Hadith Representative
Masy’aril Haram termasuk tempat yang diberkahi dan dianjurkan untuk berdzikir setelah Arafah
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
tzaj tq´ama´n qeye [Hisyam bin Ammar]; ma tzaj tq´ama´n qeye [Hatim bin Isma'il]; ma tzaj tq´ama´n qe [Ja'far bin Muhammad] te [tman], tzaj tq´ama´n; 'Jun maj n-pone n-ka´yine [Jabir bin Abdullah]. Tej tok qojtzqiʼne, in tzaj tqanin tzeʼn ateʼ xjal, tzmaxi tej t-xjel wiʼje. Kyja'tzun xi ntzaq'we'ne; 'Ayin Muhammad bin Ali bin Husain'. Iktzun tten, ok tq´o´n tq´ob´ tib´aj n-wi´ye extzen n-el t-xo´n n-botones te t-xe ex te t-xe, exttzen ok tq´o´n t-xu´k kyxol n-xu´k extzen toj amb´il aye tzmatoq tal k´wal qine extzen otaq chin pon toj n-b´inchb´ene. Chitzun; 'b´a´n ttzaja, qaninxa noq alkye tajb´ila'. Xi nqanine te tuʼnju moẍtoq. Tzmaxi tej tpon amb´il te na´j Dios, wa´ltoq tib´aj t-xb´alun te na´j Dios, aju, qa ma kub´ tq´o´n t-xaq t-xaq t-xb´alun te na´j Dios, n-chi tzaj t-xo´n tu´n tpaj ch´in t-xb´alun te na´j Dios, atzun t-xb´alun n-chi tzaj t-xo´n tib´aj t-xu´k ex n-chi na´n Dios q´i´n qeye. Yajxitl xi nqanine; ¡Q´manxa qeye tza´n tten b´ant Hajj tu´n Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam! ' Iktzun tten xi t-xnaq´tza´n tuk´a tq´ob´ extzen xi t-xo´n t-xu´k t-xu´k, extzen xi tq´ama´n; 'Ax tok, a Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mya xi´ toj Hajj toj 9 ab´q´i, yajxi´tl xi tq´ama´n kye xjal tun t-xi kyb´inchen Hajj toj 10 ab´q´i. A t-sanjelal Dios xi´ toj Hajj, yajxi´tl nim xjal e pon toj Medina, kykyaqil kyajtoq tu´n ky-ok kychmon kyib´ tuk´e t-sanjelal Dios ex tu´n tb´ant kyu´n tze´nku b´ant tu´n. Cyja'tzun xi', ex o xi'ye tuc'il. Tej q-pon toj Dzul Hulaifah, a Asma' bint Umais ul itz´j Muhammad bin Abu Bakr, kyja´tzun tzaj sama´n tu´n t-xi tqanin; ‹¿Tiʼ kbʼantel wuʼne? ' Yajxitl xi tq´ama´n te Asma: 'B´inchama jun t-xu´k extzen b´inchama jun t-xb´alin extzen tz´okxa toj ihram'. Exttzen a Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam n-na´n Dios toj mezquita extzen n-chi b´et tib´aj kamey Qashwa, extzen a kamey n-chi we´ t-xilen t-xi´ t-xo´n tib´aj tzqij tx´otx´ te Sahara. chi Jabir; 'N-ok nka´yine tza´n t-xi n-ka´yine nim xjal twitz, kyxol aye n-chi b´et toj kar extzen aye n-chi b´et, ax ikx toj t-xu´k, toj t-xu´k ex t-xe t-xu´k - nim xjal n-chi ka´yit -. A Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ate´toq qxol, tej t-xi´ t-xo´n a Qur´an tuk´e, extzen nimxix t-xnaq´tzb´il ti´j t-takwil. Noq tiʼxku in bʼant tuʼn, ax ikx qe in bʼant quʼn. Xi t-xo´n tq´ajq´ajel twi´ te monoteísmo tej t-xi tq´ama´n: 