Terlewat tidak shalat malam karena ketiduran atau sakit, diganti dua belas rakaat disiang harinya
Imam Muslim : 1233حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ أَرَادَ أَنْ يَغْزُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ فَأَرَادَ أَنْ يَبِيعَ عَقَارًا لَهُ بِهَا فَيَجْعَلَهُ فِي السِّلَاحِ وَالْكُرَاعِ وَيُجَاهِدَ الرُّومَ حَتَّى يَمُوتَ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ لَقِيَ أُنَاسًا مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فَنَهَوْهُ عَنْ ذَلِكَ وَأَخْبَرُوهُ أَنَّ رَهْطًا سِتَّةً أَرَادُوا ذَلِكَ فِي حَيَاةِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَهَاهُمْ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ أَلَيْسَ لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ فَلَمَّا حَدَّثُوهُ بِذَلِكَ رَاجَعَ امْرَأَتَهُ وَقَدْ كَانَ طَلَّقَهَا وَأَشْهَدَ عَلَى رَجْعَتِهَا فَأَتَى ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَعْلَمِ أَهْلِ الْأَرْضِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ عَائِشَةُ فَأْتِهَا فَاسْأَلْهَا ثُمَّ ائْتِنِي فَأَخْبِرْنِي بِرَدِّهَا عَلَيْكَ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهَا فَأَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَاسْتَلْحَقْتُهُ إِلَيْهَا فَقَالَ مَا أَنَا بِقَارِبِهَا لِأَنِّي نَهَيْتُهَا أَنْ تَقُولَ فِي هَاتَيْنِ الشِّيعَتَيْنِ شَيْئًا فَأَبَتْ فِيهِمَا إِلَّا مُضِيًّا قَالَ فَأَقْسَمْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ فَانْطَلَقْنَا إِلَى عَائِشَةَ فَاسْتَأْذَنَّا عَلَيْهَا فَأَذِنَتْ لَنَا فَدَخَلْنَا عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَحَكِيمٌ فَعَرَفَتْهُ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَتْ مَنْ مَعَكَ قَالَ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قَالَ ابْنُ عَامِرٍ فَتَرَحَّمَتْ عَلَيْهِ وَقَالَتْ خَيْرًا قَالَ قَتَادَةُ وَكَانَ أُصِيبَ يَوْمَ أُحُدٍ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ الْقُرْآنَ قَالَ فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ وَلَا أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَمُوتَ ثُمَّ بَدَا لِي فَقُلْتُ أَنْبِئِينِي عَنْ قِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ قِيَامَ اللَّيْلِ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَوْلًا وَأَمْسَكَ اللَّهُ خَاتِمَتَهَا اثْنَيْ عَشَرَ شَهْرًا فِي السَّمَاءِ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ التَّخْفِيفَ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ مَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنْ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ فِيهَا إِلَّا فِي الثَّامِنَةِ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يَنْهَضُ وَلَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّ التَّاسِعَةَ ثُمَّ يَقْعُدُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ وَهُوَ قَاعِدٌ وَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَيَّ فَلَمَّا سَنَّ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخَذَهُ اللَّحْمُ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَنَعَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مِثْلَ صَنِيعِهِ الْأَوَّلِ فَتِلْكَ تِسْعٌ يَا بُنَيَّ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا غَلَبَهُ نَوْمٌ أَوْ وَجَعٌ عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ صَلَّى مِنْ النَّهَارِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَلَا أَعْلَمُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلَا صَلَّى لَيْلَةً إِلَى الصُّبْحِ وَلَا صَامَ شَهْرًا كَامِلًا غَيْرَ رَمَضَانَ قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ بِحَدِيثِهَا فَقَالَ صَدَقَتْ لَوْ كُنْتُ أَقْرَبُهَا أَوْ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لَأَتَيْتُهَا حَتَّى تُشَافِهَنِي بِهِ قَالَ قُلْتُ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لَا تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا حَدَّثْتُكَ حَدِيثَهَا و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثُمَّ انْطَلَقَ إِلَى الْمَدِينَةِ لِيَبِيعَ عَقَارَهُ فَذَكَرَ نَحْوَهُ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ قَالَ انْطَلَقْتُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ الْوِتْرِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَقَالَ فِيهِ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ ابْنُ عَامِرٍ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرٌ أُصِيبَ يَوْمَ أُحُدٍ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ كِلَاهُمَا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامٍ كَانَ جَارًا لَهُ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ سَعِيدٍ وَفِيهِ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قَالَ ابْنُ عَامِرٍ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ أُصِيبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ أُحُدٍ وَفِيهِ فَقَالَ حَكِيمُ بْنُ أَفْلَحَ أَمَا إِنِّي لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لَا تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا أَنْبَأْتُكَ بِحَدِيثِهَا
[Muhammad bin Al Mutsanna Al 'Anzik] esan digu [Muhammad bin Abu 'Adi] [Said]-etik [Qatadah]-etik [Zurarah]-etik, [Sa'd bin Hisham bin Amir] gerrara joatekotan dagoela fi sabilillah. Ondoren, Medina hirira iritsi zen eta Medinan aukeratu zuen lurra saldu nahi zuen armak eta gerra-zaldiak erosteko, erromatarren aurka heriotzaraino borrokatu ahal izateko. Medinara iritsi bezain laster, Medinako hainbat pertsona ezagutu zituen. Antza denez, bere lurrak saltzea debekatu zioten, eta gero esan zioten Nabiyullah bizirik zegoenean, sei pertsonek hori egiteko asmoa zutela, baina Nabiyullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek debekatu egin zuen, esan zuen: 'Ez al dago nigan adibide on bat zuentzat?' Sa'di hau kontatu ondoren, Sa'dek berriro ere bere emazteari erreferentzia egin zion, lehenago dibortziatua zegoena, eta ondoren Ibn Abbasi galdetu zion Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en witr-ari buruz. Ibn Abbasek erantzun zuen: "Esango dizut nor den Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en witr-ari buruz hobekien dakiena?" Sa'adek galdetu zuen: "Nor?" Ibn Abbasek erantzun zuen: "[Aisha], etorri harengana eta galdetu, eta ondoren etorri niregana eta esadazu erantzuna". Beraz, harengana joan nintzen, eta Hakim bin Aflah-rengana joan nintzen, eta Aisha ikusteko eskatu nion. Antza denez, erantzun zuen: "Ez naiz Aisyah-ren inguruko norbait, behin Aisyahi debekatu niolako bi musulman talde gerran zebiltzanen inguruko ezer komentatzea". Gertatu zen Aisyah errezelosoa zela eta bi taldeen inguruko iruzkinak egiten jarraitu zuela. Sa'adek esan zuen: "Nik ere zin egin nuen, epaileak berarekin biltzeko prest egon arte". Aisyahrengana joaten jarraitu genuen, baimena eskatu genion eta Aisyahk baimena eman zigun, azkenean harekin topo egin genuen. Aishak galdetu zuen: 'Benetan epailea al da hau?'. Antza denez, Aisyahk ezagutzen zuen. Epaileak erantzun zuen: 'Bai'. Aisyahk galdetu zuen: 'Orduan, nor dago zurekin?'. Epaileak erantzun zuen: 'Sa'd bin Hisham da'. Aisyahk berriro galdetu zuen: 'Hisham, nor?'. Epaileak erantzun zuen: 'Hisham bin 'Amir'. Azkenean, Aisyahk jakin zuen eta harekin enpatizatu zuen, esanez: 'Kasu horretan, ados'. -Qatadahk esan zuen; Hisyam bin Amir Uhud-eko guduan hil zen- beraz, nik -Saadek- galdetu nuen: 'O Ummul Mu'minin, esadazu Profetaren moralari buruz sallallaahu 'alaihi wasallam!'. Aishak erantzun zuen: 'Ez al duzu Korana irakurri?'