حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ مَعْقِلِ بْنِ مُنَبِّهٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ يَعْنِي ابْنَ مَعْقِلٍ قَالَ سَمِعْتُ وَهْبًا يَقُولُ حَدَّثَنِي النُّعْمَانُ بْنُ بَشِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الرَّقِيمَ فَقَالَ إِنَّ ثَلَاثَةً كَانُوا فِي كَهْفٍ فَوَقَعَ الْجَبَلُ عَلَى بَابِ الْكَهْفِ فَأُوصِدَ عَلَيْهِمْ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ تَذَاكَرُوا أَيُّكُمْ عَمِلَ حَسَنَةً لَعَلَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بِرَحْمَتِهِ يَرْحَمُنَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ قَدْ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي أُجَرَاءُ يَعْمَلُونَ فَجَاءَنِي عُمَّالٌ لِي فَاسْتَأْجَرْتُ كُلَّ رَجُلٍ مِنْهُمْ بِأَجْرٍ مَعْلُومٍ فَجَاءَنِي رَجُلٌ ذَاتَ يَوْمٍ وَسَطَ النَّهَارِ فَاسْتَأْجَرْتُهُ بِشَطْرِ أَصْحَابِهِ فَعَمِلَ فِي بَقِيَّةِ نَهَارِهِ كَمَا عَمِلَ كُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فِي نَهَارِهِ كُلِّهِ فَرَأَيْتُ عَلَيَّ فِي الزِّمَامِ أَنْ لَا أُنْقِصَهُ مِمَّا اسْتَأْجَرْتُ بِهِ أَصْحَابَهُ لِمَا جَهِدَ فِي عَمَلِهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ أَتُعْطِي هَذَا مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَنِي وَلَمْ يَعْمَلْ إِلَّا نِصْفَ نَهَارٍ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ لَمْ أَبْخَسْكَ شَيْئًا مِنْ شَرْطِكَ وَإِنَّمَا هُوَ مَالِي أَحْكُمُ فِيهِ مَا شِئْتُ قَالَ فَغَضِبَ وَذَهَبَ وَتَرَكَ أَجْرَهُ قَالَ فَوَضَعْتُ حَقَّهُ فِي جَانِبٍ مِنْ الْبَيْتِ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ مَرَّتْ بِي بَعْدَ ذَلِكَ بَقَرٌ فَاشْتَرَيْتُ بِهِ فَصِيلَةً مِنْ الْبَقَرِ فَبَلَغَتْ مَا شَاءَ اللَّهُ فَمَرَّ بِي بَعْدَ حِينٍ شَيْخًا ضَعِيفًا لَا أَعْرِفُهُ فَقَالَ إِنَّ لِي عِنْدَكَ حَقًّا فَذَكَّرَنِيهِ حَتَّى عَرَفْتُهُ فَقُلْتُ إِيَّاكَ أَبْغِي هَذَا حَقُّكَ فَعَرَضْتُهَا عَلَيْهِ جَمِيعَهَا فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ لَا تَسْخَرْ بِي إِنْ لَمْ تَصَدَّقْ عَلَيَّ فَأَعْطِنِي حَقِّي قَالَ وَاللَّهِ لَا أَسْخَرُ بِكَ إِنَّهَا لَحَقُّكَ مَا لِي مِنْهَا شَيْءٌ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهِ جَمِيعًا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَانْصَدَعَ الْجَبَلُ حَتَّى رَأَوْا مِنْهُ وَأَبْصَرُوا قَالَ الْآخَرُ قَدْ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي فَضْلٌ فَأَصَابَتْ النَّاسَ شِدَّةٌ فَجَاءَتْنِي امْرَأَةٌ تَطْلُبُ مِنِّي مَعْرُوفًا قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَأَبَتْ عَلَيَّ فَذَهَبَتْ ثُمَّ رَجَعَتْ فَذَكَّرَتْنِي بِاللَّهِ فَأَبَيْتُ عَلَيْهَا وَقُلْتُ لَا وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَأَبَتْ عَلَيَّ وَذَهَبَتْ فَذَكَرَتْ لِزَوْجِهَا فَقَالَ لَهَا أَعْطِيهِ نَفْسَكِ وَأَغْنِي عِيَالَكِ فَرَجَعَتْ إِلَيَّ فَنَاشَدَتْنِي بِاللَّهِ فَأَبَيْتُ عَلَيْهَا وَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَلَمَّا رَأَتْ ذَلِكَ أَسْلَمَتْ إِلَيَّ نَفْسَهَا فَلَمَّا تَكَشَّفْتُهَا