Beliau bersabda: Ulangilah shalatmu, sebab tidak ada shalat bagi orang yang shalat sendirian di belakang shaf

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ قَالَأَخَذَ زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ بِيَدِي وَنَحْنُ بِالرَّقَّةِ فَقَامَ بِي عَلَى شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَقَالَ زِيَادٌ حَدَّثَنِي هَذَا الشَّيْخُ أَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَالشَّيْخُ يَسْمَعُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ وَابِصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا يُعِيدُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى حَدِيثِ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَيْضًا قَالُوا مَنْ صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ يُعِيدُ مِنْهُمْ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى وَوَكِيعٌ وَرَوَى حَدِيثَ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ وَفِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ هِلَالًا قَدْ أَدْرَكَ وَابِصَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْحَدِيثِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو ابْنِ مُرَّةَ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ

আমাক কৈছে [হান্নাদে] কৈছিল; আমাক [আবু আল আহৱাছ] [হুছেইন]ৰ পৰা [হিলাল বিন ইয়াছাফ]ৰ পৰা কৈছে কৈছে; আমি বোকাময় মাটিত থকাৰ সময়ত জিয়াদ বিন আবু আল জা’দে মোৰ হাতত ধৰিছিল - বানপানীৰ পানীৰ দাগ পৰা -। তাৰ পিছত তেওঁ মোক এজন শ্বেখক লগ কৰিবলৈ লৈ গ’ল যাক সাধাৰণতে বানি আছাদৰ পৰা [ৱাবিছাহ বিন মা’বাদ] বুলি কোৱা হয়। আব্ৰিয়ে ক’লে; 'এই শ্বেখে মোক কৈছিল, এবাৰ এজন মানুহে শাৰীৰ আঁৰত অকলে নামাজ পঢ়ি আছিল, শ্বেখে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ আদেশ শুনিলে যে মানুহজনক তেওঁৰ নামাজ আওৰাই কৰিবলৈ আদেশ দিলে'। আবু ইছাই ক’লে; 'এই অধ্যায়ত আলী বিন ছাইবান আৰু ইবনে আব্বাছৰ পৰাও ইতিহাস আছে'। আবু ইছাই ক’লে; 'এই ৱাবিশ্বাহ হাদীছ হাছানৰ ডিগ্ৰীত আছে।' কিছুমান পণ্ডিতে ইমামৰ পিছফালে অকলে নামাজ পঢ়া বুলি কয়; 'ইমামৰ পিছফালে অকলে কৰা নামাজ যদি তেওঁ পুনৰাবৃত্তি কৰিব লাগিব'। এই মতামত আহমদ আৰু ইছহাকে গ্ৰহণ কৰিছিল। আৰু আন কিছুমান পণ্ডিতে, ‘যদি তেওঁ ইমামৰ পিছফালে অকলে নামাজ পঢ়ে তেন্তে সেয়া যথেষ্ট’। এই মতামত গ্ৰহণ কৰিছিল চুফিয়ান আৎছ ছাউৰী, বিন আল মুবাৰক আৰু চ্যাফীই। কুফাৰ কিছুমান পণ্ডিতেও ৱাবিছাহ বিন মা’বাদৰ হাদীছ মানি চলে বুলি তেওঁলোকে কয়; 'যি কোনোৱে শাৰীৰ আঁৰত অকলে নামাজ পঢ়ে তেন্তে তেওঁ নিজৰ নামাজ কমাই দিব লাগিব'। এই মতামত গ্ৰহণ কৰাসকলৰ ভিতৰত হাম্মাদ বিন চুলেমান, ইবনে আবু লাইলা আৰু ৱাকি’ আছে। হিলাল বিন ইয়াছাফৰ পৰা হুছেইনৰ হাদীছ কেইবাজনো লোকে বর্ণনা কৰিছে, যেনে আবু আল আহৱাছৰ বর্ণনা, জিয়াদ বিন আবু আল জা’দৰ পৰা, ৱাবিছাহ বিন মা’বাদৰ পৰা। হুছেইনৰ এই হাদীছত হিলালে এবাৰ ৱাবিশ্বাহক লগ পোৱাৰ ইংগিত পোৱা গৈছে। এই বিষয়ত হাদীছ বিশেষজ্ঞসকলৰ মাজত মতানৈক্য আছে, কিছুমানে কয়; ‘আমৰু বিন মুৰাহৰ পৰা, হিলাল বিন ইয়াছাফৰ পৰা, আমৰু বিন ৰিছিদিনৰ পৰা, ৱাবিছাহ বিন মা’বাদৰ পৰা বর্ণনা কৰা হাদীছ অধিক সত্য। আনহাতে আন কিছুমানে কয়, ‘হিলাল বিন ইয়াছাফৰ পৰা, জিয়াদ বিন আবু আল জাদৰ পৰা, ৱাবিছাহ বিন মা’বাদৰ পৰা বর্ণিত হুছেইনৰ হাদীছ অধিক সত্য’। আবু ইছাই ক’লে; 'মোৰ মতে এই হাদীছ আমৰু বিন মুৰাৰ হাদীছতকৈ অধিক সত্য।' কাৰণ হিলাল বিন ইয়াছাফৰ বাহিৰেও আন হাদীছৰ পৰা, জিয়াদ বিন আবু আল জাদৰ পৰা, ৱাবিছাহৰ পৰাও বর্ণিত হৈছে।