Imam Ahmad : 17691

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ مَعْقِلِ بْنِ مُنَبِّهٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ يَعْنِي ابْنَ مَعْقِلٍ قَالَ سَمِعْتُ وَهْبًا يَقُولُ حَدَّثَنِي النُّعْمَانُ بْنُ بَشِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الرَّقِيمَ فَقَالَ إِنَّ ثَلَاثَةً كَانُوا فِي كَهْفٍ فَوَقَعَ الْجَبَلُ عَلَى بَابِ الْكَهْفِ فَأُوصِدَ عَلَيْهِمْ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ تَذَاكَرُوا أَيُّكُمْ عَمِلَ حَسَنَةً لَعَلَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بِرَحْمَتِهِ يَرْحَمُنَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ قَدْ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي أُجَرَاءُ يَعْمَلُونَ فَجَاءَنِي عُمَّالٌ لِي فَاسْتَأْجَرْتُ كُلَّ رَجُلٍ مِنْهُمْ بِأَجْرٍ مَعْلُومٍ فَجَاءَنِي رَجُلٌ ذَاتَ يَوْمٍ وَسَطَ النَّهَارِ فَاسْتَأْجَرْتُهُ بِشَطْرِ أَصْحَابِهِ فَعَمِلَ فِي بَقِيَّةِ نَهَارِهِ كَمَا عَمِلَ كُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فِي نَهَارِهِ كُلِّهِ فَرَأَيْتُ عَلَيَّ فِي الزِّمَامِ أَنْ لَا أُنْقِصَهُ مِمَّا اسْتَأْجَرْتُ بِهِ أَصْحَابَهُ لِمَا جَهِدَ فِي عَمَلِهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ أَتُعْطِي هَذَا مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَنِي وَلَمْ يَعْمَلْ إِلَّا نِصْفَ نَهَارٍ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ لَمْ أَبْخَسْكَ شَيْئًا مِنْ شَرْطِكَ وَإِنَّمَا هُوَ مَالِي أَحْكُمُ فِيهِ مَا شِئْتُ قَالَ فَغَضِبَ وَذَهَبَ وَتَرَكَ أَجْرَهُ قَالَ فَوَضَعْتُ حَقَّهُ فِي جَانِبٍ مِنْ الْبَيْتِ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ مَرَّتْ بِي بَعْدَ ذَلِكَ بَقَرٌ فَاشْتَرَيْتُ بِهِ فَصِيلَةً مِنْ الْبَقَرِ فَبَلَغَتْ مَا شَاءَ اللَّهُ فَمَرَّ بِي بَعْدَ حِينٍ شَيْخًا ضَعِيفًا لَا أَعْرِفُهُ فَقَالَ إِنَّ لِي عِنْدَكَ حَقًّا فَذَكَّرَنِيهِ حَتَّى عَرَفْتُهُ فَقُلْتُ إِيَّاكَ أَبْغِي هَذَا حَقُّكَ فَعَرَضْتُهَا عَلَيْهِ جَمِيعَهَا فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ لَا تَسْخَرْ بِي إِنْ لَمْ تَصَدَّقْ عَلَيَّ فَأَعْطِنِي حَقِّي قَالَ وَاللَّهِ لَا أَسْخَرُ بِكَ إِنَّهَا لَحَقُّكَ مَا لِي مِنْهَا شَيْءٌ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهِ جَمِيعًا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَانْصَدَعَ الْجَبَلُ حَتَّى رَأَوْا مِنْهُ وَأَبْصَرُوا قَالَ الْآخَرُ قَدْ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي فَضْلٌ فَأَصَابَتْ النَّاسَ شِدَّةٌ فَجَاءَتْنِي امْرَأَةٌ تَطْلُبُ مِنِّي مَعْرُوفًا قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَأَبَتْ عَلَيَّ فَذَهَبَتْ ثُمَّ رَجَعَتْ فَذَكَّرَتْنِي بِاللَّهِ فَأَبَيْتُ عَلَيْهَا وَقُلْتُ لَا وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَأَبَتْ عَلَيَّ وَذَهَبَتْ فَذَكَرَتْ لِزَوْجِهَا فَقَالَ لَهَا أَعْطِيهِ نَفْسَكِ وَأَغْنِي عِيَالَكِ فَرَجَعَتْ إِلَيَّ فَنَاشَدَتْنِي بِاللَّهِ فَأَبَيْتُ عَلَيْهَا وَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَلَمَّا رَأَتْ ذَلِكَ أَسْلَمَتْ إِلَيَّ نَفْسَهَا فَلَمَّا تَكَشَّفْتُهَا وَهَمَمْتُ بِهَا ارْتَعَدَتْ مِنْ تَحْتِي فَقُلْتُ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ قُلْتُ لَهَا خِفْتِيهِ فِي الشِّدَّةِ وَلَمْ أَخَفْهُ فِي الرَّجَاءِ فَتَرَكْتُهَا وَأَعْطَيْتُهَا مَا يَحِقُّ عَلَيَّ بِمَا تَكَشَّفْتُهَا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَانْصَدَعَ حَتَّى عَرَفُوا وَتَبَيَّنَ لَهُمْ قَالَ الْآخَرُ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَكَانَتْ لِي غَنَمٌ فَكُنْتُ أُطْعِمُ أَبَوَيَّ وَأَسْقِيهِمَا ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى غَنَمِي قَالَ فَأَصَابَنِي يَوْمًا غَيْثٌ حَبَسَنِي فَلَمْ أَبْرَحْ حَتَّى أَمْسَيْتُ فَأَتَيْتُ أَهْلِي وَأَخَذْتُ مِحْلَبِي فَحَلَبْتُ وَغَنَمِي قَائِمَةٌ فَمَضَيْتُ إِلَى أَبَوَيَّ فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا فَشَقَّ عَلَيَّ أَنْ أُوقِظَهُمَا وَشَقَّ عَلَيَّ أَنْ أَتْرُكَ غَنَمِي فَمَا بَرِحْتُ جَالِسًا وَمِحْلَبِي عَلَى يَدِي حَتَّى أَيْقَظَهُمَا الصُّبْحُ فَسَقَيْتُهُمَا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ النُّعْمَانُ لَكَأَنِّي أَسْمَعُ هَذِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْجَبَلُ طَاقْ فَفَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَخَرَجُوا

ነጊሩና ኣሎ [እስማዒል ቢን ኣቡልከሪም ቢን ማዒቂል ቢን ሙኒያ] ነጊሩኒ ኣሎ [ዓብዱሽ ሻማድ] - ማለት ኢብን ማዒቂል - ኢሉኒ: [ዋህብ] ክብል ሰሚዐዮ: [ንኣን ኑዓማን ቢን በሲር] ነጊሩኒ ኣሎ: ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሳላም ንኣርራቂም -ከረን- ክጠቅስ ከም ዝሰምዐ: ኣብኡ ኢዩ:: ኣብቲ በዓቲ ሰለስተ ሰባት ነበሩ። ሽዑ ሓደ ዓቢ ከውሒ ኣብ ቅድሚ ማዕጾ እቲ በዓቲ ወዲቑ ኣብ መጻወድያ ኣእትዩዎም።ስለዚ ሓደ ካብኣቶም 'ዘክር ካባኻትኩም መን እዩ ጽድቂ ዝሰርሐ ኣላህ ብመሓረቱ ንኹላትና ይርሕረና' በለ። ሽዑ ካብኦም ሓደ ሰብኣይ ‘ሓንሳብ ጽቡቕ ነገር ገይረ’ በለ። ሓያሎ ሰራሕተኛታት ኣለዉኒ፣ ናባይ ክመጹ ከለዉ ንነፍሲ ​​ወከፎም ብዝተወሰነ ደሞዝ እየ ዝቖጽሮም። ሓደ መዓልቲ ሓደ ሰብኣይ ኣብ ፍርቂ ድሕሪ ቀትሪ መጺኡኒ፡ ፍርቂ ደሞዝ ኣዕሩኽቱ ሒዘ ቆጺረዮ፡ ድሕሪኡ ልክዕ ከምቲ ኩሉ ኣዕሩኽቱ ምሉእ መዓልቲ ዝሰርሕ፡ ኣብታ ዝተረፈት ፍርቂ መዓልቲ ሰሪሑ። ስለዚ ኣብ ስራሕ ብዘለዎ ዕቱብነት ደሞዙ ካብ ደሞዝ ኣዕሩኽቱ ከይቅንስ ርግኣት ተሰሚዑኒ። ሽዑ ሓደ ካብኣቶም ሓተተ፤ ‘ነዚ ሰብኣይ ብዘይካ ፍርቂ መዓልቲ ዘይሰርሕ ክንሱ፡ ከምቲ ዝሃብካኒ ደሞዝ ደሞዝ ትህቦ ዲኻ? ' ስለዚ ኣነ ድማ 'ኦ ባርያ ኣላህ ካብ ደሞዝካ ዝጎድሎ ነገር ኣይኮንኩን ብሓቂ ንብረተይ እዩ ስለዚ ከም ድላይ ክውስኖ ይኽእል እየ' ኢለ መለስኩሉ። ስለዚ እቲ ሰብኣይ ተቖጢዑ ደሞዙ ገዲፉ። ብድሕሪኡ ከም ፍቃድ ኣላህ -ንዘልኣለም- ኣብ ጎኒ ገዛይ መሰላት ኣቐመጥክዎ። ብድሕሪኡ ሓያሎ ላሕሚ ኣብ ቅድመይ ሓሊፈን፡ ብደሞዝ ናይቲ ሰብኣይ ሓንቲ ጤል ገዚአ፡ ክሳብ ከም ፍቓድ ኣላህ ትባዛሕ። ሽዑ ነዊሕ ግዜ ሓለፈ ክሳብ ሓደ መዓልቲ ሓደ ኣረጊት ሰብኣይ ድሕሪ ደጊም ከየለልዮ ብቕድመይ ዝሓልፍ፡ እቲ ሰብኣይ 'ብሓቂ ክሳብ ሕጂ ኣብ ልዕሌኻ መሰል ኣለኒ' ኢሉኒ። እቲ ሰብኣይ ድሕሪኡ ክሳብ ኣነ ዘለልዮ መን ምዃኑ ስለ ዘዘኻኸረኒ፡ ‘በደል ኣይገብረካን እየ፡ እዚ መሰልካ’ዩ’ በልክዎ። ሽዑ ኵሉ እቲ መዝገብ ሂበዮ። ሽዑ እቲ ሰብኣይ ‘ኦ ዓብደላ ኣይትላገጸለይ፡ ምጽዋት ክትህበኒ እንተዘይደሊኻ ሽዑ መሰለይ ሃበኒ። እቲ ፍርሃት እግዚኣብሔር ሰበ-ኣላህ ኣነ ኣይንዕቀካን እየ’ በሎ። ብሓቂ እዚ ንብረት ናትካ እዩ፣ ኣነ ዝኾነ ይኹን መሰል የብለይን'። ስለዚ ነቲ ዅሉ መዝገብ ኣረከብክዎ። ኦ ኣላህ ብሓቂ ንገጽካ ተስፋ ስለ ዝገበርኩ ከምኡ ዝገበርኩ እንተኾይነ ንዓና መንገዲ ንሱ ኣይኮነን'። ስለዚ እቲ ዓቢ ከውሒ ቁሩብ ተንቀሳቐሰ፣ ንሳቶም ድማ ንደገ ክርእዩ ክኢሎም። ሽዑ ካልእ ‘ሓንሳብ’ውን ጽቡቕ ነገር ገይረ’ በለ። ኣብቲ ግዜ እቲ ልዕሊ ዓቐን ሃብቲ ነይሩኒ፡ ሽዑ ሰባት ብጸገማት ህይወት ተሃሪሞም። ሽዑ ሓንቲ ሰበይቲ ምሕረት ክትሓትት መጸት፡ ኣነ ድማ ኣይፋልን በላህ! ክብርኻ ኣሕሊፍካ እንተዘይሂብካ፡ ኣይህበካን እየ'። ንሱ ግን ፍቓደኛ ኮይኑ ከይዱ፡ ድሕሪኡ ተመሊሱ ኣላህ ኣዘኻኸረኒ። ኣነ ድማ ‘ኣይፋል ብኣላህ! ክብርኻ ኣሕሊፍካ እንተዘይሂብካ፡ ኣይህበካን እየ'። መሊሳ ኣብያ ንሰብኣያ ብዛዕባ እዚ እናነገረት ከደት። ድሕሪኡ በዓል ቤታ ‘ርእስኻ ተገዛእ፡ ንደቅኻ ድማ ኣማልእ’ በላ። ስለዚ እታ ሰበይቲ ናባይ መጺኣ ኣብ ልዕለይ ንኣላህ ማሕላ ኣትየትለይ፡ ኣነ ግን ክሳብ ሕጂ ‘በላህ ኣይህበካን እየ፡ ክብረትካ ከተረክቦ ፍቓደኛ እንተዘይኮንካ’ ኢለ ኣቢየያ። ከምዚ ዝበለ ኩነታት ምስ ረኣየ ንነብሱ ኣረኪቡለይ። ምስኡ ጾታዊ ርክብ ክገብር ክደሊ ክዳነይ ምስ ኣውጻእኩ ሃንደበት ኣብ ትሕቲ ኣካላተይ ተንቀጥቀጠ። ስለዚ፡ ‘እንታይ ጸገም ኣለካ? ' ንሱ ድማ 'ኣላህ ረቡል 'ኣላሚን' ይፈርሕ ኣለኹ' ኢሉ መለሰ። ኣነ ድማ ‘ሓሙስ’ በልክዎ። ንስኻትኩም ብጸቢብነት ትፈርሖ፡ ኣነ ግና ብገፊሕ ኣይፈርሖን እየ’። ስለዚ ነታ ሰበይቲ ገዲፈያ፣ ክዳና ስለ ዝቐላዕኩ መሰላ ሂበያ። ኦ ኣላህ ኣብ ገጽካ ተስፋ ስለ ዝገብር ከምዚ ዝገብር እንተኾይነ፡ ሽዑ መንገዲ ክፈተልና'። ሽዑ እቲ እምኒ ቁሩብ ተንቀሳቐሰ ክሳብ ዝደመቐ። ካልእ ድማ ‘ኣነ እውን ሓደ እዋን ሰናይ ተግባር ገይረ እየ። ክልቲኦም ኣረጋውያን ወለዲ ኣለዉኒ። ኣጣል እውን ኣለዋኒ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ንኽልቲአን መግብን መስተን እህቦም፣ ድሕሪኡ ጥራይ እየ ናብ ምሕብሓብ ኣጣለይ ዝምለስ። ሓደ መዓልቲ ኣብ ዝናብ ተታሒዘ ክሳብ ድሕሪ ቀትሪ ክወጽእ ኣይከኣልኩን። ድሕሪኡ ናብ ስድራይ ከይደ፡ ዕትሮ - ንጸባ ምጽቃጥ - ወሲደ፡ ነታ ደው ኢላ ዝነበረት ምራኸይ ሓሊበያ። ብድሕሪኡ ንወለደይ ክርኢ ከድኩ፡ ክልቲኦም ግን ደቂሶም ረኸብክዎም፡ ኣነ ድማ ከበራብሮም ኣይደፈርኩን ከምኡ ውን ምራኸይ ክትሓልብ ክገድፎ ክጻወር ኣይከኣልኩን። ስለዚ ክሳብ ወጋሕታ ዝበራበሩ ምስቲ መሕለቢ ዕትሮ ደው ኢለ ጸናሕኩ። ስለዚ ንኽልቲኦም መስተ ሂበዮም። ኦ ኣላህ ገጽካ ተስፋ ስለ ዝገብር ከምዚ እንተገበርኩ ሽዑ መንገዲ ክፈትልና" በለ። ሓደ ኑዓማን ከምዚ በለ: 'እዚ ብቐጥታ ካብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝሰማዕክዎ: 'ድሕሪኡ እቲ ዓቢ ከውሒ ተኸፊቱ: ኣላህ ድማ ምእንቲ ክወጹ መንገዲ ከፈተሎም' በለ።