Wukuf dilakukan dengan berdzikir dan menghadap kiblat, bukan menghadap gunung

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس

[Abdullah bin Muhammad An Nufaili], [Usman bin Abu Syaibah], [Hsyyam bin Ammar] kuru [Sulaiman bin Abdurrahman Ad Dimasyqi] sammasoye andero gulzana, kuru waneye sandi laaye jimla fal gadedəro yirazana. Sandiye gulzana; shiye andero [Hatim bin Isma’il] ro gulzǝna, shiye andero [Ja’far bin Muhammad] ro [bawanzǝ] ro gulzǝna, shiye wono; [Jabir bin Abdullah] a kəla kəlnyena, daji shiro nazənadən shiye kəla am anyiben koro hatta wuro nazənaro. Wuye gulngǝna; Wuma Muhammad bin Ali bin Husain. Daji muskonzə kəlanyiro nazəgə button samibedə kazə, daji button cidiyabedə kazə, daji palmnzə kate nipples indiben gənazə kuru loktudən wudə tada gana. Daji shiye wono; nyiro karǝgǝ kǝji, yanyi. Awo ragǝma dǝga wune. Daji shiga ciworo loktu shi kam kǝmbuma dǝn. Daji loktu salabedə isəna, daji shiye cizə gəmaje shilan nasha faldəga sətana, loktu shiye kəla kəlanzəben gənajin woson datəgəram indidə shiro waljin dalil nəmgana kazəmudəbe nankaro. Daji shiye andega salatǝna kuru shawlnzǝdǝ kǝla na karewa gǝnatǝben gǝnazǝna. Daji wuye; Hajj Rasulullahbe kǝlan bayantǝwu! Daji muskonzən alamaram fəlezə kuru ləgar isafsəna. Daji wono; Haiyaro, Rasulullah shalllah wa sallam ye saa lagarro Hajj sǝdǝnyiro sǝdǝna, daji suro jamaben suro saa kǝn lǝgarben Rasulullah shalllah Hajj sǝdinro sǝragǝnaro wormatǝgǝna. Daji am kada Madinaro isa, sammaso Rasulullah shallahu Wa'alaihi wa Sallam'a za'a kuru shiye sǝdǝnadǝga sadǝna. Daji Rasulullah sha luwo badiwono kuru andeye shiga luwo badiye hatta Dzul Hulaifah ro lenyiye, kuru Asma' bint Umais ye Muhammad bin Abu Bakr sambin. Daji shiye manzo Rasulullahro zuzǝ shiye sǝwondǝ; ayi dikin? Daji shiye wono: 'Shawar lan farji - suro - suro kazəmuyen zaktə, kuru ihramro gayin'. Daji Rasulullah sha mashididən sala sədin, daji karimo Al Qashwabedəro lewono, hatta ngawo karimonzə Al Baidaben kara.... -Jabir ye wono; Wuye shimnyiye fuwunyi lan kururo wuzəna, am moto gǝrzayin-a lezayin-a kuru shiti kǝmburamlan adəgai, kuru shiti wofilan adəgai, kuru ngawonzǝn adəgai. Kuru Manzo Allah shallAllah wa'alaihi wa sallam dǝ suro andeyen mbeji, shiro Alqur'an tǝkǝna, kuru shiye takwilnzǝ nozǝna. Awo do sǝdǝna dǝ, andeye sǝdǝna, daji shiye tǝmatǝna dǝga kǝrazǝna shi do jimla dǝlan: -Ya Allah, wuye bowonyi, wuye bowonyi, wuye bowonyi. Njiro gawilma ba, wuye bowonyiga galjin, haiyaro zaye samma, tamtam kuru mairi sammaso nyiye, gawilma bawo. Kuru amsodə talbiyah gulzanadən talbiyah sadəna, kuru Rasulullah awowa anyi sammaso kasatsənyi, kuru Rasulullah talbiyahnzə gultə gozə kowono. Jabir ye wono; Hajj diwo bas nyiyanza. Umrah dəga jilifiro nonyi, hatta shiga Kaaba ro lenyiyen. Shiye shiwowadəga fəlezə