وَهَمَمْتُ بِهَا ارْتَعَدَتْ مِنْ تَحْتِي فَقُلْتُ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ قُلْتُ لَهَا خِفْتِيهِ فِي الشِّدَّةِ وَلَمْ أَخَفْهُ فِي الرَّجَاءِ فَتَرَكْتُهَا وَأَعْطَيْتُهَا مَا يَحِقُّ عَلَيَّ بِمَا تَكَشَّفْتُهَا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَانْصَدَعَ حَتَّى عَرَفُوا وَتَبَيَّنَ لَهُمْ قَالَ الْآخَرُ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَكَانَتْ لِي غَنَمٌ فَكُنْتُ أُطْعِمُ أَبَوَيَّ وَأَسْقِيهِمَا ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى غَنَمِي قَالَ فَأَصَابَنِي يَوْمًا غَيْثٌ حَبَسَنِي فَلَمْ أَبْرَحْ حَتَّى أَمْسَيْتُ فَأَتَيْتُ أَهْلِي وَأَخَذْتُ مِحْلَبِي فَحَلَبْتُ وَغَنَمِي قَائِمَةٌ فَمَضَيْتُ إِلَى أَبَوَيَّ فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا فَشَقَّ عَلَيَّ أَنْ أُوقِظَهُمَا وَشَقَّ عَلَيَّ أَنْ أَتْرُكَ غَنَمِي فَمَا بَرِحْتُ جَالِسًا وَمِحْلَبِي عَلَى يَدِي حَتَّى أَيْقَظَهُمَا الصُّبْحُ فَسَقَيْتُهُمَا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ النُّعْمَانُ لَكَأَنِّي أَسْمَعُ هَذِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْجَبَلُ طَاقْ فَفَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَخَرَجُوا

Esan zigun [Isma'il bin Abul Karim bin Ma'qil bin Muniyyah] esan zidan [Abdush Shamad] - hots, Ibn Ma'qil - esan zuen, [Wahb] entzun nuen, esan zidan [An Nu'man bin Basyir], Rasulullah shallallahu 'alaihiqallam-en hiru pertsona aipatu zituztela esan zidan: kobazuloan. Orduan harkaitz handi bat erori zen kobazuloko atearen aurrean, eta harrapatzen zituen. Beraz, haietako batek esan zuen: "Gogoratu, zuetako zeinek egin dituen egintza zuzenak, Ala bere errukiarekin gu guztiok erruki gaitzazu". Orduan haietako gizon batek esan zuen: «Behin egin nuen zerbait ona. Hainbat langile ditut, nigana etortzen direnean, bakoitzari soldata jakin batekin enplegatzen dut. Egun batean gizon bat etorri zitzaidan arratsalde erdian, beraz, bere lagunen soldataren erdiarekin kontratatu nuen, gero gainerako egun erdia lan egiten zuen bere lagun bakoitzak egun osoan lan egiten zuen bezala. Beraz, lasai sentitu nintzen bere lagunen soldatatik ez murrizteko lan egiteko seriotasunagatik. Orduan, batek galdetu zuen; «Niri zuk eman didazunaren antzeko soldata ematen al diozu gizon honi, nahiz eta egun erdia izan ezik lan egiten ez duen? Beraz, erantzun nion: "O Allahren zerbitzaria, ez dut ezer kentzen zure soldatatik, nire jabetza da, beraz, nahi dudan moduan zehaztu dezaket". Beraz, gizona haserretu eta soldata utzi zuen. Orduan, eskubideak nire etxe ondoan jarri nituen Ala nahi bezala -betiko-. Horren ostean, hainbat behi pasatu ziren nire aurretik, beraz, txahal bat erosi nuen gizonaren soldatarekin, Alaren borondatearen arabera ugaldu zen arte. Gero, denbora luzea pasatu zen egun batean agure bat nire aurretik pasatu zen arte, jada ez nuen ezagutzen, gizonak esan zuen: 'Egia esan, oraindik ere baditut eskubideak zure gainean'. Orduan gizonak