Imam Ahmad : 17691
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ مَعْقِلِ بْنِ مُنَبِّهٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ يَعْنِي ابْنَ مَعْقِلٍ قَالَ سَمِعْتُ وَهْبًا يَقُولُ حَدَّثَنِي النُّعْمَانُ بْنُ بَشِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الرَّقِيمَ فَقَالَ إِنَّ ثَلَاثَةً كَانُوا فِي كَهْفٍ فَوَقَعَ الْجَبَلُ عَلَى بَابِ الْكَهْفِ فَأُوصِدَ عَلَيْهِمْ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ تَذَاكَرُوا أَيُّكُمْ عَمِلَ حَسَنَةً لَعَلَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بِرَحْمَتِهِ يَرْحَمُنَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ قَدْ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي أُجَرَاءُ يَعْمَلُونَ فَجَاءَنِي عُمَّالٌ لِي فَاسْتَأْجَرْتُ كُلَّ رَجُلٍ مِنْهُمْ بِأَجْرٍ مَعْلُومٍ فَجَاءَنِي رَجُلٌ ذَاتَ يَوْمٍ وَسَطَ النَّهَارِ فَاسْتَأْجَرْتُهُ بِشَطْرِ أَصْحَابِهِ فَعَمِلَ فِي بَقِيَّةِ نَهَارِهِ كَمَا عَمِلَ كُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فِي نَهَارِهِ كُلِّهِ فَرَأَيْتُ عَلَيَّ فِي الزِّمَامِ أَنْ لَا أُنْقِصَهُ مِمَّا اسْتَأْجَرْتُ بِهِ أَصْحَابَهُ لِمَا جَهِدَ فِي عَمَلِهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ أَتُعْطِي هَذَا مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَنِي وَلَمْ يَعْمَلْ إِلَّا نِصْفَ نَهَارٍ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ لَمْ أَبْخَسْكَ شَيْئًا مِنْ شَرْطِكَ وَإِنَّمَا هُوَ مَالِي أَحْكُمُ فِيهِ مَا شِئْتُ قَالَ فَغَضِبَ وَذَهَبَ وَتَرَكَ أَجْرَهُ قَالَ فَوَضَعْتُ حَقَّهُ فِي جَانِبٍ مِنْ الْبَيْتِ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ مَرَّتْ بِي بَعْدَ ذَلِكَ بَقَرٌ فَاشْتَرَيْتُ بِهِ فَصِيلَةً مِنْ الْبَقَرِ فَبَلَغَتْ مَا شَاءَ اللَّهُ فَمَرَّ بِي بَعْدَ حِينٍ شَيْخًا ضَعِيفًا لَا أَعْرِفُهُ فَقَالَ إِنَّ لِي عِنْدَكَ حَقًّا فَذَكَّرَنِيهِ حَتَّى عَرَفْتُهُ فَقُلْتُ إِيَّاكَ أَبْغِي هَذَا حَقُّكَ فَعَرَضْتُهَا عَلَيْهِ جَمِيعَهَا فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ لَا تَسْخَرْ بِي إِنْ لَمْ تَصَدَّقْ عَلَيَّ فَأَعْطِنِي حَقِّي قَالَ وَاللَّهِ لَا أَسْخَرُ بِكَ إِنَّهَا لَحَقُّكَ مَا لِي مِنْهَا شَيْءٌ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهِ جَمِيعًا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَانْصَدَعَ الْجَبَلُ حَتَّى رَأَوْا مِنْهُ وَأَبْصَرُوا قَالَ الْآخَرُ قَدْ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي فَضْلٌ فَأَصَابَتْ النَّاسَ شِدَّةٌ فَجَاءَتْنِي امْرَأَةٌ تَطْلُبُ مِنِّي مَعْرُوفًا قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَأَبَتْ عَلَيَّ فَذَهَبَتْ ثُمَّ رَجَعَتْ فَذَكَّرَتْنِي بِاللَّهِ فَأَبَيْتُ عَلَيْهَا وَقُلْتُ لَا وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَأَبَتْ عَلَيَّ وَذَهَبَتْ فَذَكَرَتْ لِزَوْجِهَا فَقَالَ لَهَا أَعْطِيهِ نَفْسَكِ وَأَغْنِي عِيَالَكِ فَرَجَعَتْ إِلَيَّ فَنَاشَدَتْنِي بِاللَّهِ فَأَبَيْتُ عَلَيْهَا وَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا هُوَ دُونَ نَفْسِكِ فَلَمَّا رَأَتْ ذَلِكَ أَسْلَمَتْ إِلَيَّ نَفْسَهَا فَلَمَّا تَكَشَّفْتُهَا وَهَمَمْتُ بِهَا ارْتَعَدَتْ مِنْ تَحْتِي فَقُلْتُ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ قُلْتُ لَهَا خِفْتِيهِ فِي الشِّدَّةِ وَلَمْ أَخَفْهُ فِي الرَّجَاءِ فَتَرَكْتُهَا وَأَعْطَيْتُهَا مَا يَحِقُّ عَلَيَّ بِمَا تَكَشَّفْتُهَا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَانْصَدَعَ حَتَّى عَرَفُوا وَتَبَيَّنَ لَهُمْ قَالَ الْآخَرُ عَمِلْتُ حَسَنَةً مَرَّةً كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَكَانَتْ لِي غَنَمٌ فَكُنْتُ أُطْعِمُ أَبَوَيَّ وَأَسْقِيهِمَا ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى غَنَمِي قَالَ فَأَصَابَنِي يَوْمًا غَيْثٌ حَبَسَنِي فَلَمْ أَبْرَحْ حَتَّى أَمْسَيْتُ فَأَتَيْتُ أَهْلِي وَأَخَذْتُ مِحْلَبِي فَحَلَبْتُ وَغَنَمِي قَائِمَةٌ فَمَضَيْتُ إِلَى أَبَوَيَّ فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا فَشَقَّ عَلَيَّ أَنْ أُوقِظَهُمَا وَشَقَّ عَلَيَّ أَنْ أَتْرُكَ غَنَمِي فَمَا بَرِحْتُ جَالِسًا وَمِحْلَبِي عَلَى يَدِي حَتَّى أَيْقَظَهُمَا الصُّبْحُ فَسَقَيْتُهُمَا اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ لِوَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ النُّعْمَانُ لَكَأَنِّي أَسْمَعُ هَذِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْجَبَلُ طَاقْ فَفَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَخَرَجُوا
Kuo ne talamai kiate kimautolu ['Isime'ili pini 'Apuli Kalimi pini Ma'kili pini Muniyyah] kuo ne talamai kiate au ['Apitusi Samati] - 'a ia ko 'Ipini Ma'qili - na'a ne pehe, Na'a ku fanongo [Wahb] 'oku ne pehe, kuo ne talamai kiate au [Ko ha Nu'mani pini Rasilihim Rasulullah -shallalahu 'Ali- na‘á ne pehē: ‘Ko e mo‘oni na‘e ‘i ai ‘a e kakai ‘e toko tolu ‘i he ‘aná. Pea na'e tō ha fu'u maka lahi 'i mu'a 'i he matapā 'o e 'ana, 'o ne tauhele'i kinautolu ki loto. Ko ia na'e pehē 'e ha taha 'o kinautolu, 'Manatu'i, ko hai 'iate kimoutolu kuo ne fai 'a e ngaahi ngaue totonu, 'ofa ke 'alo'ofa mai 'a Allah mo 'Ene 'alo'ofa kiate kitautolu kotoa'. Pea pehē mai ha tangata meiate kinautolu, ‘Na‘á ku fai ‘i ha taimi ha me‘a lelei. ‘Oku ‘i ai ‘eku kau ngāue tokolahi, ‘i he‘enau ha‘u kiate aú, ‘oku ou fakangāue‘i kinautolu taki taha ‘i ha totongi pau. ʻI ha ʻaho ʻe taha naʻe haʻu ai ha tangata