kuru loktu yakkəro jogged kuru loktu diyauro lezəna, daji Maqam Ibrahimro lezə ayadə kərawono: 'Kuru nasha laa Maqam Ibrahimbe na salabero diwo'. Daji kate shi-a Ka’-ayen Maqam Ibrahim sǝdǝna. bah. Perowi ye wono; [babanyi] wono; [Ibnu Nufail] kuru [Usman] ye gulzana; .... -kuru wuye shiga nozǝnyi sai shidǝ na Nabi sallallahu salallahu- [Sulaiman] ye wono; kuru wuye shiga nongǝnyi illa gultǝ; Surat Al Ikhlas-a Surat Kaafiruun-a suro rak'a indiyen kərajin. Daji Kaaba ro waltə rukun dəga fəlezə daji cinna Shafa ye dəro suluwu. Daji loktu Shafaro lezənadən shiye kərawono: 'INNASH SHAFA WAL MarWATA MIN SYA'AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI'. -Haiyaro Shafaa-a Marwa-adə suro syi'ar Allahben kara. Andeye badinyiyen futu Alaye badizəna yeyi-. Daji Safa lan badiwono, shiro kəmba hatta Kaaba dəga curo, daji takbir-a Tauhid-a wono. Shiye wono: 'LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI IN QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAAHU WAHDAH, ANJAZA WA'DAH WA NASHARA 'ABDAH, WA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH'. -Illa do suro ibadayen hakkinzǝ mbeji illa Allah bas, shilan gawilma ba, shiro mairi samma mbeji kuru shiro zaye samma mbeji, shima kam do kǝnǝnga sǝdinma kuru kam do kǝrmu suwudinma kuru shima awo samma sǝdinma. Ila do ibadaro ngǝla bawo illa Allah bas, Shi bas sǝtayin, kuru amnzǝga banajin kuru jamiwa watǝmabe tilonzǝ kǝnasarjin. Daji kate awowa anyiben salatsə kuru awo jili anyi loktu yakkəro gulzəna, daji Marwaro lezə hatta ngawo cidinzəye shiro təmzənayen, dawu zərəgəben jog sədin, hatta ngawo samiro lezənayen lezə Marwaro lewono, kuru kəla Marwaben awo Shafalan sədənadə sədəna. Hatta ngawo tawaf kəla Marwaben dazənadən shiye wono: "Karelan awowa kərmaaro turinmadə wuro fəlejiya daji dabba sada'aye suwudənyi kuru Umrahro sədinba, adə nankaro ndu yayi dabba sada'aye suwudənyidə Tahallul sədin kuru Umrahro sədin." Daji am samma sujulzana kuru kundulinza kamzana, Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam-a am dabbawa sada’abe-a dawunbaro. Daji Surakah bin Ju’syam ye wono; Ya Rasulullah, shidə saande basro au abadanro? Daji Rasulullah ye ngulondonzə kəlzə kuru wono: 'Nyiye Umrahro Hajjro gagəna'. Shiye indiro wono 'A'a, amma abadanro'. Ali Radliallahu 'anhu yemen lan isana karimo Nabiye gozə kuru shiye Fatima radliallahu 'anha dəga suro am tahallul nazanayen kuru kazəmu kəske-a kuru kazəmu ba-a səkkənayen səbandəna. Daji Aliye shiga kasatsənyi kuru wono; Ndu nyiro awo adə diworo amariya cina? Fatimaye wono; babanyi. Ali suro Iraqben loktu laan wono; Wuye Rasulullahro isǝna Fatimaga awo sǝdǝnadǝga gǝrzǝgǝro kuru Rasulullahro fatwa kǝla awo shiye gulzǝnadǝben sǝragǝna. Daji shiro awo sǝdǝnadǝga kasatsǝnyi gulloko. Daji Fatimaye wono; Haiyaro