Ar Rahim
Imam Bukhari : 3826
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَحِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ كَانَ أَوْعَى لِحَدِيثِهَا مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتَ لَهُ اقْتِصَاصًا وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْ عَائِشَةَ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ قَالُوا قَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيُّهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ فِيهَا سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ فَكُنْتُ أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ دَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي فَلَمَسْتُ صَدْرِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ قَالَتْ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يُرَحِّلُونِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ عَلَيْهِ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يَهْبُلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَحَمَلُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ فَسَارُوا وَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا مِنْهُمْ دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَتَيَمَّمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا تَكَلَّمْنَا بِكَلِمَةٍ وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ وَهَوَى حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدِهَا فَقُمْتُ إِلَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ وَهُمْ نُزُولٌ قَالَتْ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَ الْإِفْكِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ قَالَ عُرْوَةُ أُخْبِرْتُ أَنَّهُ كَانَ يُشَاعُ وَيُتَحَدَّثُ بِهِ عِنْدَهُ فَيُقِرُّهُ وَيَسْتَمِعُهُ وَيَسْتَوْشِيهِ وَقَالَ عُرْوَةُ أَيْضًا لَمْ يُسَمَّ مِنْ أَهْلِ الْإِفْكِ أَيْضًا إِلَّا حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَمِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ وَحَمْنَةُ بِنْتُ جَحْشٍ فِي نَاسٍ آخَرِينَ لَا عِلْمَ لِي بِهِمْ غَيْرَ أَنَّهُمْ عُصْبَةٌ كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى وَإِنَّ كِبْرَ ذَلِكَ يُقَالُ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ قَالَ عُرْوَةُ كَانَتْ عَائِشَةُ تَكْرَهُ أَنْ يُسَبَّ عِنْدَهَا حَسَّانُ وَتَقُولُ إِنَّهُ الَّذِي قَالَ فَإِنَّ أَبِي وَوَالِدَهُ وَعِرْضِيلِعِرْضِ مُحَمَّدٍ مِنْكُمْ وِقَاءُقَالَتْ عَائِشَةُ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَذَلِكَ يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ حِينَ نَقَهْتُ فَخَرَجْتُ مَعَ أُمِّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَكَانَ مُتَبَرَّزَنَا وَكُنَّا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا قَالَتْ وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي الْبَرِّيَّةِ قِبَلَ الْغَائِطِ وَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا قَالَتْ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ بْنِ عَبَّادِ بْنِ الْمُطَّلِبِ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي حِينَ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا فَقَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ وَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ وَقُلْتُ مَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ قَالَتْ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ لَهُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهُ مَاذَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا لَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ أَصْبَحْتُ أَبْكِي قَالَتْ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْأَلُهُمَا وَيَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ فَقَالَ أُسَامَةُ أَهْلَكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَسَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ قَالَتْ لَهُ بَرِيرَةُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا قَطُّ أَغْمِصُهُ غَيْرَ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ قَالَتْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَوْمِهِ فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي عَنْهُ أَذَاهُ فِي أَهْلِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ فَقَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْذِرُكَ فَإِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ الْخَزْرَجِ وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بِنْتَ عَمِّهِ مِنْ فَخِذِهِ وَهُوَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ قَالَتْ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ وَلَوْ كَانَ مِنْ رَهْطِكَ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ يُقْتَلَ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ قَالَتْ فَثَارَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَتْ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ كُلَّهُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى إِنِّي لَأَظُنُّ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي فَبَيْنَا أَبَوَايَ جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْ
Yandi me songa beto [Abdou Aziz bin Abdulla] me songa beto [Ibrahim bin Sa’ad] katuka na [Salih] katuka na [Ibn Shihab] yandi tubaka nde; me songa mono [‘Urwah bin Az Zubair] mpi [Sa’id bin Al Musayyab] mpi [‘Alqamah bin Waqash Al Laitsi] mpi [‘Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Uqbah bin Mas’ud] katuka na [‘Aishah radliallahu ‘anha] nkento ya profete tubaka nde: mambu yina bo tubaka. Bau yonso vandaka kusonga mono masolo, kimvuka mosi ya bantu vandaka kusonga masolo na bau na kutadila mambu yina ‘Aisyah vandaka kusonga bau mpi yankaka vandaka kaka ba estimations na bau, na nima mono vandaka kuzaba ba hadith na masolo yina vandaka kutadila dyambu yai mpi mono vandaka kukotisa mpi ba hadith na bau yina bo vandaka kusonga mono na ‘Aisyah mpi ba hadith yankaka vandaka kundimisa yankaka bo vandaka kutuba nde: Ntumwa ya Nzambi zolaka kukwenda na nzietolo, yandi vandaka kubula zeke na kati ya bankento na yandi, kana zina ya mosi na kati na bau kubasika, disongidila yandi vandaka kusala nzietolo ti yandi. Kilumbu mosi yandi salaka bazina na beto mingi sambu na mvita mosi ya yandi vandaka kunwana, yo yina zina na mono basikaka tii kuna mono vukanaka ti Ntumwa saw na nima ya kubasika ya verse ya hijab. Bo nataka mono na kati ya blink mosi mpi bo tulaka mono na kati na yo. Beto me katuka na nima, ntangu Ntumwa saw na manisaka mvita, beto me vutuka na nzo. Ntangu beto kumaka pene-pene ya Medine, yandi zabisaka nde beto ta kwenda kupema na mpimpa. Yo yina, mono katukaka na ntangu yina yandi ti kimvuka na yandi telamaka, na nima mono kwendaka tii kuna mono katukaka na basoda. Na nima ya kumanisa kulungisa bampusa na mono, mono vutukaka na kimvuka, na kuyituka na mono, ntangu mono waka ntulu na mono yo monanaka nde nsinga ya diboko na mono yina bo salaka na insi ya Zhafar me bwa. Yo yina, mono vutukaka sambu na kusosa diyaka na mono. Aisyah landaka kutuba nde; ‘Na nima bantu yina bakaka mono kwisaka mpi bakaka menga na mono ya luzingu, mpi bo tulaka yo na zulu ya shamo yina mono vandaka kunata. Bo yindulaka nde mono vandaka dezia na kati kuna ntangu yina. Ya kieleka, na ntangu yina