Terlewat tidak shalat malam karena ketiduran atau sakit, diganti dua belas rakaat disiang harinya

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَأَتَى الْمَدِينَةَ لِبَيْعِ عَقَارِهِ فَيَجْعَلَهُ فِي السِّلَاحِ وَالْكُرَاعِ فَلَقِيَ رَهْطًا مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالُوا أَرَادَ ذَلِكَ سِتَّةٌ مِنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنَعَهُمْ وَقَالَ أَمَا لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ ثُمَّ إِنَّهُ قَدِمَ الْبَصْرَةَ فَحَدَّثَنَا أَنَّهُ لَقِيَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنْ الْوِتْرِ فَقَالَ أَلَا أُحَدِّثُكَ بِأَعْلَمِ النَّاسِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ بَلَى قَالَ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةُ فَأْتِهَا فَاسْأَلْهَا ثُمَّ ارْجِعْ إِلَيَّ فَحَدِّثْنِي بِمَا تُحَدِّثُكَ فَأَتَيْتُ حَكِيمَ بْنَ أَفْلَحَ فَقُلْتُ لَهُ انْطَلِقْ مَعِي إِلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ قَالَ إِنِّي لَا آتِيهَا إِنِّي نَهَيْتُ عَنْ هَذِهِ الشِّيعَتَيْنِ فَأَبَتْ إِلَّا مُضِيًّا قُلْتُ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ لَمَا انْطَلَقْتَ فَانْطَلَقْنَا فَسَلَّمْنَا فَعَرَفَتْ صَوْتَ حَكِيمٍ فَقَالَتْ مَنْ هَذَا قُلْتُ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ هِشَامُ بْنُ عَامِرٍ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ قُلْتُ أَخْبِرِينَا عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّهُ خُلُقُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُومَ وَلَا أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَلْحَقَ بِاللَّهِ فَعَرَضَ لِي الْقِيَامُ فَقُلْتُ أَخْبِرِينَا عَنْ قِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُلْتُ بَلَى قَالَتْ فَإِنَّهَا كَانَتْ قِيَامَ رَسُولِ اللَّهِ أُنْزِلَ أَوَّلُ السُّورَةِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ وَحُبِسَ آخِرُهَا فِي السَّمَاءِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ أُنْزِلَ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ أَنْ كَانَ فَرِيضَةً فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُومَ وَلَا أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أَلْحَقَ بِاللَّهِ فَعَرَضَ لِي الْوِتْرُ فَقُلْتُ أَخْبِرِينَا عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَامَ وَضَعَ سِوَاكَهُ عِنْدِي فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ لِمَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ فَيُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي الثَّامِنَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ ثُمَّ يَقُومُ وَلَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يَجْلِسُ فِي التَّاسِعَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ وَيُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَيَّ فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَمَلَ اللَّحْمَ صَلَّى سَبْعَ رَكَعَاتٍ لَا يَجْلِسُ إِلَّا فِي السَّادِسَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ ثُمَّ يَقُومُ وَلَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يَجْلِسُ فِي السَّابِعَةِ فَيَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو رَبَّهُ ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ تِسْعٌ يَا بُنَيَّ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا غَلَبَهُ نَوْمٌ أَوْ مَرَضٌ صَلَّى مِنْ النَّهَارِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَخَذَ خُلُقًا أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهِ وَمَا قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً حَتَّى يُصْبِحَ وَلَا قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلَا صَامَ شَهْرًا كَامِلًا غَيْرَ رَمَضَانَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ صَدَقَتْكَ أَمَا إِنِّي لَوْ كُنْتُ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لَشَافَهْتُهَا مُشَافَهَةً قَالَ فَقُلْتُ أَمَا إِنِّي لَوْ شَعَرْتُ أَنَّكَ لَا تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا حَدَّثْتُكَ

[Ishaq bin Ibrahim]-ek esan digu [Mu'adz bin Hisham]-ek esan didala [nire aita] [Qatadah-etik] [Zurarah bin Aufa-tik] [Sa'd bin Hisham]-etik, bere emaztea dibortziatu eta Medinara etorri zela bere lurra saltzera eta gero armak eta gerra ekipamendua erosteko erabiltzera. Orduan, Ansar batzuekin elkartu zen, eta hauek esan zuten: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-en garaian sei ginen hau nahi genuena, eta gero Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek debekatu egin zien. Esan zuen: 'Ez al dago eredurik nigan?'. Orduan, gizona Basrah-era etorri zen eta esan zigun Abdullah bin Abbas-ekin elkartu zela eta witr-i buruz galdetu ziola. Orduan, Abdullah bin Abbas-ek erantzun zuen: 'Esango al dizuet Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en witr-i buruz hobekien dakien pertsonari buruz?'. Hark esan zuen: 'Bai'. Abdullah bin Abbasek esan zuen: «Ummul mu'minin, [Aisyah]. Zatoz harengana eta galdetu. Ondoren, itzuli niregana, eta esan iezadazu zer esan dizun». Orduan Hakim bin Aflahrengana joan nintzen eta esan nion: «Zatoz nirekin Ummul Mukminin, Aisyah, ezagutzera». Epaileak esan zuen: «Ez naiz harengana joango! Izan ere, debekatu diot gerra honetan parte hartzen duten bi taldeei buruz hitz egitea, baina berak, Aisyahk, oraindik ere horretaz hitz egiten du». Nik esan nuen: «Zin egiten dizut, joango zarela». Gero joan eta kaixo esan genion. Aisyahek Hakimen ahotsa ezagutu zuen, eta galdetu zuen: «Nor da hau?». Nik erantzun nion: «Sa'd bin Hisham». Berriro galdetu zuen: «Hisham nor?». Nik erantzun nion: «Hisyam bin 'Amir». Orduan Aisyahek esan zuen: «Jende onena Uhudeko guduan hil zirenak dira». Orduan esan nuen: «Esaguzu nolakoa zen Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en morala?». Aishak esan zuen: «Ez al duzu Korana irakurri?». Nik «Bai» erantzun nion. Aisyahek orduan esan zuen: «Egia esan, hori da Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam'-en morala». Orduan zutik egon nahi nuen eta inori ezer ez galdetu Ala topatu arte. Orduan gaueko otoitzari buruz bururatu zitzaidan, eta esan nuen: «Esaguzu Ala-ren Mezulariaren gaueko otoitzari buruz!». Aisyahek esan zuen: «Ez al duzu irakurri 'YAA AYYUHAL MUZZAMMIL' gutuna?». Nik «Bai» erantzun nion. Aisyahek orduan esan zuen: «Hori da Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en arratsaldeko otoitza». Gutunaren hasiera errebelatu zen, gero Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam eta bere lagunek eraman zuten oinak puztu arte, eta gutunaren amaieran zeruan esekita egon zen hamasei hilabetez, gero errebelatu zen. Orduan, arratsaldeko otoitza sunnah bihurtzen da derrigorrezko zerbait bihurtu ondoren. Orduan, zutik egon nahi nuen eta inori ezer galdetu gabe Ala topatu arte. Orduan witr otoitzari buruz bururatu zitzaidan, eta orduan esan nuen: 'Esaguzu Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en witr otoitzari buruz?' Aisyah-ek orduan esan zuen: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam lo zegoenean, bere siwak-a nire ondoan jarri zuen, orduan Ala-k esnatu zuen Ala-ren nahiarekin esnatzeko, gero bederatzi rak'ah errezatu zituen eta ez zen eseri - tasyahud-erako - zortzigarren rak'ah-an izan ezik. Gero Ala goraipatu eta bere Jaunari otoitz egin zion. Gero zutitu eta ez zuen agurtu esan. Gero, bederatzigarren rak'a-n eserita, Ala goraipatu eta bere Jaunari otoitz egin zion eta behin kaixo esan zion, eta hark entzun zigun. Ondoren, bi rak'a otoitz egin zituen eserita zegoela. Hori da hamaika rak'a-ko otoitza, seme. Orduan, Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam zaharra eta lodia zenean, zazpi rak'a otoitz egin zituen, ez zen eseri - tasyahud-erako - seigarren rak'a-n izan ezik, gero Ala goraipatu eta bere Jaunari otoitz egin zion. Gero zutitu eta ez zuen kaixo esan. Gero, zazpigarren rak'a-n eseri eta Ala goraipatu eta bere Jaunari otoitz egin zion, eta behin kaixo esan zion. Gero, bi rak'a otoitz egin eserita zegoela, beraz, bederatzi rak'a dira, seme. Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam loak hartzen bazuen edo gaixorik bazegoen, orduan hamabi rak'a otoitz egiten zituen egunean zehar. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-ek lan bat egiten zuenean, etengabe egitea gustatzen zitzaion. Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-ek ez zuen gauetik goizera otoitz egiten, ez zuen Koran osoa irakurtzen gau bakarrean, eta ez zuen inoiz hilabete oso bat baraurik egin Ramadan hilabetea izan ezik. Orduan, Ibn Abbasengana joan nintzen eta horren berri eman nion, eta hark esan zidan: 'Aishak egia esan dizu. Harekin elkartu ahal izango banintz, zuzenean hitz egingo nioke'. Sa'dek esan zuen: 'Orduan, esan nion: 'Harekin elkartzeko erreparoak zenituenik banekien, ez nizuke esango'.