kiate au ʻi he vaeuaʻanga ʻo e hoʻataá, ko ia ne u fakangāueʻi ia ʻaki ʻa e vaeua ʻo e totongi ʻo hono ngaahi kaungāmeʻá, peá ne ngāue leva ʻi he vaeua ʻaho ʻoku toé ʻo hangē pē ko e ngāue ʻa e tokotaha kotoa pē ʻo hono ngaahi kaungāmeʻá ʻi he ʻaho kakató. Ko ia naʻá ku ongoʻi nonga ke ʻoua naʻá ku holoki hono totongí mei he totongi ʻo hono ngaahi kaungāmeʻá koeʻuhí ko ʻene fakamātoato ʻi he ngāué. Pea fehuʻi mai ʻe ha taha ʻo kinautolu; ‘Okú ke ‘oange ki he tangatá ni ha totongi ‘o hangē ko e totongi na‘á ke ‘oange kiate aú, neongo ‘oku ‘ikai ke ne ngāue tukukehe ‘a e vaeua ‘aho? ' Ko ia na'a ku tali, 'E tamaio'eiki 'a Allah, 'Oku 'ikai ke u to'o ha me'a mei ho'o totongi, ko hono mo'oni ko 'eku koloa ia, ko ia 'oku ou lava 'o fakapapau'i ia 'o hange ko ia 'oku ou loto ki ai'. Ko ia na‘e ‘ita ‘a e tangatá ‘o ne tuku ‘a hono totongí. Pea u fokotu'u 'a e ngaahi totonu 'i he tafa'aki 'o hoku fale 'o hange ko e finangalo 'o Allah -ta'engata-. Hili iá, naʻe fakalaka atu ha fanga pulu ʻi muʻa ʻiate au, ko ia naʻá ku fakatau ha foʻi pulu ʻaki ʻa e totongi ʻo e tangatá, kae ʻoua kuó ne fanafanau ʻo fakatatau ki he finangalo ʻo Allah. Pea na'e 'osi atu ha taimi fuoloa 'o a'u ki he 'aho 'e taha na'e 'alu atu ha motu'a 'i mu'a 'iate au 'o 'ikai keu toe 'ilo'i ia, na'e pehe mai 'e he tangata'eiki, 'Ko hono mo'oni, 'oku kei 'i ai pe 'eku totonu kiate koe'. Na'e fakamanatu mai leva 'e he tangata'eiki ko hai ia kae 'oua kuo u 'ilo'i ia, ko ia na'a ku pehe ange, 'He'ikai teu fai ha fakamaau ta'etotonu kiate koe, ko ho'o totonu 'eni'. Peá u foaki leva ‘a e ngaahi koloá kotoa kiate ia. Na'e pehe leva 'e he tangata'eiki, 'E Abdullah, 'oua na'a ke manuki'i au, kapau 'oku 'ikai ke ke fie foaki mai 'a e me'a'ofa kiate au pea ke foaki mai 'eku totonu. Naʻe pehē ʻe he tangata lotu fakaʻotuá, ʻʻOku ʻikai ke u manukiʻi koe. Ko hono mo'oni, ko e koloa ko 'eni 'oku 'a'au, 'oku 'ikai ha'aku totonu ki ai'. Ko ia na‘á ku tuku atu ‘a e ngaahi koloá kotoa kiate ia. 'E Allah, kapau na'a ku fai mo'oni ia koe'uhi na'a ku 'amanaki ki Ho fofonga, 'Oku 'ikai ko e founga ia kiate kimautolu'. Ko ia na‘e ki‘i nga‘unu ‘a e fu‘u maka lahí, pea na‘a nau lava ‘o sio ki tu‘a. Pea pehē mai ʻe ha taha ʻe taha, ‘Naʻá ku fai foki ha meʻa lelei ʻi ha taimi ʻe taha. ‘I he taimi ko iá na‘á ku ma‘u ai ‘a e koloa lahi ange, pea na‘e lavea leva ‘a e kakaí ‘e he ngaahi faingata‘a ‘o e mo‘uí. Pea naʻe haʻu ha fefine ʻo kole mai ha ʻaloʻofa, peá u pehē ange, ʻʻIkai, ʻia Allah! He'ikai teu 'oatu ia kiate koe, tukukehe kapau te ke tukuange ho'o faka'apa'apa'. Ka