'N-chi b´inchen t-xjelb´itza, O Allah. N-chin b´inchen t-txko´na, n-b´inchen t-tx´olb´ila. Myia jun wuk´ile teya, n-b´inchene t-xjelb´itza. Ax tok, aju nimsab´il, aju tzalajb´il ex aju kawb´il o´kx teya, minti´ jun tuk´ila. Aye xjal ax ikx n-chi ky-jaw ky-wi´ tuk´e ky-b´itz n-chi ky-b´i´n, extzen aye sallallaahu 'alaihi wasallam mya tzaj tq´ama´n jun ti´x ti´j ky-b´inchb´en. A sallallaahu 'alaihi wasallam n-chi b´et tu´n t-xnaq´tzan t-talbiyah. Jabir radiallahu 'anhu tzaj tq´ama juntl majl; 'Mya at q-xim noq o´kx tun t-b´inchen Hajj, extzen mya b´i´n qu´n ti´j Umrah. Tej q-pon toj Baitullah tuk´e, jun rat naj tzaj t-xupin -tz´ub´in- a Rukun -aju t-xe´chil Tawaf-, yajxi´tl b´et oxe t-xaq extzen b´et t-xe´l toj kyaje t-xaq. Yajxitl xi´ tuk´il Maqam Ibrahim, akux n-u´jin ti´j versículo: 'exttzen b´inchama Maqam Ibrahim jun najb´il te na´j Dios'. Ax ikx tzaj tqona kyxol Maqam Ibrahim exttzen Baitullah -Kaaba-. -Chin nmane; - 'exttzen mya b´i´n wune qa mya tzaj tq´ama´n te t-sanjelal Dios sallallaahu 'alaihi wasallam, qa a t-sanjelal Dios jaw tu´jin sura Al Kaafiruun ex Al Ikhlaash toj kab´e na´j Dios te rak'ah -at Maqam Ibrahim-. Yajxitl meltz´aj tuk´e Baitullah, exttzen xi t-xupin - xi ttz´ub´in moqa xi tq´o´n t-xtalb´il - Rukun - t-xe´l Tawaf -, exttzen etz toj ttzi ja te - Kaaba - t-xe witz te Shafa. extzen tej t-xi´ laq´e´ ttxlaj Shafa, jaw tu´jin: 'Ax tok Shafa exttzen Marwa kyxol qe techlal te Allah, n-xi tzyet -sa'i- qu´n tuk´e aju´ Allah Sub Hanahu Wa Ta'ala n-xi tzyet. Xi tzyet tu´n tb´inchen na´j Dios tzajni toj Safa, yajxi´tl jax twi witz tzmaxi tej t-xi tka´yin a Kaaba, yajxi´tl xi tq´ama´n takbir, tahlil ex tahmid extzen xi tq´ama´n: 'Minti´ juntl dios noq o´kx Allah aju´ mya at t-xjalil. Te tetz at tkawb´il extzen tetz tkyaqil nimsab´il. -Ate- a nimxix tipin a ntzaj tq'o'n chwinqil ex a nimxix tipin a nb'yonte, ex at nimxix tipin tib'aj tkyaqil. Myia juntl dios noq o´kx Allah, aye myia jun tuk´e, aye n-chi japun ky-yol, n-chi onen kye t-xjalil extzen n-chi kub´ kyi´j kykyaqil k´loj xjal tjunalx. Yajxitl, naʼn Dios kyxol qeju uʼjbʼil, yajxitl xi tqʼamaʼn uʼjbʼil oxe maj. Yajxitl ku´tz toj Marwa, akux n-b´et tu´ntzun t-xi´ t-xo´n tqan, n-ku b´et toj tmij a´. Tej otaq chi jax tqan, b’e’x b’et tzmaxi tej tpon toj Marwa. Toj Marwa b´ant tu´n aju b´ant tu´n toj Shafa. extzen tej t-xi´ t-xnaq´tza´n t-Tawaf toj Marwa, tq´ama: 'Qa n-chin tzalaje ti´j ti´chaq n-tene t-xe´, exttzen mya n-xi´ye t-xnaq´tza´n kyi´j txuk n-chi kub´ b´yo´n -al hadyu-, extzen n-chin b´inchene jun Umrah. Alcye jun cyxole minti' ma tzaj ti'n jun alumaj te chojbil, ba'n tu'n tc'monte ex tu'n tc'ulune te jun oyaj. Kyja´tzun kykyaqil xjal n-chi b´et ky-tahallul extzen n-chi kub´ ky-ch´inin ky-wi´ noq o´kx aye t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam extzen aye xjal n-chi tzaj kyi´n txuk n-chi kub´ b´yo´n. Atzunte Suraqah bin Malik bin Ju'syum jaw we' ex tq'ama; "O t-sanjel Dios, ¿n-okpe jlu te ab´q´i lu, moqa te jumajx?" -A q´ol tqanil- tzaj tq´ama´n; A t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam n-chi tzaj t-xmo´n t-xu´k tuk´e t-xu´k extzen n-chi ttzaq´we´n: 'A Umrah n-okx toj Hajj - hajj tamattu' - ikytzun tten n-b´ant. Xi tq´ama´n kab´e maj extzen xi tq´ama´n: 'Mya - noq o´kx n-ok toj ab´q´i lu - noq te jumajx''. -A q´ol tqanil- tzaj tq´ama´n; A Ali radliallahu 'anhu ul tuk´e jun kamey -al hadyu- a Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam, exttzen tzaj tka´yin Fatima, jun kyxol xjal n-chi b´et toj tmij n-chi b´et t-xb´alin t-xmakal extzen n-chi b´et t-xmakal twitz. A Ali tzaj tq´o´n tpaj, kyja´tzun tq´ama Fatimah; 'A n-tate - a t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam - ma tzaj tq´ama´n weye tun n-b´inchene ikyjo. A Ali radiallahu 'anhu tq´ama tej t-xi´ toj Irak: 'Yajxitl n-xi´ye n-xjelb´itze te t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam tun t-xi nqanine jun t-xnaq´tzb´il extzen n-xi´ye n-q´ojine ti´j t-xim Fatimah aye n-ximane qa mya b´a´n. Kyja´tzun tzaj ttzaq´we´n: 'Ate - Fatimah - ax tok, ax tok. ¿Ti xi nq´ama´ne tej t-ximana tu´n tb´ant Hajj tnejel? ' xi ttzaq´we´n Ali; 'Xi nq´ama´ne; 'Oh Allah, n-xi nq´o´ne tq´ajq´ajel twi´ aju tzaj tq´o´n t-sanjela sallallaahu 'alaihi wasallam'. Tq´ama: 'Ax tok, tzaj wi´ne jun txuk te chojb´il, kyja´tzun mya b´a´n tu´n t-xi´ya toj tahallul'. -A q´ol tqanil- tzaj tq´ama´n; A tajlal txuk te chojb´il tzaj ti´n Ali tzajni toj Yemen extzen aju tzaj ti´n profeta sallallaahu 'alaihi wasallam tzajni toj Medina jun syent. Yajxitl kykyaqil xjal n-chi kub´ ky-ximan ky-wi´ extzen n-chi kub´ ky-ch´inin ky-wi´ noq o´kx aye t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam extzen aye xjal n-chi tzaj kyi´n txuk te chojb´il. Tej tpon q´ij te Tarwiyah kykyaqil e xi´ toj Mina extzen e jaw sch´in ky-xim tun ky-b´et toj Hajj. A Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam okx toj jun kar, extzen atzun b´ant t-xnaq´tzb´il te tmij q´ij, Asr, Maghrib, Isha' ex Fajr. Yajxitl, t-xi t-ximana ch´in amb´il tzmaxi aj tetz q´ij, exttzen t-xi tqana tun t-xi b´inchet aju´ cúpula toj Mash'aril, atzun haram, kyja´tzun n-chi aq´nan toj