Nabi berkhutbah di Mina setelah Idul Adha, menasihati umat agar berpegang pada Al-Qur’an dan sunnah

Imam Ahmad : 19774

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي حُرَّةَ الرَّقَاشِيِّ عَنْ عَمِّهِ قَالَ كُنْتُ آخِذًا بِزِمَامِ نَاقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَوْسَطِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ أَذُودُ عَنْهُ النَّاسَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَتَدْرُونَ فِي أَيِّ شَهْرٍ أَنْتُمْ وَفِي أَيِّ يَوْمٍ أَنْتُمْ وَفِي أَيِّ بَلَدٍ أَنْتُمْ قَالُوا فِي يَوْمٍ حَرَامٍ وَشَهْرٍ حَرَامٍ وَبَلَدٍ حَرَامٍ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا إِلَى يَوْمِ تَلْقَوْنَهُ ثُمَّ قَالَ اسْمَعُوا مِنِّي تَعِيشُوا أَلَا لَا تَظْلِمُوا أَلَا لَا تَظْلِمُوا أَلَا لَا تَظْلِمُوا إِنَّهُ لَا يَحِلُّ مَالُ امْرِئٍ إِلَّا بِطِيبِ نَفْسٍ مِنْهُ أَلَا وَإِنَّ كُلَّ دَمٍ وَمَالٍ وَمَأْثَرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمِي هَذِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ يُوضَعُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي لَيْثٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ أَلَا وَإِنَّ كُلَّ رِبًا كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَضَى أَنَّ أَوَّلَ رِبًا يُوضَعُ رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ أَلَا وَإِنَّ الزَّمَانَ قَدْ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ } أَلَا لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ أَلَا إِنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ أَيِسَ أَنْ يَعْبُدَهُ الْمُصَلُّونَ وَلَكِنَّهُ فِي التَّحْرِيشِ بَيْنَكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّهُنَّ عِنْدَكُمْ عَوَانٌ لَا يَمْلِكْنَ لِأَنْفُسِهِنَّ شَيْئًا وَإِنَّ لَهُنَّ عَلَيْكُمْ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ حَقًّا أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا غَيْرَكُمْ وَلَا يَأْذَنَّ فِي بُيُوتِكُمْ لِأَحَدٍ تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ خِفْتُمْ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ قَالَ حُمَيْدٌ قُلْتُ لِلْحَسَنِ مَا الْمُبَرِّحُ قَالَ الْمُؤَثِّرُ وَلَهُنَّ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنَّمَا أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ كَانَتْ عِنْدَهُ أَمَانَةٌ فَلْيُؤَدِّهَا إِلَى مَنْ ائْتَمَنَهُ عَلَيْهَا وَبَسَطَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ ثُمَّ قَالَ لِيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّهُ رُبَّ مُبَلَّغٍ أَسْعَدُ مِنْ سَامِعٍ قَالَ حُمَيْدٌ قَالَ الْحَسَنُ حِينَ بَلَّغَ هَذِهِ الْكَلِمَةَ قَدْ وَاللَّهِ بَلَّغُوا أَقْوَامًا كَانُوا أَسْعَدَ بِهِ

