Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius

Imam Bukhari : 4188

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى عَنْ هِشَامٍ عَنْ مَعْمَرٍ ح و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سُفْيَانَ مِنْ فِيهِ إِلَى فِيَّ قَالَانْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى هِرَقْلَ قَالَ وَكَانَ دَحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ قَالَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالُوا نَعَمْ قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأُجْلِسْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلَا أَنْ يُؤْثِرُوا عَلَيَّ الْكَذِبَ لَكَذَبْتُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ أَيَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لَا بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالًا يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي هَذِهِ الْمُدَّةِ لَا نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا قَالَ وَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يُزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالًا يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمْ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لَا يَغْدِرُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَيَّ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ إِلَى قَوْلِهِ اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغَطُ وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَدَعَا هِرَقْلُ عُظَمَاءَ الرُّومِ فَجَمَعَهُمْ فِي دَارٍ لَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرَّشَدِ آخِرَ الْأَبَدِ وَأَنْ يَثْبُتَ لَكُمْ مُلْكُكُمْ قَالَ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَقَالَ عَلَيَّ بِهِمْ فَدَعَا بِهِمْ فَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا اخْتَبَرْتُ شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ مِنْكُمْ الَّذِي أَحْبَبْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ

Миңә [Ибраһим бин Муса] [Һишамдан] [Мәғмәрҙән] әйтте; Шулай уҡ икенсе юлдан риүәйәт ителә, Һәм миңә [Ғабдуллаһ бин Мөхәммәткә] һөйләне; Беҙгә [Ғәбдүр Раззаҡ]; Беҙгә [Мәғмәр] [Әз Зөһриҙән] хәбәр итте, тине; Миңә хәбәр ителгән [Ғөбәйҙуллаһ бин Ғабдуллаһ бин Ғотбах] әйтте; Миңә [Ибн Ғәббәс] әйттеләр; Миңә [Әбү Суфьянға] үҙ ауыҙынан миңә һөйләп, ул әйтте; Мин пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсәллам ебәрелгән ваҡытта сығып киттем. Ә мин Сүриәлә булғанда, Рәсүлуллаһтан император Рамауиға хат бар ине, ул хат килтергән Дахя Әл Кәлби ине, шунан ул уны Бәсрә чиновниктарына тапшырҙы, шунан Бәсрә чиновниктары уны Ҡайсра Рамауиға тапшырҙы. Әбү Суфьян әйтте; Шулай итеп, Император әйтте; Бында ошо төркөмдән үҙен пәйғәмбәр тип йөрөткән кеше бармы? Улар яуап бирҙе; 'Эйе'. Шунан мине Ҡөрәйеш халҡы менән бергә саҡыртып алдылар. Беҙ императорҙы ҡаршы алырға индек, шунан уның алдына ултырырға ҡуштылар. Император әйтте; Үҙен пәйғәмбәр тип йөрөткән был кешегә нәҫел яғынан кемегеҙ яҡыныраҡ? Әбү Суфьян әйтте; Мин яуап бирҙем; 'МИН'. Шунан мине тағы ла алғараҡ ултырттылар. Шул арала дуҫтарым минең артта ултырҙы. Шунан