Namirah. A Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam n-chi b´et tze´nku n-b´ant kyu´n Quraysh, noqtzun ayetzi´n n-chi kub´ we´ toj Mash'aril Haram mo Muzdalifah. A t-sanjel Dios sallallaahu 'alaihi wasallam xi tq´o´n amb´il te tun t-xi´ toj Arafat. Ex tej tpon laqʼeʼ ttxlaj cúpula aju otoq bʼaj bʼinchaʼn tuj Namira, axtzun kubʼ weʼ. Tej t-xi´ q´ij, xi tq´ama´n tun t-xi q´i´n t-kamey - Qashwa -, yajxi´tl xi´ t-xo´n tib´aj tzmaxi tej t-pon toj t-xe t-xe a´. Yajxitl xi tpakb´a´n kye xjal: 'Ax tok, a tchk´el, a q´inumal, a t-xilen ex a tzalajb´il - a t-xilen - haram tza´n t-xilen toj q´ij, toj t-xjaw ex toj t-tx´otx´. n jlu, b´a´n tu´n ttzaj tna´na, ax tok kykyaqil ti´chaq te jahiliyyah n-chi kub´ ky-xob´sa´n tjaq´ n-qan, a tchk´el jahiliyyah ma tz´ok t-xob´a´n extzen a tchk´el tnejel n-chi b´inchan nya b´a´n ti´j atzun tchk´el Rabi'ah bin Harith - aye n-chi qaninte t-wa te Bani Sa'ad extzen tzaj b´yo´n tu´n Hudzail -, a usury te jahiliyya ma tz´el tpa´n tib´aj t-xilen a Isury b´aj naj aju q-usura, atzun usura b´ant tu´n Abbas bin Abdul Muthallib, tkyaqil o b´aj b´aj. Kyja´tzun, tzaj xob´a kyi´j xu´j te Allah, qu´n o tz´ok kyq´o´na te ky-xu´jil tuk´e t-xim Allah ex o tz´ok kyq´o´na farji toj tumel tuk´e tyol Allah. Ax tok, aju toklena kyi´j aju tu´n mi´n t-xi kyq´o´n amb´il kye txqantl xjal n-el kyik´una tu´n ky-watl toj t-watb´ila. Qa ma b'ant jlu kyu'n kyxu'jile, b'a'n tu'n kyok tzoqpaje ti'j jun k'uxb'il minti' in k'ixb'i. Ex tuʼn ttzaj kyqʼoʼn aju at tajbʼen kyeye ex tuʼn t-xi kyqʼoʼne kyxbʼalune toj jun tbʼanel tten. N-chi kyaj nq´o´ne kab´e tiyjil teya, qa ma tz´ok t-ximana kyi´j, mya n-chi el tzpet, atzun u´j te Allah. Ex aya at toklena nwitze. ¿Titzun taja tu´n t-xi tq´ama´na? ' Xitzun kytzaq'we'n; 'N-qo yolin ti´j qa ma txi tq´o´na, ma b´ant aq´untl tu´na ex ma tzaj tq´o´na nab´il. Kyja´tzun, xi tq´ama´n, n-chi yek´un t-xu´k twitz kya´j: ‹Oh Allah, q´onka twitza! O Allah, testiw. Xi tqʼamaʼn oxe maj jlu. Yajxitl, xi tqʼamaʼn Bilal aju txokbʼil tiʼj naʼj Dios, yajxitl aju iqamat, yajxitl xi tqʼamaʼn aju naʼj Dios Zhuhur. -Tb´ajlenxi´tzun- Bilal meltz´aj toj qamat, yajxi´tl xi tq´o´n aju´ na´j Dios Asr extzen mya b´ant jun na´j Dios tu´n kyxol kab´e. Yajxitl Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam xi t-xo´n t-kar tzmaxi tej t-pon toj t-xmilal wukuf. Yajxitl kub´ tq´o´n t-kamey - tun t-xi t-xo´n t-xu´k t-kamey twitz kojb´il - extzen tzaj tq´o´n jun t-xaq b´etb´il twitz, yajxi´tl ok t-ximan twitz Qibla. Kukx b´ant wukuf tu´n tzmaxi tej t-xi´ q´ij extzen aju´ t-spik´umal q´ankyaq tzaj t-xiten ch´in extzen aju´ t-spik´umal