gogoratu zidan nor zen hura ezagutu nuen arte, eta esan nion: «Ez dizut injustiziarik egingo, hau da zure eskubidea». Orduan altxor guztiak eman nizkion. Gizonak esan zuen orduan: 'O Abdullah, ez niri iseka egin, ez badidazu limosna eman nahi, emaidazu nire eskubideak. Gizon jainkotsuak esan zuen: «Ala, ez zaitut mespretxatzen. Izan ere, jabetza hau zurea da, ez dut horretarako eskubiderik». Beraz, altxor guztiak bere esku utzi nizkion. Ala, zure aurpegia espero nuelako egin badut hori, ez da hori gure bidea». Beraz, harkaitz handia pixka bat mugitu zen, eta kanpora ikusten zuten. Orduan beste batek esan zuen: «Nik ere zerbait ona egin nuen behin. Garai hartan gehiegizko aberastasuna nuen, orduan jendea bizitzaren zailtasunak jo zuen. Orduan emakume bat etorri zitzaidan erruki eske, eta esan nion: 'Ez, Ala! Ez dizut emango, zure ohorea errendituko ez baduzu». Baina errezeloa zen eta alde egin zuen, gero itzuli zen eta Allah gogorarazi zidan. Eta esan nion: 'Ez Ala! Ez dizut emango, zure ohorea errendituko ez baduzu». Berriro ezezkoa eman eta alde egin zuen senarrari horren berri emanez. Orduan senarrak esan zion: «Mende egin eta eman zure seme-alabak». Beraz, emakumea etorri zitzaidan eta Allah-ri zin egin zion nire gainean, baina nik hala ere uko egin nion, esanez: "Ala, ez dizut emango, zure ohorea uzteko prest ez bazaude". Halako egoera ikusi zuenean, bere burua amore eman zidan. Berarekin sexu harremanak izan nahi izateko arropa erantzi nuenean, bat-batean nire gorputzaren azpian dardara egin zuen. Beraz, galdetu nion: 'Zer duzu gaizki? 'erantzun zuen:' Ala Rabbul 'Alamin' beldur naiz. Nik esan nion: 'Osteguna Zuek haren beldur zara estutasunean, baina nik ez diot beldurrik zabaltasunean'. Beraz, emakumea utzi nuen, eta bere eskubideak eman nizkion bere arropa estali nuelako. Ai, Ala, zure aurpegia espero dudalako egiten badut hau, ireki bide bat». Orduan harria zertxobait mugitu zen distiratsuagoa agertu arte. Beste batek esan zuen: «Nik ere behin egin nuen egintza ona. Bi guraso adinekoak ditut. Ahuntzak ere baditut, biei jan-edanak ematen dizkiet normalean, ondoren bakarrik itzultzen naiz nire ahuntzak zaintzera. Egun batean euriak harrapatu ninduen, arratsaldera arte ezin izan nuen atera. Gero nire familiarengana joan nintzen, ontzi bat hartu nuen -esnea prentsatzeko- eta zutik zegoen nire ahuntza jetzi nuen. Horren ostean, gurasoak ikustera joan nintzen, baina biak lotan aurkitu nituen, eta ez nintzen esnatzera ausartu eta, gainera, ezin nuen jasan nire ahuntza jezten uztea. Beraz, jezteko ontziarekin zutik egon nintzen egunsentian esnatu ziren arte. Beraz, trago bat eman nien biei. O Allah, hau egiten badut zure aurpegia espero dudalako, ireki bide bat." Nu'man batek esan zuen: "Alaren sallallaahu 'alaihi wasallam Mezulariari zuzenean entzungo banu bezala, harkaitz handia ireki zen orduan, eta Allahk bidea ireki zien atera ahal izateko".