тәржемәсе саҡырҙылар. Император әйтте; Әйт был кешегә, мин унан пәйғәмбәр тип йөрөгән кеше тураһында һораясаҡмын, әгәр ул алдаша икән, тимәк, алдаша. Әбү Суфьян әйтте; Аллаһ менән ант итәм, әгәр ҙә ялған миңә файҙа килтерһә, әлбиттә, мин ялған һөйләр инем. Император үҙенең тәржемәсеһенән һораны; Һеҙҙең арала ниндәй позиция? Мин яуап бирҙем; уның беҙҙең арала вазифаһы бар. Император әйтте; Уның ата-бабалары араһында батша булғанмы? Мин яуап бирҙем; — Бер ниндәй ҙә юҡ. Император һораны; Ул үҙенең хәбәрен вәғәзләгәнсе, һеҙ уны ялғансы тип һананығыҙмы? Мин яуап бирҙем; Юҡ'. Император һораны; — Уға эйәреүселәр затлылар араһынанмы, әллә көсһөҙҙәр араһынанмы? Мин яуап бирҙем; — Хатта көсһөҙҙәр араһынан да. Император: «Һандар артамы, әллә кәмейме? — тип яуап бирҙем; — Арта бара. Император әйтте; — Ул Ислам динен ҡабул иткәндән һуң, үкенеп, уға нәфрәт күреп, уның шәкерттәренән берәйһе мөртәт булдымы? Мин яуап бирҙем; — Бер ниндәй ҙә юҡ. Император һораны; Һеҙ уның менән көрәшәһегеҙме? Мин яуап бирҙем; Эйе. Император һораны; — Нисек көрәшәһең? Мин яуап бирҙем; Беҙ уны алмашлап көрәшәбеҙ, ҡайһы саҡта еңәбеҙ, ҡайһы саҡта отолабыҙ». Император һораны; Хыянат иттеме? Ә беҙ уның хәҙер нимә эшләгәнен белмәйбеҙ. Әбү Суфьян әйтте; Валлаһи, бынан башҡа һүҙем юҡ. Шул саҡта Император әйтте; Ул саҡырған нәмәнән алда берәйһе өндәшкәнме? Мин яуап бирҙем; Юҡ, шунан император үҙенең тәржемәсеһенә: — Әйт уға, Ысынында, мин һинән уның нәҫел-нәсәбе тураһында һораным, шунан һин уның хөрмәтле нәҫел-нәсәбе барлығын әйттең, илселәр шулай булған, уларҙы ебәргәндәр -ғаиләләрҙән- үҙ халҡы араһында затлы нәҫел-нәсәп булғандар. Мин һеҙҙән һораным, һеҙҙең арала быға тиклем берәйһе шылтыратҡанмы, һеҙ бер ҡасан да, минеңсә, тип яуап бирҙегеҙ. Әгәр ҙә быға тиклем берәйһе быға саҡырһа, мин әйтер инем; — Ул тик элек әйткәндәренә генә эйәреп йөрөй. Мин һораным, һеҙ уны ҡасан да булһа ғәйепләгәнһегеҙме, тип әйткәнсе, ул был һүҙҙәрҙе -пәйғәмбәр тип раҫлай-, һеҙ бер ҡасан да яуап бирҙегеҙ. Мин беләм, уның кешеләргә ялған һүҙҙәр ҡалдырып, һуңынан Аллаһы Тәғәләгә ғәззә вәжәлләгә ялған һөйләргә баҙнат итеүе мөмкин түгел. Олаталарының береһе лә батша булғанмы, тип һораным, һеҙ юҡ тип яуап бирҙегеҙ. Минеңсә, әгәр уның олаталарының береһе батша булып китһә, мин мотлаҡ әйтер инем; — Ул ата-бабаларының көсөн тергеҙергә генә теләй. Мин һеҙҙән һорайым, йәмәғәт етәкселәре, улар уның артынан эйәргәндәр 2012 йылда. Улар араһында көсһөҙҙәрме, һин яуап бирәһең, көсһөҙҙәр уға эйәрә. -Мин беләм-, ысынлап та көсһөҙ кешеләр илселәрҙең эйәрселәре. Артамы, кәмейме тип һорағайным, гел арта тип яуап бирҙегеҙ. Иман камил булғанға тиклем шулай була. Мин һеҙҙән һораным, динен ҡабул иткәндән һуң нәфрәтләнеп, диндән баш тартҡан кеше булдымы, һеҙ юҡ, тип яуап бирҙегеҙ. Иман да шулай, үҙенең һөйкөмлөлөгөн күңел менән ҡатыштырғас, уны бер кем дә нәфрәт итмәй. Мин һинән һораным, бер ҡасан да һиңә хыянат иткәне бармы, һин яуап бирҙең, бер ҡасан да. Илселәр шулай булған, бер ваҡытта ла хыянат итмәгәндәр. Мин һеҙҙән һораным, һеҙ уның менән һуғышҡанмы, ул