babanyiye wuro awo adəga amariya cina. Daji Rasulullah shallahu wa'alaihi wa sallam ye wono: 'Shi dǝ shima ngǝlawo, shi dǝ shima ngǝlawo. Ayi gultin loktu Hajj diwo nankaro?' Ali ye wono; I say: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RASUULULLAH SHALLALLAHU 'ALAIHI WASALLAM. -Ya Allah, wu talbiyah Rasulullahbe shallbiyah wa salallahu-. Shiye wono: 'Haiyaro wuye dabba sada'aye suwudəna, adə nankaro tahallulro waltənyi'. Kuru dabbawa sada'a Aliye Yemenlan suwudənadə-a kuru Nabi sallallahu 'alaihi wasallamye Madinalan suwudənadə-adə miya fal. Daji nduso kəlanzə kəlzə kuru kundulinzə kamzəna illa Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam-a am duwo dabbawa sada’aye suwudə. Daji loktu Tarwiyah Day lan Mina ro lezanadən, talbiyah sadə Hajj diwo nankaro. Daji Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam ye moto dǝro tǝmzǝgǝna kuru salatǝna suro Dhuhr-a, Asr-a, Maghrib-a kuru Isha'a-a kuru Fajr-a suro Mina yen, daji loktu ganalagǝro dawono hatta kǝngal tǝtandǝnaro, kuru shiro Qubbah kunduli lan tǝdinro amariya cina. Daji Qubbahdə nasha Namirahben koktəna, daji Rasulullahdə lezəna kuru am Quraishbedə shauwanza ba kəla Rasulullahdə Mash'ar Haramlan Muzdalifahlan wuzu gozəna futu am Quraishbe Jahiyah erahiyahbedə sadinro. Daji Rasulullah shalllah wa'alaihi wa sallam ye kozəna hatta Arafah ro lezə kuru shiro Qubbah Namirah lan gartəna səbandəna. Daji nadən dawono hatta ngawo kəngal fəlezənayen shiye karimonzə shiro Qashwa` gultindəga dawartəro amariya co, daji shiro fəlezə, daji dawu kaudəro lezə hujja sədin kuru wono: ‘Haiyaro, bu-nəm-a awo-adə haram futu yimnəmlan, kəntawunəmlan kuru lardənəmlan haramro walzəna yeyi. Notəna kəla awowa samma loktu jahilyedən cidiya shinyiben koltəna, bu loktu jahilyedən fəlezəna kuru bu buro salakbedə shima bundewo - Uthmanye wono; sunzǝ bu Ibnu Rabi’ahbe. Daji Sulaiman ye wono; bu Rabi'ah bin Al Harith bin Abdul Muthtalibbe. Laaye gulzana; Buron shiga suro am Bani Sa'dben nji tǝkǝna, daji shiga am Hudzailbe cezana - kuru riba jahiliyahbedə dafkada, riba buro salakbe daftənadə shima ribandewo, sunzə riba Abbas bin Abdul Muththalibbe, haiyaro riba anyi samma dafkada. Allahro riyitə kamuwaro, haiyaro sandiga amana Allahben gonəmin, kuru farjnəmga kalma Allahben adilnəmin, haiyaro hakkinza kəlanzan shima am nyiye raamnəm fatonəmro gawo kolzayinba, sandiye awo adə sadinro waljiya daji sandiya bunduwulan buwozayin. Sandiye hakkinza mbeji sandiro kəmbu-a kazəmu-a futu ngəlan kənjo-a. Kuru awo laa nyiro kolngǝna shido nyiye kǝlanǝmma gǝrǝmtǝnyima, shima kitawu Allahbe - Alqur’an -. Korowa kəlanyiben səbandin, ayi raayinyi?' Sandiye ja’awu; Andeye shaida cina kəla nyiye kitawudəga yitagattəgə-a kuru shawari-a yitagattəgə-a. Daji shiye wono, ngulondonzə fəlejinmadə samiro hafsəgə