ነጊሩና ኣሎ [ዓፋን]፣ ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ሰላማ]፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ዛይድ] ካብ [ኣቡ ሑረይ ኣር ራቃሲ] ካብ [ኣኮኡ] ኢሉ፤ 'ኣብ ማእከል ታሲሪክ - ማለት መበል ዓሰርተ ሓደን ዓሰርተው ክልተን ዓሰርተው ሰለስተን ናይ ድዙልሂጃ - ልጓም ገመል ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሳላም ሒዘ፡ ንህዝቡ ተማሕጸንኩዎ፡ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ ሓተቶ፡ 'ኦ ህዝቢ፡ ኣብ ምንታይ ወርሒ ከም ዘለኹም፡ ሕጂ ኣብ ኣየናይ መዓልትን ሃገርን ከም ዘለኹም ትፈልጡ ዶ?' እቶም ኣዕሩኽ ድማ፤ 'ኣብ መዓልታት ሓራም፡ ኣዋርሕ ሓራምን መሬት ሓራምን' ድማ፡ 'ብሓቂ ደምካን ሃብትኻን ክብረትካን ሓራም እዩ ንዓኻ፡ ከምቲ እዘን መዓልታት፡ ኣዋርሕን መሬትካን ክሳብ እታ ምስ ኣላህ እትራኸበሉ መዓልቲ ቅዱሳት እየን' በለ። ኣስዒቡ ድማ፡ ‘ስማዕኒ፡ ህይወትካ ንበር በደል ኣይትግበር፡ ዘክር፡ በደል ኣይትግበር፡ ብሓቂ ንሃብቲ ሰብ ብዘይካ ብፍቓድ ልቡ ሕጋዊ ኣይኮነን፡ ኣብ ግዜ ድንቁርና ዝነበረ ነፍሲ ወከፍ ደም፡ ስንቂን ትዕቢትን፡ ክሳብ መዓልቲ ቂምታ ኣብ ትሕቲ እግረይ ከም ዘሎ ፍለጥ፡ ብሓቂ ድማ እቲ ቀዳማይ ዝቕመጥ ደም ደም ረቢዓ ቢን ኣል እዩ። ሓሪት ቢን ዓብዱል ሙተሊብ፡ ኣብ ባኒ ላይትስ ጡብ ከተጥብው እትኽእል ሰበይቲ ደለየ፡ ድሕሪኡ ብሰባት ሑድዛይል ተቐቲሉ፡ ብሓቂ ኣብ ዘመነ ድንቁርና ዝነበረ ኩሉ ሓራ ሕማቕ ከም ዝነበረ ፍለጥ፡ ብሓቂ ድማ ኣላህ ዓዛ ዋጃላ እታ ቀዳመይቲ ሓራ ዝቕመጥ ሪባ ናይ ኣል ኣባስ ቢን ዓብዱል ሙተሊብ ከም ዝኾነት ወሲኑ ኣሎ፡ ንዓኻ መሰረት ሃብትኻ እዩ፡ ኣይትኹን። ጨቋኒን ኣይትብደልን ፍለጥ ብሓቂ እቲ ዘመን ከም ዙረት ኣብታ ኣላህ ሰማያትን ምድርን ዝፈጠረላ መዓልቲ ከም ዝዘውረ ፍለጥ ፡ ድሕሪኡ 'ኢና 'ኢድዳታሲ ስዩሁሪ 'ኢንዳላሂ ኢስና 'ኣስያራ ስያህራን FII KITAABILLAAHI YAUMA KHOLAQAS SAMAAWAATI WAL ARDLA MINHAA ARBA'ATUN ዝብል ጥቕሲ ኣንበበ HURUM DZAALIKAD DIINUL QAYYIMU FALAA TADLIMUU FIIHINNA ANFUSAKUM -ብሓቂ ቁጽሪ ኣዋርሕ ምስ ኣላህ ዓሰርተው ክልተ ወርሒ ኢዩ፡ ብኣዋጅ ኣላህ ሰማይን ምድርን ክፈጥረሉ ከሎ፡ ካብዚኦም ኣርባዕተ ኣዋርሕ ሓራም እዩ። ንሱ እዩ -ውሳነ- ናይቲ ትኽ ዝበለ ሃይማኖት፣ ስለዚ ኣብ ራብዓይ ወርሒ ንነብስኹም ኣይትበደሉ-'። QS ኣብ ታውባ: 36 ድሕሪ ሞተይ ናብ ኩፍሪ ክትምለሱ ከም ዘይብልኩም ፍለጡ፣ ነንሕድሕድኩም ብምቅታል፣ ሰይጣን በቶም ዝጽልዩ ክምለኽ ተስፋ ከም ዝገደፈ ፍለጡ፣ ንሱ ግን ንሓድሕድኩም ኣብ ጐድጓድ ክገብር ተስፋ ከም ዘይገደፈ ፍለጡ፣ ስለዚ ኣብ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ኣላህ ዓዛ ዋጃላ ፍርሑ፣ ምኽንያቱ ብሓቂ እቶም ኣብ ጎንኹም ዘለዉ ከም እሱራት እዮም፣ ብቐንዱ ንርእሶም ክቆጻጸሩ ዘይክእሉ፣ ብርግጽ ድማ ከምኡ ገይሮም እዮም። መሰል ኣብ ልዕሌኻን ንስኻ እውን መሰል ኣለካ፡ ብዘይካ ገዛእ ርእስኻ ካልእ ገዛኻ ክኣትዉ ኣይትፍቀደሎም፡ ዘይትፈትዎ ሰብ ናብ ገዛኻ ክኣትዉ ኣይትፍቀደሎም፡ ብዛዕባ ኑስዩዝ - ዘይምእዛዞም - እንተተጨኒቕካ - ሽዑ ምኸሮም ድሕሪኡ ኣብ ዓራት ኣቐሚጥካ ብዘይጎድእ ጽፍዒት ውቕዓዮም'። [ሑማይድ] ከምዚ ኢሉ፤ [ኣል ሓሰን] ኢለ ሓቲተዮ፤ 'ኣል ሙባሪሕ እንታይ ማለት እዩ?'። ኢሉ መለሰ፤ 'እቲ ዝተረፈ'፡ መሰሎም ድማ ብጽቡቕ መንገዲ መግብን ክዳንን ምርካብ'ዩ፡ እቲ እንኮ ትወስዶም ነገር ካብ ኣላህ ብዝተዋህበ ትእዛዝ ጥራይ'ዩ እሞ ንፋርጂኦም - ክብረቶም - ብናይ ኣላህ ቃላት 'ዓዛ ዋጃላ' ትጽድቖም፡ ንማንም ትእዛዝ ዝረኸበ ድማ፡ ድሕሪኡ ነቲ ትእዛዝ ናብቲ ብሓላፍነት ዝተዋህቦ ሰብ ኣመሓላልፎ'። ሽዑ ኣእዳዉ ዘርጊሑ ከምዚ በለ፤ 'ፍለጥ ኣነ ድየ ዘመሓላለፍኩ፡ ፍለጥ ኣይመሓላለፍኩን ድየ፡ ፍለጥ ኣነ ድየ ዘመሓላለፍኩ?'. ቀጺሉ ድማ ቃላቱ ቀጸለ፡ 'እቶም ኣብቲ ቦታ ዘለዉ ሰባት ነቶም ዘይርከቡ ከሕልፍዎ ይግባእ፡ ምኽንያቱ ክንደይ ሰባት ነቲ ዜና የመሓላልፍዎ ብዘየገድስ፡ ካብቶም ብቐጥታ ዝሰምዕዎ ዝያዳ ይርድእዎ'። ሑመይድ ከምዚ ኢሉ፤ ' ኣል ሓሰን ነዚ ፍርዲ ክህብ ከሎ፤ 'ብሓቂ ብኣሏህ ናብ ሓደ ህዝቢ ኣመሓላሊፎሞ ብእኡ ድማ ዝያዳ ተሓጒሶም'።