Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius

Imam Ahmad : 21460

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ابْنَةِ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا نَزَلْنَا أَرْضَ الْحَبَشَةِ جَاوَرْنَا بِهَا خَيْرَ جَارٍ النَّجَاشِيَّ أَمَّنَّا عَلَى دِينِنَا وَعَبَدْنَا اللَّهَ تَعَالَى لَا نُؤْذَى وَلَا نَسْمَعُ شَيْئًا نَكْرَهُهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا ائْتَمَرُوا أَنْ يَبْعَثُوا إِلَى النَّجَاشِيِّ فِينَا رَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ وَأَنْ يُهْدُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَا مِمَّا يُسْتَطْرَفُ مِنْ مَتَاعِ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَعْجَبِ مَا يَأْتِيهِ مِنْهَا إِلَيْهِ الْأَدَمُ فَجَمَعُوا لَهُ أَدَمًا كَثِيرًا وَلَمْ يَتْرُكُوا مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقًا إِلَّا أَهْدَوْا لَهُ هَدِيَّةً ثُمَّ بَعَثُوا بِذَلِكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الْمَخْزُومِيَّ وَعَمْرَو بْنَ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيَّ وَأَمَرُوهُمَا أَمْرَهُمْ وَقَالُوا لَهُمَا ادْفَعَا إِلَى كُلِّ بِطْرِيقٍ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ تُكَلِّمُوا النَّجَاشِيَّ فِيهِمْ ثُمَّ قَدِّمُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَاهُ ثُمَّ سَلُوهُ أَنْ يُسَلِّمَهُمْ إِلَيْكُمْ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَهُمْ قَالَتْ فَخَرَجَا فَقَدِمَا عَلَى النَّجَاشِيِّ وَنَحْنُ عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ وَخَيْرِ جَارٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقٌ إِلَّا دَفَعَا إِلَيْهِ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَا النَّجَاشِيَّ ثُمَّ قَالَ لِكُلِّ بِطْرِيقٍ مِنْهُمْ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِ الْمَلِكِ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكُمْ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتُمْ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَى الْمَلِكِ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ لِنَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَإِذَا كَلَّمْنَا الْمَلِكَ فِيهِمْ فَأَشِيرُوا عَلَيْهِ بِأَنْ يُسَلِّمَهُمْ إِلَيْنَا وَلَا يُكَلِّمَهُمْ فَإِنَّ قَوْمَهُمْ أَعْلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُمَا نَعَمْ ثُمَّ إِنَّهُمَا قَرَّبَا هَدَايَاهُمْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فَقَبِلَهَا مِنْهُمَا ثُمَّ كَلَّمَاهُ فَقَالَا لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِكَ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكَ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتَ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَيْكَ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَعْمَامِهِمْ وَعَشَائِرِهِمْ لِتَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَهُمْ أَعْلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ وَعَاتَبُوهُمْ فِيهِ قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ أَبْغَضُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ مِنْ أَنْ يَسْمَعَ النَّجَاشِيُّ كَلَامَهُمْ فَقَالَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ صَدَقُوا أَيُّهَا الْمَلِكُ قَوْمُهُمْ أَعْلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَأَسْلِمْهُمْ إِلَيْهِمَا فَلْيَرُدَّانِهِمْ إِلَى بِلَادِهِمْ وَقَوْمِهِمْ قَالَ فَغَضِبَ النَّجَاشِيُّ ثُمَّ قَالَ لَا هَايْمُ اللَّهِ إِذًا لَا أُسْلِمَهُمْ إِلَيْهِمَا وَلَا أَكَادُ قَوْمًا جَاوَرُونِي وَنَزَلُوا بِلَادِي وَاخْتَارُونِي عَلَى مَنْ سِوَايَ حَتَّى أَدْعُوَهُمْ فَأَسْأَلَهُمْ مَا يَقُولُ هَذَانِ فِي أَمْرِهِمْ فَإِنْ كَانُوا كَمَا يَقُولَانِ أَسْلَمْتُهُمْ إِلَيْهِمَا وَرَدَدْتُهُمْ إِلَى قَوْمِهِمْ وَإِنْ كَانُوا عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ مَنَعْتُهُمْ مِنْهُمَا وَأَحْسَنْتُ جِوَارَهُمْ مَا جَاوَرُونِي قَالَتْ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَاهُمْ فَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولُهُ اجْتَمَعُوا ثُمَّ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَا تَقُولُونَ لِلرَّجُلِ إِذَا جِئْتُمُوهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَا وَمَا أَمَرَنَا بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَائِنٌ فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا جَاءُوهُ وَقَدْ دَعَا النَّجَاشِيُّ أَسَاقِفَتَهُ فَنَشَرُوا مَصَاحِفَهُمْ حَوْلَهُ لِيَسْأَلَهُمْ فَقَالَ مَا هَذَا الدِّينُ الَّذِي فَارَقْتُمْ فِيهِ قَوْمَكُمْ وَلَمْ تَدْخُلُوا فِي دِينِي وَلَا فِي دِينِ أَحَدٍ مِنْ هَذِهِ الْأُمَمِ قَالَتْ فَكَانَ الَّذِي كَلَّمَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ كُنَّا قَوْمًا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ نَعْبُدُ الْأَصْنَامَ وَنَأْكُلُ الْمَيْتَةَ وَنَأْتِي الْفَوَاحِشَ وَنَقْطَعُ الْأَرْحَامَ وَنُسِيئُ الْجِوَارَ يَأْكُلُ الْقَوِيُّ مِنَّا الضَّعِيفَ فَكُنَّا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْنَا رَسُولًا مِنَّا نَعْرِفُ نَسَبَهُ وَصِدْقَهُ وَأَمَانَتَهُ وَعَفَافَهُ فَدَعَانَا إِلَى اللَّهِ تَعَالَى لِنُوَحِّدَهُ وَنَعْبُدَهُ وَنَخْلَعَ مَا كُنَّا نَعْبُدُ نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ الْحِجَارَةِ وَالْأَوْثَانِ وَأَمَرَ بِصِدْقِ الْحَدِيثِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَصِلَةِ الرَّحِمِ وَحُسْنِ الْجِوَارِ وَالْكَفِّ عَنْ الْمَحَارِمِ وَالدِّمَاءِ وَنَهَانَا عَنْ الْفَوَاحِشِ وَقَوْلِ الزُّورِ وَأَكْلِ مَالِ الْيَتِيمِ وَقَذْفِ الْمُحْصَنَةِ وَأَمَرَنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَأَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّيَامِ قَالَ فَعَدَّدَ عَلَيْهِ أُمُورَ الْإِسْلَامِ فَصَدَّقْنَاهُ وَآمَنَّا بِهِ وَاتَّبَعْنَاهُ عَلَى مَا جَاءَ بِهِ فَعَبَدْنَا اللَّهَ وَحْدَهُ فَلَمْ نُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا وَحَرَّمْنَا مَا حَرَّمَ عَلَيْنَا وَأَحْلَلْنَا مَا أَحَلَّ لَنَا فَعَدَا عَلَيْنَا قَوْمُنَا فَعَذَّبُونَا فَفَتَنُونَا عَنْ دِينِنَا لِيَرُدُّونَا إِلَى عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ مِنْ عِبَادَةِ اللَّهِ وَأَنْ نَسْتَحِلَّ مَا كُنَّا نَسْتَحِلُّ مِنْ الْخَبَائِثِ وَلَمَّا قَهَرُونَا وَظَلَمُونَا وَشَقُّوا عَلَيْنَا وَحَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ دِينِنَا خَرَجْنَا إِلَى بَلَدِكَ وَاخْتَرْنَاكَ عَلَى مَنْ سِوَاكَ وَرَغِبْنَا فِي جِوَارِكَ وَرَجَوْنَا أَنْ لَا نُظْلَمَ عِنْدَكَ أَيُّهَا الْمَلِكُ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ هَلْ مَعَكَ مِمَّا جَاءَ بِهِ عَنْ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ فَاقْرَأْهُ عَلَيَّ فَقَرَأَ عَلَيْهِ صَدْرًا مِنْ كهيعص قَالَتْ فَبَكَى وَاللَّهِ النَّجَاشِيُّ حَتَّى أَخْضَلَ لِحْيَتَهُ وَبَكَتْ أَسَاقِفَتُهُ حَتَّى