q´ij kub´ tz´aq. Exttzen tzaj t-xo´n Usamah bin Said extzen xi´. Ax ikx ok tmojb´a´n Qashwa tuk´e riendas, tun t-xi t-xo´n twi´ t-xe tqan kar n-chi b´et toj. Akux in xi tyekʼin tukʼil tbʼanqʼabʼ ex tqʼama jlu: ‹¡Aqeye xjal, miʼn che tzalaje! ’ Tkyaqil maj aj t-xi tnukpiʼn t-xbʼalun kamey, in ojlan chʼin tuʼntzun tjaw chʼin tkamey. Yajxitl pon toj Muzdalifah, extzun b´ant t-xnaq´tzb´il Maghrib ex Isha' atztzun tuk´e jun q´olb´eb´il te na´j Dios ex kab´e iqamat. Ex mintiʼ bʼant jun naʼj Dios tuʼn kyxol qeju kabʼe. Exttzen tzaj t-ximan sallallaahu 'alaihi wasallam tzmaxi aj t-xi´ q´ij. Xi tq´o´n jun na´j Dios te prim tej t-xi t-xnaq´tza´n qa otaq tz´el prim, tuk´e jun q´olb´eb´il te na´j Dios ex jun iqamat. Exttzen n-chi b´et toj Qashwa tzmaxi tej t-pon toj Mash'aril Haram, yajxi´tl n-chi jax twi witz extzen n-chi tzalaj ti´j Allah -bertahmid-, n-chi tzalaj -bertakbir- ex n-chi tzalaj ti´j -bertahlil-. Kukx b´ant Wukuf tu´n tzmaxi tej t-xi´ t-spik´umal q´ij, extzun etz na´mxtoq t-xi´ q´ij. N-chi tzaj ti´n Fadl bin Abbas - jun xjal tb´anil ttzmal twi´, saq ttz´umal ex tb´anil t-xilen - tib´aj t-xu´k. Tej t-xi´ t-xnaq´tza´n t-xnaq´tzb´en sallallaahu 'alaihi wasallam, ik´x kyxol qe xu´j n-chi b´et, kyja´tzun xi tka´yin kyi´j extzen xi tq´o´n tq´ob´ toj juntl plaj. Toj amb´il lu, a Fadl xi t-xon twitz toj juntl plaj. Tej t-pon toj Muhassar, n-chi b´et ch´in exttzen n-chi b´et toj jun b´e ch´in t-xilen tun t-xi´ toj Kubra -Aqabah- Jumrah, extzen jun rat naj n-pon toj Jumrah a t-xe t-xaq tze. Yajxitl, xi t-xo´n wuq tal ab´j tuk´e jun takbir toj junjun t-xo´n, -tuk´e- tal ab´j ikyx ky-b´aj tze´nku tal ab´j tzajni toj jun t-xaq. Ex xi t-xo'n tuj tk'u'j chk'ajlaj. Yajxitl xi' tuj lugar jatum in che cub byo'n ke alumaj in che ajben te chojbil. Atzuntzu kub´ tb´yo´n 63 txuk te chojb´il, extzen xi tq´o´n te Ali aye txqantl txuk junx kyuk´e txuk te chojb´il. Entonces xi tma'n teyle junjun alumaj te chojbil e cub tbyo'n tu'n t-xi k'o'n jun piẍ chibj cyi'j ax tok, q´onxa jun plaj extzen q´onxa toj tkub´el, extzun q´onxa t-xaq. A Rasulullah extzen a Ali ax ikx n-chi wa´n extzen n-chi ky-k´a´n a salsa. Exttzen a Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam xi´ toj Kaaba - tun t-b´inchen Tawaf Ifadhah -, yajxi´tl b´ant aju´ na´j Dios te tmij q´ij toj Makkah extzen ul toj Bani Abdul Muththalib aye n-chi chmonte a´ te Zamzam. Xi tqʼamaʼn jlu: ‹Qʼinxa, aya Bani Muthtalib. Noqwit mintiʼ e kubʼ tiʼja kyuʼn xjal tuʼn t-xi kyqʼoʼn tkʼaʼya, otoq chin qʼojin tukʼila tiʼj jlu. Yajxitl xi kyq´o´n jun tkub´el te, extzen tzaj tk´a´n toj.