. Nik erantzun nuen: 'Hori da', esan zuen Aishak; «Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en moralak Korana dira». Sa'dek esan zuen: «Hori entzutean, zutitu eta inori ezer gehiago ez galdetzear nengoen hil arte, baina orduan burura etorri zitzaidan, eta galdetu nuen: «Esadazu Ala-ren Mezulariaren gaueko otoitzari buruz?». Aisyahek galdetu zuen: «Ez al duzu inoiz irakurri Al Muzammil-en gutuna?». Nik erantzun nion: «Hori da», esan zuen Aisyahek; «Ala Azza wa Jalla-k behin qiyamullail -gaueko otoitza- derrigorrezkoa egin zuen gutun honen hasieran, Nabiyullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek eta bere lagunek urtebetez ezarri zuten, eta Ala-k bere estalkia zeruan mantendu zuen harik eta Ala-k gutun honen amaiera arintze gisa bidali zuen arte, eta gaueko otoitza sunnah bihurtu zen derrigorrezkoa bihurtu ondoren». Sa'adek esan zuen; «Oi Ummul Mu'minin, esadazu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en witr-ari buruz! Erantzuna hau da: «Siwak-a prestatu eta purifikatu egiten genuen, eta ondoren Ala-k nahi zuenean esnatzen zuen gauez esnatzeko. Ondoren, siwak-a egiten zuen, abluzioa egiten zuen eta bederatzi rak'ah otoitz egiten zituen. Ez zen bederatzi rak'ah-etan esertzen, zortzigarren rak'ah-an izan ezik, Ala-ren izena aipatzen zuen, goraipatzen zuen eta otoitz egiten zion, gero jaikitzen zen eta ez zuen agurrik esaten. Ondoren, zutitu eta bederatzigarren rak'ah-a otoitz egiten zuen. Gero, dhikr egin zion Ala-ri, goraipatu eta otoitz egiten zion, eta gero ozen agurra esaten zuen entzun genezakeen. Ondoren, bi rak'ah otoitz egin zituen agurtu ondoren eserita zegoela, hau da, hamaika rak'ah, ene seme». Nabiyullah zaharra zenean eta gehiegizko pisua sentitzen zuenean, zazpi rak'ah-rekin egin zuen witr, eta lehenengoan bezala bi rak'ah egin zituen, beraz, horrek bederatzi esan nahi du, seme maitea. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-ek otoitz egiten bazuen, etengabe egitea gustatzen zitzaion -etengabe-. Lokartzen bazen edo gaixorik zegoenez, gauez egin ezin bazuen, hamabi rak'ah otoitz egiten zituen egunean zehar. Gogoratzen dudanez, Nabiyullah sallallaahu 'alaihi wasallam-ek ez zuen inoiz mushaf bat irakurri -Koran osoa- gau batean, ezta gauez egunsentira arte otoitz egiten ere, ezta hilabete oso bat baraurik egiten Ramadan hilabeteaz gain'. Sa'adek esan zuen: 'Ondoren, Ibn Abbas-ekin elkartzera joan nintzen, eta gero hadith-ari buruz hitz egin nion, eta Ibn Abbas-ek esan zuen: 'Aishak arrazoi du'. Harengana hurbildu edo topo egiten banuen, noski, hadith hau helarazteko aurrez aurre egongo nintzateke. Sa'adek jarraitu zuen; Esan nuen; «Baneki ezagutu ez zenuela, ez nizuke hadith hau esango». Eta esan digu [Muhammad bin Al Mutsannanak] esan digu [Mu'adz bin Hisyamek] esan didala [nire aitak] [Qatadah-tik] [Zurarah bin Abu Aufa-tik] [Sa'id bin Hisham-etik], behin bere emaztea dibortziatu zuela, gero Medinara joan zela aukeratu zuen lurra saltzera, eta gero antzeko hadith bat aipatu zuela. Eta esan digu [Abu Bakr bin Abu Syaibahk] esan digu [Muhammad bin Bisyr] esan digula [Said bin Abu Arubah-ek] esan digula [Qatadah] [Zurarah bin Aufa-tik] [Sa'd bin Hisham-etik] esan zuela: Abdullah bin Abbas-engana joan nintzen eta witr otoitzari buruz galdetu nion, eta gero haditha eta bere istorioa aipatu zituen, eta bere hadithean, esan zuen; Aisyah-ek galdetu zuen; «Hisham nor?». Nik erantzun nuen; «Ibn 'Amir'. Aisha-k esan zuen; 'Jenderik onena da'. Amir Uhudeko guduan hil zen. Eta esan digu [Ishaq bin Ibrahim] eta [Muhammad bin Rafi'-k] biek [Abdurrazaq-ek] [Ma'marrek] [Qatadah]-ri [Zurarah bin Aufa]-ri esan digutela [Sa'd bin Hisham] bere bizilaguna dela, orduan Sa'dek esan zion bere emaztea dibortziatu zuela eta haditha kontatu zuen Sa'iden haditharen arabera, editorialean honako hau dio; Aishak esan zuen: 'Hisham nor?' Sa'dek erantzun zuen: 'Hisham bin Amir'. Aisyahek erantzun zuen: 'Jenderik onena zen, Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam'-ekin borrokan ari zela hil zen Uhudeko guduan'. Eta hadithean honako hau dio: 'Orduan Hakim bin Aflah-ek esan zuen: 'Jakin izan banu ez zenuela ezagutu, noski ez nizuke hadith hau esango'.