Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius
Imam Muslim : 3322
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ أَخْبَرَهُ مِنْ فِيهِ إِلَى فِيهِ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى هِرَقْلَ يَعْنِي عَظِيمَ الرُّومِ قَالَ وَكَانَ دَحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى هِرَقْلَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ فَأَجْلَسَنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي ثُمَّ دَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ لَهُ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلَا مَخَافَةُ أَنْ يُؤْثَرَ عَلَيَّ الْكَذِبُ لَكَذَبْتُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ وَمَنْ يَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لَا بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالًا يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقَدْ عَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَهُ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَدْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالًا يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى ثُمَّ تَكُونُ لَهُمْ الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لَا يَغْدِرُ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ قَالَ إِنْ يَكُنْ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَمْ أَكُنْ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَيَّ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ وَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ { يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ } فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ عِنْدَهُ وَكَثُرَ اللَّغْطُ وَأَمَرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ قَالَ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ و حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَقَالَ إِثْمَ الْيَرِيسِيِّينَ وَقَالَ بِدَاعِيَةِ الْإِسْلَامِ
Swi hi byeriwile hi [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] na [Ibnu Abu Umar] xikan’we na [Muhammad bin Rafi’] na [Abd bin Humaid] kasi lafadz leyi humaka eka Ibnu Rafi’, Ibnu Rafi’ na Ibnu Abu Umar va te; u hi byerile, kasi lavan’wana vambirhi va te; u hi vikile [Abdurrazaq] u vikile eka hina [Ma’mar] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah] ku suka eka [Ibn Abbas] leswaku [Abu Sufyan] u hlamuserile ku suka enon’wini wa yena hi ndlela leyi landzelaka, ‘Hi nkarhi wa ntwanano wa ku rhula exikarhi ka mina na Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ndzi fambile ku xaviselana etikweni ra Siriya. Loko ndzi ri kwalaho, un’wana u rhumele papila leri humaka eka Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam eka mufumi Heraclius, mufumi lonkulu wa Rhoma, loyi a tiseke papila leri, Dihyah Al Kalbi, eka vatirhela-mfumo va le Bushra, kutani vatirhela-mfumo va le Bushra va ri hundzisele eka Heraclius. Kutani Heraclius u vutisile, 'Xana ku na munhu laha ku suka eka rixaka ra yena loyi a tivulaka Muprofeta loyi - Rasulullah -? ' va hlamula va ku, 'Ina'. Kutani ndzi vitaniwile ku ya humelela emahlweni ka Heraclius swin’we ni vanghana va mina van’wana lava humaka eka rixaka ra Quraysh, hi nghene hi tshama hi langutane na Hiraclius. Kutani Heraclius u vutisile, ‘Hi wihi eka n’wina loyi a yelanaka swinene hi ngati ni munhu loyi a tivulaka Muprofeta?’ Abu Sufyan u te, ‘Kutani ndzi hlamurile ndzi ku, ‘Hi mina’. Kutani ndzi tshame emahlweni, kasi vanghana va mina va tshame endzhaku ka mina. Kutani a vitana muhundzuluxeri wa yena a ku eka yena: "Va byele leswaku ndzi va vutisile hi wanuna loyi a tivulaka muprofeta. Loko a hemba, vula leswaku u hembile." Abu Sufyan u te, "Hi Allah, loko a ndzi nga chavi ku vitaniwa muhembi, a ndzi ta va ndzi va hemberile." Kutani Heraclius a ku eka muhundzuluxeri wa yena: “N’wi vutiseni leswaku u rixaka rihi exikarhi ka n’wina.” Abu Sufyan u te, "Ndzi hlamurile ndzi ku, 'I munhu wa xiyimo xa le henhla exikarhi ka hina.' A vutisa a ku: ‘Xana i ntukulu wa tihosi?’ Ndzi hlamule ndzi ku, 'E-e.' U vutisile, ‘Xana u tshame u n’wi vula muhembi a nga si va muprofeta?’ Ndzi hlamule ndzi ku, 'E-e.' U vutisile, ‘Xana lava va n’wi landzelaka va huma exikarhi ka vafumi kumbe i vanhu lava tolovelekeke ntsena?’ Ndzi hlamule ndzi ku, ‘Vanhu lava tolovelekeke ntsena.’ U vutisile, ‘Xana valandzeri va yena va andza minkarhi hinkwayo?’ Ndzi hlamule ndzi ku, ‘Minkarhi hinkwayo va andza.’ U vutisile, "Xana ku na valandzeri va yena lava nga hambuka hikuva va venga vukhongeri lebyi a byi hluvukiseke?" Minkarhi yin'wana a hi hlula na yena a hluriwa, kasi minkarhi yin'wana hi hluriwile na yena a hlula." A vutisa, "Xana u tshame a tlula xitshembiso xa yena?" Ndzi hlamurile, "E-e, entiyisweni hi le ka ntwanano wa ku rhula, ku nga ri ku n'wi hlasela. A ndzi tivi leswaku u ta endla yini hi ntwanano wolowo." Abu Sufyan u tlhele a ku, "Hi Allah, a hi na marito man'wana yo ma vula handle ka sweswo." U vutisile, "Xana a ku ri na munhu emahlweni ka yena loyi a tivulaka muprofeta wo fana na yena?" Ndzi hlamurile, "E-e." Kutani a ku eka muhundzuluxeri wa yena, "N'wi byele, 'Ndzi ku vutisile hi rixaka ra yena - xiyimo xa yena xa ntshamisano - naswona u vule leswaku u huma eka va xiyimo xa le henhla.'" Hakunene, leswi a swi ri tano vaapostola hinkwavo; valandzeri va vaapostola ku hunguteka? "Did he ever break a promise?" You said, "Never." Indeed, the messengers never break a promise. I also asked you, "Was there anyone before him who claimed to be a prophet like him?" You said, "No." That's how it is. If anyone before him claimed to be a prophet like him, perhaps he was just following the footsteps of those before him. Then he asked, "What did he command you?" I a ku, "U hi lerisile ku khongela, ku hakela zakat, ku hlayisa vuxaka bya maxaka, ni ku rindza ku xiximeka ka hina U te, "Loko leswi u swi vulaka hinkwaswo swi ri ntiyiso, kutani a swi kanakanisi leswaku wanuna loyi i muprofeta." A ndzi swi tiva leswaku u ta humelela, kambe a ndzi nga langutelanga leswaku u ta humelela exikarhi ka n’wina. Loko ndzi nga hlangana na yena, loko ndzi ri etlhelo ka yena, hakunene a ndzi ta n'wi hlamba milenge." Naswona enkarhini lowu taka nsimu ya yena yi ta ta ensin'wini ya mina'. Abu Sufyan u te, 'Kutani u kombele papila leri humaka eka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kutani a ri hlaya, eka rona ku tsariwile: 'Hi vito ra Allah, Musa wa Tintswalo, Mutswari-nkulu, ku suka eka Muhammad Rasulullah ku ya eka Heraclius, Murhoma mufumi.Vuhlayiseki eka lava landzelaka swiletelo, entiyisweni ndzi mi rhamba leswaku mi hundzukela eka Islam, hakunene mi ta hlayiseka Loko mi hundzukela eka Islam, Allah u ta mi hakela minkarhi yo tala Loko mi ala, kutani mi ta rhwala swidyoho swa 'arisyiyun'-Oho vanhu va buku, a hi -namarheleni- eka xivulwa -xileriso- xa leswaku a ku na ku kanetana exikarhi ka hina na n'wina gandzela munhu un’wana handle ka Allah naswona a hi nge tihlanganisi na yena naswona a hi na un’we wa hina a nge teki van’wana tanihi Swikwembu handle ka Allah, kutani Vula eka vona: ‘Vonani, hi lava va titsongahataka -eka Allah-’ -Qs: 64- Endzhaku ka loko a hete ku hlaya papila, hi xitshuketa ku ve ni mpfilumpfilu etlhelo ka yena U hi lerisile leswaku hi huma ehandle, ndzi te eka vanghana va mina mhaka leyi nga tolovelekangiki Ibn Abu Kabsyah - leswi vulaka Murhumiwa wa Allah - a a ri, ku fikela loko a landzeriwa hi hosi ya Bani Ashfar - rixaka ra nhlonge yo tshwuka -, hikwalaho ndzi tshama ndzi pfumela leswaku vukhongeri bya Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam hakunene byi ta hlula, naswona eku heteleleni Allah u veke nkongomiso wa Vuislem embilwini ya mina’ Naswona u hi byerile [Hasan Al Khulwani] na [Abd bin Humaid] havambirhi va te;[Ya’qub] - hi leswaku, Ibn Ibrahim bin Sa’d - [tatana] u hi hlamuserile ku suka eka [Salih] ku suka eka [Ibn Shihab] hi isnad leyi, naswona u engeterile eka hadith ya yena, ‘Endzhaku ka loko Allah a hlule vuthu ra Peresiya ehenhla ka yena, Mufumi u fambe ku suka eHimsha ku ya eIlia` tanihi xivumbeko xo nkhensa eka Allah’ test'.