Imam Tirmidzi : 2985

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بَاذَانَ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَر أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ } قَالَ بَرِئَ مِنْهَا النَّاسُ غَيْرِي وَغَيْرَ عَدِيَّ بْنِ بَدَّاءٍ وَكَانَا نَصْرَانِيَّيْنِ يَخْتَلِفَانِ إِلَى الشَّامِ قَبْلَ الْإِسْلَامِ فَأَتَيَا الشَّامَ لِتِجَارَتِهِمَا وَقَدِمَ عَلَيْهِمَا مَوْلًى لِبَنِي هَاشِمٍ يُقَالُ لَهُ بُدَيْلُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ بِتِجَارَةٍ وَمَعَهُ جَامٌ مِنْ فِضَّةٍ يُرِيدُ بِهِ الْمَلِكَ وَهُوَ عُظْمُ تِجَارَتِهِ فَمَرِضَ فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا وَأَمَرَهُمَا أَنْ يُبَلِّغَا مَا تَرَكَ أَهْلَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا مَاتَ أَخَذْنَا ذَلِكَ الْجَامَ فَبِعْنَاهُ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ ثُمَّ اقْتَسَمْنَاهُ أَنَا وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ فَلَمَّا قَدِمْنَا إِلَى أَهْلِهِ دَفَعْنَا إِلَيْهِمْ مَا كَانَ مَعَنَا وَفَقَدُوا الْجَامَ فَسَأَلُونَا عَنْهُ فَقُلْنَا مَا تَرَكَ غَيْرَ هَذَا وَمَا دَفَعَ إِلَيْنَا غَيْرَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا أَسْلَمْتُ بَعْدَ قُدُومِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ تَأَثَّمْتُ مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَأَخْبَرْتُهُمْ الْخَبَرَ وَأَدَّيْتُ إِلَيْهِمْ خَمْسَ مِائَةِ دِرْهَمٍ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَنَّ عِنْدَ صَاحِبِي مِثْلَهَا فَأَتَوْا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُمْ الْبَيِّنَةَ فَلَمْ يَجِدُوا فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَسْتَحْلِفُوهُ بِمَا يُقْطَعُ بِهِ عَلَى أَهْلِ دِينِهِ فَحَلَفَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِلَى قَوْلِهِ أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ } فَقَامَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَحَلَفَا فَنُزِعَتْ الْخَمْسُ مِائَةِ دِرْهَمٍ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِصَحِيحٍ وَأَبُو النَّضْرِ الَّذِي رَوَى عَنْهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ هُوَ عِنْدِي مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَقَدْ تَرَكَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ بِالْحَدِيثِ وَهُوَ صَاحِبُ التَّفْسِيرِ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَلَا نَعْرِفُ لِسَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ الْمَدَنِيِّ رِوَايَةً عَنْ أَبِي صَالِحٍ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ شَيْءٌ مِنْ هَذَا عَلَى الِاخْتِصَارِ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ

ነጊሩና ኣሎ [ኣል ሓሰን ቢን ኣሕመድ ቢን ኣቡ ስዩዓይብ ኣል ሓራኒ] ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ሰላማ ኣል ሓራኒ] ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን እስሓቅ] ካብ [ኣቡ ዓን ናድልር] ካብ [ባድዛን] ሓደ ናይ ቀደም ባርያ ናይ ኡም ሃኒ` ካብ [ኢብን ዓባስ] ካብ [ታሚም ኣድ ፍሮም] ብዛዕባ እዛ ጥቕሲ እዚኣ ኣቱም ኣሚንኩም ሓደ ካባኻትኩም እንተኾይኑ ንሞት ይገጥሞ፣ ፍቓድ ክገብር እናቐረበ ከሎ፣ ሽዑ እቲ ፍቓድ ብኽልተ ፍትሓውያን ሰባት ኣብ መንጎኹም ይምስክሩ። QS ኣልማዒዳ፡ 109፡ ታሚም ከምዚ ኢሉ፤ 'ሰባት ካባይን ዓዲ ቢን ባዳን ገዲፍካ ካብዚ ጥቕሲ ነጻ እዮም'። ቀደም ክልቲኦም ቅድሚ እስልምና በብተራ ናብ ሶርያ ዝኸዱ ዝነበሩ ክርስትያን እዮም። ክልቲኦም ክነግዱ ናብ ሶርያ መጺኦም፣ ክልቲኦም ቡዳይል ቢን ኣቡ ማርያም ዝተባህለ ባርያ ናይ ባኒ ሃሺም ምስ ንብረቱ ተበጺሑ፣ ናብ ንጉስ ክወስዳ ዝደለየ ብሩር ጽዋእ ኣምጺኡ፣ እዚ ኣቕሓ እዚ ዝዓበየ ንግዳዊ ኣቕሑ እዩ ነይሩ። ሓሚሙ ንኽልቲኦም ውዕል ብምግባር ነቲ ዝገደፎ ናብ ስድርኡ ከብጽሑ ኣዘዞም። ታሚም ከምዚ ኢላ፤ ምስ ሞተ፡ ነቲ ብርጭቆ ወሲድና ብሽሕ ዲርሃም ሸይጥና፡ ኣብ መንጎ ኣነን ዓዲ ቢን ባዳ`ን መቒልናያ። ናብ ስድርኡ ምስ ከድና ዘምጻእናዮም ኣረኪብናዮም። ብርጭቆ ስኢኖም ብዛዕባኡ ሓተቱና። ኢልና መለስና፤ 'ብዘይካ እዚ ካልእ ኣይገደፈን ካልእ ድማ ኣይገደፈን'። ታሚም ከምዚ ኢላ፤ 'ናብ እስልምና ምስ ኣተኹ ማለት ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣብ መዲና ምስ በጽሑ ብሰንኪ እዚ ናይ ገበን ስምዒት ስለ ዝተሰምዓኒ ናብ ስድርኡ ከይደ እቲ ዜና -ሓቂ- ነጊረዮም። ሓሙሽተ ሚእቲ ዲርሃም ከፊለሎም ድማ ዓርከይ ከምኡ ገንዘብ ከም ዘለዎ ነገርክዎም። ብድሕሪኡ ኣብ ቅድሚ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣምጺኦምዎ፡ መርትዖ ሓተቶም ድሕሪኡ ኣብ ሃይማኖቶም ዝተመርኮሰ ፍርዲ ዘለዎ ማሕላ ክምሕል ክሓቱ ኣዘዞም። መሒሉ ሽዑ ኣላህ ነታ ኣያ ኣውሪድዋ ኣቱም ኣመንቲ፡ ሓደ ካባኻትኩም ንሞት እንተገጢምዎ፡ ፍቓድ ክገብር ከሎ፡ ሽዑ እቲ ፍቓድ ብኽልተ ፍትሓውያን ሰባት ኣብ መንጎኹም ይምስክሩ - ክሳብ ኣያ - ወይ ድማ ድሕሪ ማሕላኦም እቲ ማሕላ ከይምለስ ይፈርሑ። QS ኣልማዒዳ፡ 109. 'ኣምሩ ቢን ኣል ኣሽን ካልእ ሰብን ደው ኢሎም፡ ክልቲኦም መሓሉ፡ ድሕሪኡ ሚእቲ ዲርሃም ካብ ዓዲ ቢን ባዳ ተወሰደ''። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ እዚ ሓዲስ ጋሪብ ኮይኑ እቲ ሳናድ ድማ ጭቡጥ ኣይኮነን። ኣቡ ኣን ናድል መሓመድ ቢን ኢስሓቕ ነዚ ሓዲስ ካብኡ ዘዘንተወሉ፡ መሓመድ ቢን እዩ ይመስለኒ ኣስ ሳዒብ ኣል ካልቢ፡ ኩን-ያኡ ኣቡ ኣን ናድልር እዩ። ሊቃውንቲ ሓዲሶም ገዲፎም ንሱ ውን መጽሓፍ ተፍሲር ነበሮ። ሓደ እዋን መሓመድ ቢን እስማዒል ክብል ሰሚዐዮ ነይረ፤ ኣቦ መሓመድ ቢን ኣስ ሳዒብ ኣል ካልቢ ኣቡኣን ናድልር ስለዝነበረ ሰሊም ቢን ኣቡኣን ናድልር ኣል ማዳኒ ካብ ኣቡ ሳልሕ ባርያ ኡም ሃኒ ታሪኽ ከም ዝነበሮ ኣይንፈልጥን ኔርና። ገለ ካብዞም ሓዲሳት ብሕጽር ዝበለ ካብ ኢብን ዓባስ ብኻልኦት ሳናዳት ኣቢሎም ዝተዘርግሑ እዮም።