kuru amdəro fəlezə shiye wono: 'Ya Allah, shaida, Ya Allah, shaida'. Daji Bilal ye salat-a iqamah-a falro sǝdǝna. Daji sala Zuhrbe sǝdǝna daji cizǝ sala Asrbe sǝdǝna kuru kate-katedǝn sala ndasoma sǝdǝnyi. Daji shiye Al Qaswa` ro kəmba hatta na wuquf ye dəro nazə kuru suro karimunzəye dəga gənazə, sunzə Al Qashwa`, kawu dəga wujin, kuru Hablul Musyah dəga gənazə - sunzə na do sabtana dəga - fuwunzəro, daji shiye Qibla dəga wuzə, kuru shiye dazəna hatta na kəngalye dəga wuzənaro. sunk. Daji Usamah'a ngawonzəro gozə daji lezə kuru karimonzə shiro Qashwa` gultində'a gərzəgəna hatta kəlanzə cidiya kərmunzəye'a lezənaro, kuru muskonzə kəmburamlan wono: 'Kəltə, ya adamgana, kədəktə ya adamgana'. Sa kəlanzə zardəro karəngəjiya, gana laa fəlejin, hatta cizə Muzdalifahro lejin, daji sala Maghrib-a Isha-a ro kəllata sala fal-a iqamah indi-a lan, [Uthman] ye wono; kuru shiye sala sunnabe kate indidǝben sǝdǝnyi. Daji la Fazh nza dǝ fal, sunzǝ; Daji shiye suro njiyen dawono hatta ngawo fajerben sala suwubedə sədəna loktu fajerro fəlezənadən. [Sulaiman] ye wono; salat fal-a iqamah-a lan. Daji futu sandiya bowotin də fal, sandima; Daji Qashwa' ro lezə hatta Mash'ar Al Haram lan dazə, kuru shiro lewono. [Usman] kuru [Suleyman] ye gulzana; kuru Qibla-a wujin. Daji shiye Allahga zamzəna kuru shiga darajazəna. [Usman] ye wono; kuru Shiga darajatə. Shiye gozə kowono hatta nur suwubedə zauro fəlezəna, daji kawu kəngal tambinro lewono, kuru Al Fadhl bin Al Abbas'a goduro gozəna, shidə kam kunduli shawa, bəl kuru shawa lan fəlejin. Daji ngawo Nabi sallallahu 'alaihi wasallam ye lezənayen kamuwa kada do kazayin dəga kozəna, daji Al Fadhl ye sandiya kuru badiwono kuru Nabi sallallahu 'alaihi wasallam ye muskonzə fuska Al Fadhl ye dəro gənazə daji Al Fadhl ye fuskanzə nasha gadero kalaksəna. Daji Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ye muskonzə nasha gadero kalaksəna kuru Al Fadhl ye fuskanzə nasha gadero kalaksəna kuru kurunzən, hatta ngawo Muhassir ro lezənayen gana laa lezə daji diwal dawuye Jumrah Kubra ro lejin dəga zəga hatta Jumrah ro lezəna nadən kəska laa mbeji kuru shiye wono. gǝrǝmtǝna alama khadzaf -slingshot- gǝrǝmtǝ. Shiye dawu kauyedən fəlezə daji na kəmbu fəletəyero lezə karimo fiyakkə-yakkə muskonzən faidatə zorzəna, kuru Aliro karimowa gafsənadəga zorzə kuru shiye karimowanzə zortəro kəllata, daji karimowoso am indi kozənaro zorzə kuru codroulon lan gənazə. Sandi indiso dadǝga zawu kuru kaludǝga sagǝ. [Sulaiman] ye wono; daji shiye motolan lezə Kaabaro waltə kuru sala Zuhurbe Makkalan sədin daji Bani Abdul Muththalibro lezə loktu nji Zamzambe gozayindən, daji shiye wono: 'Kəmbu, ya Bani Abdul Muththalib, amsoye nyiga nji kənzaben zorzayiga, wuye nyiga gozayin'. Daji shiro bucket laa cedo kuru shiye ganalagǝ sǝra.