bankento vandaka pete, kilo mingi ve, mpi bo vandaka kudia ve musuni mingi, bo vandaka kudia kaka ndambu ya madia. Yo yina bantu yina vandaka kunata sesdupup na mono vandaka kuyindula ve nde sesdupup na mono vandaka pete ntangu bo vandaka kutombula yo. Na ntangu yina mono vandaka leke mosi ya nkento. Na nima, bo vandaka kutala bashamo mpi kutambula. Na ntangu yina mono vutulaka kaka diyaka na mono na nima ya kuluta ya basoda. Na nima mono kwendaka kisika kimvuka yina telamaka, kansi muntu mosi ve bikalaka na nima. Na nima ya mambu yina mono vutukaka na kisika na mono ya kisina ti kivuvu nde bo ta kudiwa bonso nde bo me vidisa mono mpi na nima bo ta vutuka na kisika na mono. Ntangu mono vandaka, mono vandaka kulala mpongi tii kuna nsuka-nsuka mono lalaka. Ntangu Sulami Adz Dzakwan kwisaka na kinsweki na nima na mono, na nima yandi pusanaka pene-pene ya kisika na mono mpi yandi monaka kivudi ya ndombe bonso muntu yina me lala. Yandi zabaka mono ntangu yandi monaka mono. Yandi monaka mono kibeni na ntwala nde hijab kukulumuka. Mu telamaka mbala mosi ntangu mu waka nsa na yandi ya istirja’, -kutuba nde Nzambi kele mbote ve-, ntangu yandi zabaka munu. Mu kangaka mbala mosi luse na munu na hijab na munu. Na Allah, beto tubaka ve ata ngogo mosi mpi mono mpi kuwaka ve ata ngogo mosi na yandi katula kaka bangogo na yandi ya istirja’, yandi na nima kangaka mbisi na yandi ya ke tambusa mpi yandi kulumusaka yo na mabolongo. Yo yina, mono pusanaka pene-pene ya ngumba na yandi mpi na nima mono mataka na zulu na yo. Na nima yandi tambulaka ntangu yandi vandaka kutwadisa ngumba na yandi tii kuna beto lendaka kukanga basoda na nima ya kutelama na lweka ya nzadi Azh Zhahirah sambu na kutelama na tiya ya nima ya midi. Aisha tubaka nde; ‘Ebuna fwa bantu yina ke fwa’. Mpi muntu yina salaka kisalu ya nene na kumwanga nsangu yai ya luvunu vandaka Abdullah bin Ubay bin Salul’. - Urwa tubaka nde; Bo songaka mono nde Abdoullah bin Ubay vandaka kupanza bansangu ya luvunu . u, tubaka yo, ndimisaka yo mpi pesaka yo na bantu na ntangu yandi vandaka kuyika na zulu na yo- ‘Urwah mpi tubaka nde; 'Bo tubilaka ve bantu yina vandaka mpi kusala kisalu ya kumwanga bansangu ya luvunu katula kaka Hasaan bin Tabit, Mista bin Utsatsa mpi Hamna bin Jahsyi. Mu zaba ve sambu na bau kansi bau kele kimvuka ya bantu mutindu Allah Ta'ala tubaka. Mpi muntu ya kuluta mfunu na kati na bau vandaka Abdolla. ‘Urwa tubaka nde; 'Aisyah zolaka ve kutonga Hassan, yandi tubaka nde Hassan vandaka muntu yina vandaka kuyimba ntete bapoemi : 'Ya kieleka, tata na mono, ti tata na yandi ti lukumu na mono kele sambu na lukumu ya Muhammad bonso kitaninu na nge'. Na nima ‘Aisyah tubaka nde; ‘Ntangu beto kumaka na Medina, mono vandaka kubela ngonda mosi banda mono kumaka, na ntangu yina bantu vandaka kudipesa na nsangu ya luvunu yina bantu yina vandaka kunata nsangu ya luvunu vandaka kutuba. Na ntangu yina, mono zabaka ve ata fioti nsangu yai. Kansi, mono ke yindula nde yandi vandaka kutala mono kaka ntangu mono vandaka kubela mpi mono vandaka kuwa ve mawete ya Ntumwa ya Nzambi mutindu mono ke bakaka mbala mingi na yandi ntangu mono ke belaka. Rasulullah kwisaka kaka kutala mono mpi pesaka mono mbote na nima yandi yulaka nde: ‘Nge kele nki mutindu’, na nima yandi kwendaka. Dyambu yai kepesaka mono basusi, kansi mono kebakisaka ve nde kima mosi ya mbi ke na kusalama. Kilumbu mosi, mu basikaka na nzo na munu ntangu mu monaka nde mu me beluka. Mu vandaka kubasika ti Umm Misthah na Al Manashi’, kisika beto vandaka kukwenda kuyobila mpi beto vandaka kubasika ve kuna katula kaka na mpimpa. Yo vandaka na ntwala nde beto tunga kisika ya kuyobila pene-pene ya nzo na beto. ‘Aisha tubaka nde; ‘Mpi bikalulu na beto kele mutindu mosi ti bikalulu ya ba Arabi ya ntama, ntangu beto ke kwendaka kuyobila na nganda ya nzo - to na bilanga ya kukanguka -. Beto ke kudiwa mbote ve kana beto kele ti kisika ya kuyobila pene-pene ya banzo na beto’. ‘Aisyah landaka kutuba nde; 10:10, 11. 