أَخْضَلُوا مَصَاحِفَهُمْ حِينَ سَمِعُوا مَا تَلَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ النَّجَاشِيُّ إِنَّ هَذَا وَالَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى لَيَخْرُجُ مِنْ مِشْكَاةٍ وَاحِدَةٍ انْطَلِقَا فَوَاللَّهِ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْكُمْ أَبَدًا وَلَا أَكَادُ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَلَمَّا خَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَاللَّهِ لَآتِيَنَّهُ غَدًا أَعِيبُهُمْ عِنْدَهُ ثُمَّ أَسْتَأْصِلُ بِهِ خَضْرَاءَهُمْ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَكَانَ أَتْقَى الرَّجُلَيْنِ فِينَا لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لَهُمْ أَرْحَامًا وَإِنْ كَانُوا قَدْ خَالَفُونَا قَالَ وَاللَّهِ لَأُخْبِرَنَّهُ أَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَلَيْهِمَا السَّلَام عَبْدٌ قَالَتْ ثُمَّ غَدَا عَلَيْهِ الْغَدَ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ قَوْلًا عَظِيمًا فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَسَلْهُمْ عَمَّا يَقُولُونَ فِيهِ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ يَسْأَلُهُمْ عَنْهُ قَالَتْ وَلَمْ يَنْزِلْ بِنَا مِثْلُهَا فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَاذَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى إِذَا سَأَلَكُمْ عَنْهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ فِيهِ مَا قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى وَمَا جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَائِنًا فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالَ لَهُمْ مَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَقُولُ فِيهِ الَّذِي جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَرُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ الْعَذْرَاءِ الْبَتُولِ قَالَتْ فَضَرَبَ النَّجَاشِيُّ يَدَهُ عَلَى الْأَرْضِ فَأَخَذَ مِنْهَا عُودًا ثُمَّ قَالَ مَا عَدَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ مَا قُلْتَ هَذَا الْعُودَ فَنَاخَرَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ حِينَ قَالَ مَا قَالَ فَقَالَ وَإِنْ نَخَرْتُمْ وَاللَّهِ اذْهَبُوا فَأَنْتُمْ سُيُومٌ بِأَرْضِي وَالسُّيُومُ الْآمِنُونَ مَنْ سَبَّكُمْ غَرِمَ ثُمَّ مَنْ سَبَّكُمْ غَرِمَ ثُمَّ مَنْ سَبَّكُمْ غَرِمَ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي دَبْرَ ذَهَبٍ وَأَنِّي آذَيْتُ رَجُلًا مِنْكُمْ وَالدَّبْرُ بِلِسَانِ الْحَبَشَةِ الْجَبَلُ رُدُّوا عَلَيْهِمَا هَدَايَاهُمَا فَلَا حَاجَةَ لَنَا بِهَا فَوَاللَّهِ مَا أَخَذَ اللَّهُ مِنِّي الرِّشْوَةَ حِينَ رَدَّ عَلَيَّ مُلْكِي فَآخُذَ الرِّشْوَةَ فِيهِ وَمَا أَطَاعَ فِيَّ النَّاسَ فَأُطِيعَهُمْ فِيهِ قَالَتْ فَخَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ مَقْبُوحَيْنِ مَرْدُودًا عَلَيْهِمَا مَا جَاءَا بِهِ وَأَقَمْنَا عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ مَعَ خَيْرِ جَارٍ قَالَتْ فَوَاللَّهِ إِنَّا عَلَى ذَلِكَ إِذْ نَزَلَ بِهِ يَعْنِي مَنْ يُنَازِعُهُ فِي مُلْكِهِ قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْنَا حُزْنًا قَطُّ كَانَ أَشَدَّ مِنْ حُزْنٍ حَزِنَّاهُ عِنْدَ ذَلِكَ تَخَوُّفًا أَنْ يَظْهَرَ ذَلِكَ عَلَى النَّجَاشِيِّ فَيَأْتِيَ رَجُلٌ لَا يَعْرِفُ مِنْ حَقِّنَا مَا كَانَ النَّجَاشِيُّ يَعْرِفُ مِنْهُ قَالَتْ وَسَارَ النَّجَاشِيُّ وَبَيْنَهُمَا عُرْضُ النِّيلِ قَالَ فَق

