baddari'. Abu Isak esan zuen: Hadith hau gharib da eta bere sanad ez da sahih. Abu An Nadl-ek, non Muhammad bin Ishaq-ek hadith hau beragandik kontatu zuen, uste dut Muhammad bin As Sa`ib Al Kalbi dela, bere kun-yah Abu An Nadlr da. Jakintsuek bere haditha utzi zuten eta interpretazio liburu bat ere badu. Behin entzun nion Muhammad bin Isma'il-i esaten; Muhammad bin As Sa`ib Al Kalbiren kun-yah Abu An Nadlr zen, eta ez dakigu Salim bin Abu An Nadlr Al Madanik Umm Hani`-ren esklaboa zen Abu Salih-engandik narrazio bat izan zuenik. Hadith honen zati bat Ibn Abbas-engandik laburki kontatua da beste sanad baten bidez.