naʻá ne veiveiua peá ne mavahe, peá ne foki mai ʻo fakamanatu mai ʻa Allah. Pea u pehe, 'Ikai 'ia Allah! He'ikai teu 'oatu ia kiate koe, tukukehe kapau te ke tukuange ho'o faka'apa'apa'. Naʻá ne toe fakafisi peá ne mavahe, ʻo ne tala ki hono husepānití ʻa e meʻa ko iá. Naʻe pehē ange leva ʻe hono husepānití kiate ia, ʻMoʻulaloaʻi koe, pea tokonaki maʻa hoʻo fānaú'. Ko ia na'e ha'u 'a e fefine kiate au 'o fuakava kia Allah 'iate au, ka na'a ku kei fakafisi, 'o pehe kiate ia, 'By Allah, 'e 'ikai te u 'oatu ia kiate koe, tukukehe kapau 'oku ke loto fiemalie ke tukuange ho'o faka'apa'apa'. ʻI heʻene sio ki ha tuʻunga peheé, naʻá ne tukulolo ia kiate au. ʻI heʻeku toʻo hoku kofú ke fie fehokotaki fakasino mo iá, naʻe fakafokifā pē ʻene tetetete ʻi lalo ʻi hoku sinó. Ko ia na‘á ku ‘eke ange, ‘Ko e hā ‘a e me‘a ‘oku hoko kiate koé? ' na'a ne tali, 'Oku ou manavasi'i kia Allah Lapuli 'Alamini'. Naʻá ku pehē ange kiate ia, ‘Thurs . ‘Oku mou manavahē kiate Ia ‘i he fāsi‘í, ka ‘oku ‘ikai te u manavahē kiate Ia ‘i he ‘ata‘atā’. Ko ia naʻá ku mavahe mei he fefiné, ʻo ʻoange ʻene totonú koeʻuhí he naʻá ku vete hono kofú. 'E Allah, kapau te u fai 'eni koe'uhi 'oku ou 'amanaki ki Ho fofonga, pea fakaava ha hala ma'amautolu'. Pea naʻe kiʻi hiki leva ʻa e maká kae ʻoua kuo hā ngali ngingila ange. Naʻe pehē ʻe ha taha ʻe taha, ‘Naʻá ku fai foki ʻi ha taimi ha ngāue lelei. ʻOku ʻi ai ʻeku ongomātuʻa taʻumotuʻa fakatouʻosi. 'Oku 'i ai foki mo 'eku fanga kosi, 'oku ou fa'a 'oange 'a e me'akai mo e inu kiate kinaua fakatou'osi, hili ia 'oku ou toe foki 'o tokanga'i 'eku fanga kosi. ʻI ha ʻaho ʻe taha naʻá ku maʻu ʻe he ʻuhá ko ia naʻe ʻikai ke u lava ʻo ʻalu ki tuʻa kae ʻoua kuo hoʻatā. Pea u 'alu ki hoku famili, 'o to'o ha ipu - ki hono lomi'i 'o e hu'akau - 'o hu'akau 'eku kosi 'a ia na'e tu'u. Hili iá, naʻá ku ʻalu ʻo sio ki heʻeku ongomātuʻá, ka naʻá ku ʻiloʻi ʻokú na fakatou mohe, pea naʻe ʻikai ke u loto-toʻa ke fafangu kinaua pea naʻe ʻikai foki ke u lava ʻo kātakiʻi ke tuku ʻeku kosí ʻo huhuʻa. Ko ia na‘á ku kei tu‘u pē mo e ipu hu‘akaú kae ‘oua kuo nau ‘ā hake ‘i he mafoa ‘a e atá. Ko ia na‘á ku ‘oange ai kiate kinaua fakatou‘osi ha inu. 'E Allah, kapau te u fai 'eni koe'uhi 'oku ou 'amanaki ki Ho fofonga, pea fakaava ha hala ma'amautolu." Na'e pehe 'e ha Nu'man, 'Hange na'a ku fanongo hangatonu ki he me'a ni mei he Talafekau 'a Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, na'a ne pehe: 'Na'e fakaava leva 'a e maka lahi, pea na'e fakaava 'e Allah 'a e hala ma'anautolu ke nau lava 'o mavahe'.