Terlewat tidak shalat malam karena ketiduran atau sakit, diganti dua belas rakaat disiang harinya
Imam Muslim : 1233
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ أَرَادَ أَنْ يَغْزُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ فَأَرَادَ أَنْ يَبِيعَ عَقَارًا لَهُ بِهَا فَيَجْعَلَهُ فِي السِّلَاحِ وَالْكُرَاعِ وَيُجَاهِدَ الرُّومَ حَتَّى يَمُوتَ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ لَقِيَ أُنَاسًا مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فَنَهَوْهُ عَنْ ذَلِكَ وَأَخْبَرُوهُ أَنَّ رَهْطًا سِتَّةً أَرَادُوا ذَلِكَ فِي حَيَاةِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَهَاهُمْ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ أَلَيْسَ لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ فَلَمَّا حَدَّثُوهُ بِذَلِكَ رَاجَعَ امْرَأَتَهُ وَقَدْ كَانَ طَلَّقَهَا وَأَشْهَدَ عَلَى رَجْعَتِهَا فَأَتَى ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَعْلَمِ أَهْلِ الْأَرْضِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ عَائِشَةُ فَأْتِهَا فَاسْأَلْهَا ثُمَّ ائْتِنِي فَأَخْبِرْنِي بِرَدِّهَا عَلَيْكَ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهَا فَأَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَاسْتَلْحَقْتُهُ إِلَيْهَا فَقَالَ مَا أَنَا بِقَارِبِهَا لِأَنِّي نَهَيْتُهَا أَنْ تَقُولَ فِي هَاتَيْنِ الشِّيعَتَيْنِ شَيْئًا فَأَبَتْ فِيهِمَا إِلَّا مُضِيًّا قَالَ فَأَقْسَمْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ فَانْطَلَقْنَا إِلَى عَائِشَةَ فَاسْتَأْذَنَّا عَلَيْهَا فَأَذِنَتْ لَنَا فَدَخَلْنَا عَلَيْهَا فَقَالَتْ أَحَكِيمٌ فَعَرَفَتْهُ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَتْ مَنْ مَعَكَ قَالَ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قَالَ ابْنُ عَامِرٍ فَتَرَحَّمَتْ عَلَيْهِ وَقَالَتْ خَيْرًا قَالَ قَتَادَةُ وَكَانَ أُصِيبَ يَوْمَ أُحُدٍ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ الْقُرْآنَ قَالَ فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ وَلَا أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَمُوتَ ثُمَّ بَدَا لِي فَقُلْتُ أَنْبِئِينِي عَنْ قِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ قِيَامَ اللَّيْلِ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَوْلًا وَأَمْسَكَ اللَّهُ خَاتِمَتَهَا اثْنَيْ عَشَرَ شَهْرًا فِي السَّمَاءِ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ التَّخْفِيفَ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ مَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنْ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ فِيهَا إِلَّا فِي الثَّامِنَةِ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يَنْهَضُ وَلَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّ التَّاسِعَةَ ثُمَّ يَقْعُدُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ وَهُوَ قَاعِدٌ وَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَيَّ فَلَمَّا سَنَّ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخَذَهُ اللَّحْمُ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَنَعَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مِثْلَ صَنِيعِهِ الْأَوَّلِ فَتِلْكَ تِسْعٌ يَا بُنَيَّ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا غَلَبَهُ نَوْمٌ أَوْ وَجَعٌ عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ صَلَّى مِنْ النَّهَارِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَلَا أَعْلَمُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلَا صَلَّى لَيْلَةً إِلَى الصُّبْحِ وَلَا صَامَ شَهْرًا كَامِلًا غَيْرَ رَمَضَانَ قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ بِحَدِيثِهَا فَقَالَ صَدَقَتْ لَوْ كُنْتُ أَقْرَبُهَا أَوْ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لَأَتَيْتُهَا حَتَّى تُشَافِهَنِي بِهِ قَالَ قُلْتُ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لَا تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا حَدَّثْتُكَ حَدِيثَهَا و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثُمَّ انْطَلَقَ إِلَى الْمَدِينَةِ لِيَبِيعَ عَقَارَهُ فَذَكَرَ نَحْوَهُ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ قَالَ انْطَلَقْتُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ الْوِتْرِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَقَالَ فِيهِ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ ابْنُ عَامِرٍ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرٌ أُصِيبَ يَوْمَ أُحُدٍ و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ كِلَاهُمَا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامٍ كَانَ جَارًا لَهُ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ سَعِيدٍ وَفِيهِ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قَالَ ابْنُ عَامِرٍ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ أُصِيبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ أُحُدٍ وَفِيهِ فَقَالَ حَكِيمُ بْنُ أَفْلَحَ أَمَا إِنِّي لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لَا تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا أَنْبَأْتُكَ بِحَدِيثِهَا
Na taʻu mai e [Muhammad bin Al Mutsanna Al 'Anzi] ia i matou [Muhammad bin Abu 'Adi] mai ia [Said] mai ia [Qatadah] mai ia [Zurarah]; o [Sa'd bin Hisham bin Amir] na manao e alu i le taua i le ala o Allah. Ona taunuu lea o ia i le aai o Medina ma manao e faatau atu lona laueleele ua filifilia i Medina e faatau ai auupega ma solofanua tau, ina ia mafai ona ia tau ma Roma seia oo i le oti. O le taimi lava na taunuu ai o ia i Medina, na feiloai ai o ia ma nisi tagata mai Medina. E foliga mai na latou faasaina o ia mai le faatauina atu o lona laueleele, ona latou taʻu atu lea ia te ia a o soifua pea le Perofeta, e toaono tagata na fuafua e faia faapea, ae na faasaina o ia e le Perofeta sallallaahu alaihi wasallam, na ia fai atu; 'E leai ea se faataitaiga lelei mo oe ia te au?' Ina ua uma ona latou taʻuina atu lena mea ia Sa'd, ona toe faasino lea e Sa'd i lana ava na teteʻa muamua, ma ina ua maeʻa ona ia fesili ia Ibn Abbas e uiga i le witr a le Avefeau a Allah sallallaahu alaihi wasallam. Na tali atu Ibn Abbas; ‘Se’i ou ta’u atu ia te oe e uiga i le tagata e sili ona iloa le witr a le Avefe’au a Allah sallallaahu alaihi wasallam?’ Na fesili Sa’ad; ‘O ai?’ Na tali atu Ibn Abbas; ‘[‘Aisha], sau ia te ia, ma fesili mai, ona sau lea ia te a’u, ma ta’u mai ia te a’u le tali’. O lea na ou alu ai e feiloai ia te ia, ma ou alu atu ia Hakim bin Aflah, ma ou fai atu ia te ia e feiloai ia ‘Aisha. E foliga mai na ia tali mai; ‘Ou te le o se tagata e vavalalata ia Aisha, aua na ou faasaina lana Aisha e fai se faamatalaga i soo se mea e uiga i vaega e lua o tagata Musalimi o loo tau. Na iu ina musu Aisha, ma faaauau pea ona fai se faamatalaga i vaega e lua’. Fai mai Sa’ad; ‘Na ou tautō foi ia te ia, seia oo ina loto malie Hakim e feiloai ia te ia. Sa matou faaauau pea ona o atu ia Aisha, sa matou ole atu mo se faatagaga ma sa tuuina mai e Aisha ia i matou se faatagaga, mulimuli ane na matou feiloai ai ma ia. ‘Na fesili Aisha; ‘E moni ea o Hakim lenei?’ E foliga mai na iloa o ia e Aisha. Na tali atu Hakim; ‘E moni’. Na fesili Aisha; ‘O ai la o loo faatasi ma oe?’ Na tali atu Hakim; ‘O ia o Sa’d bin Hisham’. Na toe fesili Aisha; ‘O ai Hisham?’ Na tali Hakim; ‘Hisham bin Amir’. Mulimuli ane na iloa ma alofa Aisha ia te ia a’o fai atu; ‘Ua lelei,’. -Na fai mai Qatadah; Na fasiotia Hisham bin Amir i le taua o Uhud- ona ou -Saad- fesili atu lea; ‘O Ummul Mu’minin, ta’u mai ia te a’u e uiga i le uiga o le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah)!’. Na tali atu Aisha; ‘E te le’i faitauina ea le Quran?’ Na ou tali atu; ‘Ioe,’ o le tala lea a Aisha; ‘O le uiga o le Perofeta (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) o le Quran’. Na fai mai Sa’d; ‘Ina ua ou faalogo i lena mea, sa ou toetoe lava a tu i luga ma ou le fesili i se tasi e uiga i se mea seia oo ina ou oti, ona ou mafaufau lea i ai, ona ou fesili atu lea; ‘Ta’u mai ia te a’u e uiga i le tatalo i le po a le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah)?’ ‘Na toe fesili Aisha; ‘E te le’i faitauina ea le Surah Al Muzammil?’ Na ou tali atu; ‘Ioe,’ o le tala lea a Aisha; ‘Na fa’amalosia e le Atua Silisiliese le faia o le Qiyamullail - o le tatalo i le po - i le amataga o lenei Surah, ina ia fa’atuina ai e le Perofeta (filemu ma fa’amanuiaga a Allah ia te ia) ma ana soa mo le tausaga, ma na taofia e Allah lona ufiufi i le lagi mo le sefululua masina se’ia o’o ina fa’aalia e Allah le fa’ai’uga o lenei Surah o se ituaiga o uila, ina ia avea ai le tatalo i le po ma se sunnah ina ua uma ona fa’amalosia. Na fai atu Sa’d: ‘O Ummul Mu’minin, ta’u mai ia te a’u e uiga i le witr a le Avefe’au a Allah (filemu ma fa’amanuiaga a Allah ia te ia)! Na ia tali mai: ‘Sa matou saunia a matou siwak ma fa’amamāina i matou lava, a mae’a lena e fafagu i matou e le Atua i so’o se taimi e finagalo ai o Ia e ala i le po. Ona ia fa’aaogaina lea o lana siwak ma faia le ablution ma tatalo i rak’ah e iva. E le nofo o ia i so’o se rak’ah e iva vagana ai le rak’ah e valu, e ta’ua e ia le suafa o Allah, vivii atu ia te Ia ma ole atu ia te Ia, ona tula’i lea o ia ma le fai atu o le salaam. A maeʻa lena, e tu i luga o ia ma tatalo mo le rakʻah lona iva. Ona ia manatua lea o Allah, vivii atu ia te Ia ma faatoga atu ia te Ia, ona ia fai atu lea o le salaam ma le leotele ina ia mafai ona matou faalogo atu ia te ia. A maeʻa lena, e lua rakʻah na ia tatalo ai ina ua maeʻa le faafeiloaiga a o nofo i lalo, o lona uiga e sefulutasi rakʻah, loʻu atalii e. Ina ua matua le Perofeta (ia te ia le filemu ma faamanuiaga a le Atua) ma ua lagona lona puta, sa ia tatalo i le witr i rakʻah e fitu, ma sa ia faia i rakʻah e lua e pei ona ia faia i le rakʻah muamua, o lona uiga e iva rakʻah, loʻu atalii e. Ina ua tatalo le Avefeau a le Atua (ia te ia le filemu ma faamanuiaga a le Atua), sa fiafia o ia e fai pea lava pea. Afai e moe tele pe ma’i o ia ma lē mafai ai ona faia i le pō, ona tatalo lea i le ao e oo atu i le sefululua rak’ah, i lo’u manatua, e le’i faitauina lava e le Perofeta (ia te ia le filemu ma faamanuiaga a le Atua) se Mushaf (le Qur’an atoa) i le po e tasi, e le’i tatalo fo’i o ia i le pō se’ia o’o i le tafa o ata, e le’i anapogi fo’i o ia mo le masina atoa se’i vaganā ai le masina o Ramadan.’ Fai mai Sa’d; ‘Ina ua mavae lena, sa ou alu e vaai ia Ibn Abbas, ma sa ou ta’u atu ia te ia e uiga i lana hadith, fai mai Ibn Abbas; ‘E sa’o Aa’ishah’. Ana ou faalatalata atu ia te ia pe feiloai ia te ia, semanu ou te feiloai ia te ia se’ia o’o ina ma fetaia’i e momoli atu le hadith. Na faaauau pea Sa’d; Sa ou fai atu; ‘Ana ou iloa e te le’i feiloai ia te ia, semanu ou te le ta’uina atu ia te oe lena hadith.’ Ma [Muhammad bin Al Mutsanna] na taʻu mai ia i matou [Muʻadh bin Hisham] na taʻu mai ia te aʻu [loʻu tama] mai ia [Qatadah] mai ia [Zurarah bin Abu Aufa] mai ia [Said bin Hisham] na teteʻa ma lana ava, ona alu lea o ia i Medina e faʻatau atu lona fanua na filifilia, ona ia taʻua lea o se hadith faapena. Ma [Abu Bakr bin Abu Shaibah] na taʻu mai ia i matou [Muhammad bin Bishr] na taʻu mai ia i matou [Said bin Abu Aubah] na taʻu mai ia i matou [Qatadah] mai ia [Zurarah bin Aufa] mai ia [Sa'd bin Hisham] na ia fai mai; Na ou alu ia Abdullah bin Abbas ma fesili ia te ia e uiga i le tatalo witr, ona ia taʻua lea o le hadith faatasi ai ma lona tala, ma i lana hadith, na ia taʻua ai; na fesili Aisha; 'O ai Hisham?' Na ou tali atu; 'Ibn Amir'. 'Na fai mai Aisha; 'O ia o le tagata sili'. Na fasiotia Amir i le taua o Uhud. Ma sa ta’u mai e [Ishaq bin Ibrahim] ma [Muhammad bin Rafi'] ia i matou mai ia [Abdurrazaq] o lē na ta’u mai ia i matou [Ma'mar] mai ia [Qatadah] mai ia [Zurarah bin Aufa]; o [Sa'd bin Hisham] o lona tuaoi, ona ta’u atu lea e Sa'd ia te ia ua tete’a ma lana ava ma sa ia faamatala mai se hadith e tutusa ma le hadith a Said, i lana tusitusiga o loo ta’ua ai; na fai mai Aisha; 'O ai Hisham?' Na tali atu Sa'd; 'Hisham bin Amir. Na fai mai Aisha; 'O ia o le tagata sili ona lelei, na fasiotia o ia a o tau ma le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) i le taua i Uhud'. Ma i le hadith o loo ta’ua ai; 'Ona fai mai lea o Hakim bin Aflah; 'Ana ou iloa e te le’i feiloai ia te ia, semanu ou te le’i faamatala atu lenei hadith ia te oe'.