һеҙҙең менән һуғышҡанмы, һеҙ яуап бирҙегеҙ, шулай булды, тип, һәм һеҙҙең уның менән һуғыш тигеҙ булды. Ҡайһы саҡта еңәһең, ҡайһы саҡта еңеләһең. Шулай уҡ илселәр, улар төрлө һынауҙар үткән, һуңынан яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшкән. Шунан Император һораған; — Һеҙгә, егеттәр, нимә эшләргә ҡушты? Әбү Суфьян әйтте; Мин яуап бирҙем; — Ул беҙгә бер Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылырға һәм Уға тиңдәш тотмаҫҡа ҡушты. Ул беҙгә ата-бабаларыбыҙҙың илаһтарына табыныуҙы ла тыйҙы. Һәм беҙгә доға ҡылырға, дөрөҫөн әйтергә, намыҫыбыҙҙы һаҡларға, вәғәҙәләребеҙҙе үтәргә һәм ышанысыбыҙҙы үтәргә ҡушты». Император әйтте; Пәйғәмбәрҙең тәбиғәте шулай. Мин уның ебәреләсәген белдем, әммә һеҙҙең -милләттән- булыр тип уйламаным. Әгәр ҙә һинең әйткәндәрең дөрөҫ булһа, тимәк, ул минең ике аяғымды ла аяҡҡа баҫтырырға мөмкин буласаҡ. Валлаһи, әгәр ҙә мин уның менән осрашасағыма ышаныслы була алһам, мотлаҡ осрашыуҙы һайлар инем. Әгәр мин уның эргәһендә булһам, мин мотлаҡ рәүештә уның аяҡтарын йыуыр инем -хөрмәт формаһы булараҡ-'. Әбү Суфьян әйтте; Шунан ул пәйғәмбәребеҙҙең хатын һорап, саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләмде уҡый. Хаттың йөкмәткеһе; БИСМИЛЛӘҺИРРӘХМӘНИРРӘХИИМ -Рәхмәтле, Рәхимле Аллаһ исеме менән-. Аллаһтың һәм Уның илсеһенең ҡоло Мөхәммәттән башлап, Рим хакимы Гераклийға тиклем ҡотҡарыу күрһәтмәләрҙе үтәгән һәр кем менән булһын -хәҡиҡәтте-. Амма Ба'ду. Ысынында, мин һеҙҙе Ислам диненең саҡырыуын үтәргә, Исламға инергә һәм һеҙ имен-аман булырһығыҙ, тип саҡырам. Һәм Ислам динен ҡабул итегеҙ, һис шикһеҙ, Аллаһ һеҙгә икеләтә сауап бирәсәк. Әммә әгәр ҙә һеҙ -баш тартһағыҙ-, тимәк, һеҙ рим халҡының бөтә гонаһтарын үҙ өҫтөгөҙгә аласаҡһығыҙ. Һәм әйтегеҙ: «Эй, китап әһелдәре, әйҙәгеҙ, беҙҙең менән һеҙҙең арала бәхәс булмаһын, беҙ Аллаһтан башҡа бер кемгә лә табынмайбыҙ, Уға бер нәмә лә тиңдәш тотмайбыҙ, беребеҙ ҙә Аллаһтан башҡа илаһтар тип ҡабул итмәйбеҙ», - тип әйтегеҙ. әгәр улар йөҙ сөйөрһә, уларға әйт: «Бына беҙ Аллаһҡа буйһонғандар». Ул уҡып бөткәс, тирә-яғындағы рим чиновниктары араһында шау-шыу ҡупты, шау-шыу тағы ла көсәйҙе, хатта мин уларҙың нимә һөйләгәндәрен белмәнем. Шунан приказ сыҡты, беҙҙе сығарҙылар. Әбү Суфьян әйтте; Дуҫтарым менән сығып, улар менән эшемде тамамлағас, мин уларға; «Ибн Әбү Ҡабсяның эштәре уны Бәни Әл Әшфәр батшалары -һары тиреле- ҡурҡыта. Әбү Суфьян әйтте; Аллаһ ризалығы өсөн. Мин һәр ваҡыт Мөхәммәттең данға өлгәшәсәгенә ышандым, ниһайәт, Аллаһ Тәғәлә минең күңелемә Ислам динен һалды. Әз Зөһри әйтте; Шунан һуң император Рәмәүи Рамәүи түрәләрен саҡырып ала һәм уларҙы үҙ йортона йыя. Ул ҡысҡырып ебәрҙе; Эй, Рум милләте, һин еңергә, мәңге еңергә теләйһеңме? Ә һинең батшалығың мәңге булырмы? Шунан улар асыуланып баш күтәреп, ишеккә таш бәрҙеләр, ишек ябылғансы. Шул саҡта Император әйтте; Ысынында, мин һине һаман да динеңде яратаһыңмы, юҡмы икәнен һынап ҡарарға ғына теләнем, ысынлап та, һине үҙемә оҡшаған хәлдә күрҙем. Һуңынан улар сәждәгә киттеләр ҙә был һүҙҙәрҙән риза булдылар . пан императоры.