10 Yandi kele mwana ya Shakhar bin Amir, mpangi ya mama ya Abu Bakr Ash Shiddiq. nzo na mono. Na mbala mosi Umm Mistah bulaka sakuba na lele na yandi mpi tubaka nde; ‘Mawa na Mista’. Mono songaka yandi nde; ‘Mambu ya nge tubaka vandaka kibeni mbi. Keti nge ke bingaka muntu yina vukanaka na mvita ya Badr?’ Yandi ke tuba nde; 'O mwana ya ntotila, nge me kuwa ve mambu ya yandi tubaka?'. Mono yulaka nde; ‘Yandi me tuba inki?’ Umm Misthah songaka mono mambu ya bantu yina vandaka kunata bansangu ya luvunu - mambu ya mbi ya bo vandaka kufunda yandi -. Mambu yai yikaka mpasi na mono mingi kuluta mpasi yina mono vandaka kuwa dezia. Ntangu mu vutukaka na nzo na munu, Rasulullah sawlam kwisaka kutala munu mpe yandi pesaka munu mbote mpe yandi tubaka : 'Nge kele inki mutindu?'. Mono yulaka yandi nde; ‘Keti nge ta pesa mono nzila ya kuvutuka na nzo ya bibuti na mono.’ ‘Aisyah tubaka nde: ‘Na ntangu yina mono vandaka kusosa kundimisa nsangu yina na bibuti na mono’. Na yau, Rasulullah pesaka mono nswa, na nima mono lombaka mama na mono; ‘O mama, bantu ke tuba inki?’ Mama na mono vutulaka nde: ‘O mwana na mono ya nkento, vanda pima. Na Allah, bankento fioti kibeni ke zingaka ti bakala yina yandi ke zolaka mpi kele ti bwiki katula kaka kana bo ke yangisa yandi’. ‘Aisha tubaka nde; Mono tubaka nde; 'Subhanallah, keti yau kele kieleka nde bantu ke tubila diambu yai'. ‘Aisha tubaka nde; ‘Yo yina mono dilaka mpimpa ya mvimba tii na suka ti mansanga na meso mpi mono vandaka kukuka ve kulala to kudila sambu mono vandaka kudila kaka, tii na suka mono vandaka kaka kudila. ‘Aisyah landaka kutuba nde; Yandi bingaka Ali bin Abi Talib ti Usamah bin Zaid ntangu nsangu ya kuzabisa vandaka me kulumuka ntete ve, yandi lombaka . a bo zole mpi lombaka bangindu na bo na yina me tala lukanu ya kukabwana ti nkento na yandi. ‘Aisyah landaka kutuba nde; Usamah pesaka yandi kidimbu ya mambu yina yandi zabaka sambu na bunkete ya dibuta na yandi mpi mambu yina yandi zabaka sambu na bo sambu na yandi. Usamah tubaka nde: ‘Dibuta na beno, beto me zaba kima ve katula kaka mambote’. Na ntangu yina ‘Ali bin Abi Talib tubaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, Allah ta pesa nge mpasi ve, sambu bankento ya nkaka kele mingi. Yula nduku na yandi ya nkento yina ta ndimisa nge'. Na yau, Rasulullah bingaka Barirah mpi tubaka nde: ‘O Barirah, keti nge me monaka ntete ve kima mosi ya ntembe na Aisha?’. Barirah vutulaka nde: ‘Na zina ya Muntu yina tindaka nge mbote, mono me monaka ntete ve kima mosi ya ntembe. Ata mono monaka kima mosi na yandi, yo vandaka kaka kima mosi ya fioti, yandi vandaka kaka leke kibeni, yandi vandaka kulala kilumbu mosi na zulu ya pate ya dibuta na yandi mpi na nima yandi vandaka kudia pate yina.’ ‘Aisyah landaka kutuba nde; 'Kilumbu mosi, ntangu yandi vandaka ya kutelema na zulu ya estrade, mfumu ya insi telamaka sambu na kuyibusa Abdullah bin Ubay bin Salul. Yandi tubaka nde: ‘O Bamizilma, nani lenda katula mono na maboko ya muntu yina mono waka nde yandi salaka dibuta na mono mbi. Na Allah, mono me zaba ve dibuta na mono kansi mambote. Ya kieleka, bo me tubila muntu mosi - disongidila Shafwan - yina mono me zaba ve kansi yandi kele muntu ya mbote, yandi ke kwisaka ve na dibuta na mono kansi yandi ke vandaka ntangu yonso ti mono’. ‘Aisha tubaka nde; ‘Na nima, Sa’ad bin Mu’adz, mpangi ya Bani Abdul Ashal, telamaka mpi tubaka nde: ‘Mono, O Ntumwa ya Nzambi, mono ta vutula mbi yai sambu na nge. Kana muntu yango kele ya dikanda ya Aus, mono ta zenga yandi dikosi mpi kana yo kele ya mpangi na beto ya dikanda ya Khazraj, pana pesa beto ntuma, beto ta lungisa kibeni mambu yina nge ke pesa ntuma’. ‘Aisyah landaka kutuba nde; Na nima, muntu mosi ya dikanda ya Khazraj telamaka - mama ya Hassan vandaka mwana ya mpangi na yandi ya bakala - yandi vandaka Sa’ad bin Ubadah, mfumu ya dikanda ya Khazraj. ‘Aisyah landaka kutuba nde; ‘Yandi vandaka muntu ya lusambu, kansi kilumbu yina yandi vandaka kunatama na bikalulu ya kikanda yo yina yandi tubaka na Sa’ad bin Mu’adz nde; ‘Nge ke tuba luvunu, na zina ya Allah yina me zaba mvula ya nsadi na yandi, nge ta fwa yandi ve mpi nge ta kuka ve kufwa yandi. Kana yandi vandaka ya dikanda na beno, beno zolaka mpenza ve kufwa yandi’. Na nima Usaid ben Hudlair, mwana ya mpangi na yandi Sa’ad ben Mu’adz, telamaka mpi tubaka nde; ‘Ya kieleka, nge muntu ke tuba luvunu, na zina ya Allah yina me zaba mvula ya nsadi na yandi, beto ta fwa yandi kibeni. Ya kieleka, nge me kuma munafiki sambu nge ke nwaninaka bantu ya munafiki’. Na yau, mupepe ya lukutakanu kumaka tiya mingi, na kati ya makanda zole, Aus ti Khazraj, na mpila nde bau zolaka kudifwana, ata Ntumwa vandaka kaka ya kutelama na zulu ya estrade. ‘Aisyah landaka kutuba nde; 'Rusulullah landaka na kulembika bo tii kuna nsuka-nsuka bo kumaka pima mpi yandi kumaka pima. ‘Aisha tubaka nde; ‘Yo yina mono vandaka kudila kilumbu ya mvimba, mansanga na mono vandaka kubasika mpi mono vandaka kukuka ve kulala na ngemba sambu na yo tii kuna nsuka-nsuka bibuti na mono vandaka na lweka na mono, na ntangu mono vandaka kudila bampimpa zole mpi kilumbu mosi, tii kuna mono vandaka kuyindula nde mansanga na mono me yuma.’ Ntangu bibuti na mono vandaka pene-pene na mono, mpi mono vandaka kulanda kudila, na kintulumukina nkento mosi ya Ansar kwisaka kulomba nswa ya kumona mono, yo yina mono pesaka yandi nswa ya kusala yo. Na nima, yandi vandaka kudila ti mono. Ntangu beto vandaka mutindu yina, na kintulumukina Ntumwa kwisaka mpi vandaka. ‘Aisha tubaka nde; ‘Kansi yandi me vanda ve pene-pene na mono banda nsangu yai ya luvunu me basika. Mambu yai me sala ngonda mosi mpi kuzabisa me kulumuka ntete ve sambu na kutendula mambu yina kuminaka mono.’ Aisha tubaka nde; Na nima, yandi tangaka shahada ntangu yandi vandaka, na nima yandi tubaka nde: ‘O Aisyah, nsangu me kuma kibeni na mono . sambu na nge mosi mutindu yai mpi mutindu yai. Kana nge kele bunkete, nge me sala kima ve, Allah ta sukula nge kibeni. Kansi, kana nge me sala disumu, ebuna lomba ndolula na Allah mpi balula ntima na yandi, sambu kana nsadi kundima nde yandi me sala disumu mpi na nima yandi balula ntima, Allah ta ndima kibeni kubalula ntima na yandi’. Na nima ya kumanisa nsa yina bo pesaka, mono kusukulaka mansanga na mono sambu ata ditonsi mosi ve kubikala, na nima mono tubilaka tata na mono nde; 'Beno nwanina mono na mambu yina profete saw na saw tubaka sambu na mono'. Tata na mono tubaka nde; 'Na zina ya Nzambi, mono zaba ve inki mono fwete tuba na Rasulullah'. Na nima mono tubilaka mama na mono nde: ‘Beno nwanina mono na mambu yina Ntumwa (saw) tubaka sambu na mono’. Mama na mono vutulaka nde; 'Na zina ya Nzambi, mono zaba ve inki mono fwete tuba na Rasulullah'. ‘Aisha tubaka nde; ‘Mu kele kaka leke mosi ya nkento, mu me tangaka ve mingi Coran. Na zina ya Allah, kieleka mono zaba nde beno me wa mambu ya bantu ke tubila, na mpila nde beno me baka yo na ntima na beno mpi beno me ndimisa nsangu yina. Kana mono songa beno nde mono kele bunkete mpi na zina ya Allah, Yandi me zaba mbote nde mono kele bunkete, beno ta pesa mono ve ata fioti kikuma. Kana mono ndima - mpi kundimisa luvunu yina - na nge, ata Allah me zaba nde mono kele bunkete, nge ta ndimisa yo kibeni. Na nima ya mambu yina, mono kwendaka na mbeto na mono mpi Allah zabaka nde kilumbu yina mono vandaka kibeni bunkete na kati na mono ti nge kansi bonso tata na yandi, profete Yusuf ‘alaihis salam ntangu yandi tubaka nde: -‘Beno kanga ntima ti ntima-nda ya mbote sambu Allah ta songa mambu yina beno kele na yo’- QS Yusuf verse 18. Kansi, na zina ya Allah, mono vandaka kuyindula ve nde Allah ta tinda nsangu ya ke tendula diambu yina me kuminaka mono. Sambu mono ke yindula nde yo me fwana ve nde kuzabisa mosi kukulumuka mpi na nima bantu kutanga yo kaka sambu yo ke tubila diambu na mono mosi. Mono ke kudikulumusaka mingi kana Nzambi ke tubila diambu na mono. Kansi mono ke tula kaka kivuvu nde Mfumu Nzambi ta baka nsangu na nzila ya ndosi nde Nzambi ta sukula mono. Mpe na zina ya Nzambi, kieleka Ntumwa ya Nzambi zolaka ve kukatuka na kisika na yandi mpi muntu mosi ve ya dibuta na yandi basikaka katula kaka kana bo tindaka yandi nsangu ya kuzabisa. Yandi bakaka nsangu yai mutindu yandi vandaka kubaka yo mbala mingi na ntangu ya mpasi mingi, yandi vandaka kubasisa mutoki bonso mabuki, ata yo vandaka nsungi ya madidi. Yo kele mutindu yina sambu na kilo ya nsangu yina bo songaka yandi. ‘Aisha tubaka nde; Na nima ya mambu yina, luse na yandi vandaka kusema mpi yandi vandaka kuseka. Phrase ya ntete ya yandi tubaka vandaka : ‘O ‘Aisyah, ya kieleka Allah me sukula nge’. ‘Aisha tubaka nde; ‘Na nima mama tubaka na mono nde: ‘Telama sambu na kukutana ti yandi’. Mono tubaka nde: ‘Na zina ya Allah, mono ta telama ve na ntwala na yandi mpi mono ta sikisa ve muntu ya nkaka katula kaka Allah ‘azza wajalla. Yo yina Allah monisaka verse ‘Ya kieleka, bantu yina ke panzaka nsangu ya luvunu na kati na beno kele kaka na kati ya kimvuka na beno...’ QS An Nuur; 11 mpi buna na baverse kumi. Na nima, verse mosi ke tendula mutindu bo katulaka mono na mambu yonso yina bo vandaka kufunda mono. Abu Bakar Ash Siddiq, yina vandaka kukeba ntangu yonso luzingu ya Misthah bin Utsatsah sambu yandi vandaka kaka mpangi na yandi, tubaka nde: ‘Na zina ya Allah, na nima ya mambu yai mono ta pesa diaka ve Misthah bima ya kuzingila kimakulu, sambu yandi me sadisaka na kumwanga bansangu ya luvunu ya me tala ‘Aisyah’. Na nima Allah monisaka verse yina; 'Mpi bika ve nde bantu yina kele ti mambote mpi kisika ya nene na kati na beno kuzenga kieleka nde bo ta pesa diaka ve .....tii na verse.... Allah kele Muntu ya Kuluta Mawa . Lolula, Muntu ya Kuluta Mawa’. QS Muntu mosi; 22. Na nima Abu Bakri tubaka nde ; ‘Ee, na zina ya Allah, mono ta zola yo kibeni mingi kana Allah kulolula mono’. Yo yina yandi vutukilaka kusansa Mista bonso ntete mpi tubaka nde; ‘Mono ta katulaka yandi ve luzingu na yandi kimakulu’. ‘Aisha tubaka nde; 'Na kilumbu mosi, Rasulullah (saw) yulaka Za .