hi byerile [Ya’qub] u hi byerile [tatana] ku suka eka [Muhammad bin Ishaq] u ndzi byerile [Muhammad bin Muslim bin ‘Abdullah bin Shihab] ku suka eka [Abu Bakr bin ‘Abdur Rahman bin Al Harith bin Hisham Al Makhzumi] ku suka eka [Ummu Salamah bint Abu Umaiyah bin Al Mughirah, nsati wa Muprofeta sallallaahu’alaihiwasallam] u te; Loko hi tshama etikweni ra Habasyah naswona hi tshama na muakelani lonene, An Najasy, u tiyisisile nsirhelelo eka vukhongeri bya hina, hi gandzela Allah subhanahu wata'ala, a hi kavanyetiwi naswona a hi twanga nchumu lowu hi nga wu tsakeriki. Loko leswi swi fika eka ma-Quraysh, va endle xikungu xo rhumela vavanuna vambirhi va matimba leswaku va ya hlangana na An Najasy mayelana na hina ni ku n’wi hakela hi swilo swo hlamarisa swinene swa Mecca. Hi nkarhi wolowo, nchumu lowu a wu n’wi hlamarisa ngopfu a ku ri dzovo leri nga ni muhlovo wo tshwuka leri endliweke eMecca. Hiloko va hlengeleta vo tala hilaha va nga kotaka hakona. A va siyanga murhangeri ni un’we wa vuthu ra Najasyi, kambe a tiyiseka leswaku u ta n’wi nyika nyiko. Vanhu lava averiweke hi Quraysh ku rhumela tinyiko leti a ku ri ‘Abdullah bin Rabi’ah bin Al Mughirah Al Makhzumi na ‘Amr bin Al ‘Ash bin Wa`il As Sahmi. Va nyike vanhu lava vambirhi leswi va swi tsakelaka, hilaha va va byeleke hakona havambirhi; 'Ndzi kombela, nyiketa tinyiko eka murhangeri un'wana na un'wana wa masocha u nga si vulavula na An Najasy exikarhi ka vona, endzhaku ka sweswo nyiketa tinyiko eka An Najasy.' Naswona n’wi kombele leswaku a nyiketa Mamoslem eka n’wina vambirhi a nga si vulavula na vona. -Umm Salamah- ku vula; Hi hanya naswona hi vaakelani lavanene na yena. A ku nga ri na murhangeri un’we wa Najasyi kambe va fanele va nyikiwile tinyiko hi vona havambirhi va nga si vulavula na An Najasy, kutani va vuriwa eka vatirhela-mfumo hinkwavo va xiyimo xa le henhla va Mfumo hi nkarhi wolowo; Hakunene, swiphukuphuku swa hina swi fikile etikweni ra hosi, swi tshike vukhongeri bya swona naswona a swi nghenanga eka vukhongeri bya n’wina, swi tisile vukhongeri lebyintshwa lebyi hina na n’wina hi nga byi tiviki. Vatirhela-mfumo va vona va hi rhumele eka hosi leswaku hi ya va tlherisela. Loko hi vulavula na hosi hi vona, yi kombetela leswaku yi va nyiketa eka hina naswona u nga pfumeleli hosi yi vulavula na vona hikuva va tiva un’wana na un’wana wa vona ku antswa na ku pfumala ka vona. Vatirhela-mfumo va Najasyi va ku eka lavambirhi; Kahle. Endzhaku ka sweswo, lavambirhi va nyike An Najasy tinyiko leti kutani va ti amukela eka vona havambirhi. Endzhaku ka sweswo havumbirhi bya vona va vulavule na An Najasy; Wena hosi! Hakunene, vanhu va hina va swiphukuphuku va tile etikweni ra tihosi, va tshike vukhongeri bya vanhu va vona naswona a va nga lavi ku nghena eka vukhongeri bya wena, va tise vukhongeri lebyintshwa lebyi hina kumbe n’wina hi nga byi tiviki. Varhangeri va vanhu va vona, vatata wa vona, vamalume va vona ni mintlawa ya vona va hi rhumele hi xikongomelo xo endla leswaku hosi yi va tlherisela. Leswi swi vangiwa hileswi va tivaka un’wana ni un’wana wa vona ku antswa naswona va tiva ku tsana ka vona ni tingana ta vona. Umm Salamah u te; Naswona entiyisweni a ku na nchumu lowu ‘Abdullah bin Abu Robi’ah na ‘Amr bin Al ‘Ash va wu vengaka ku tlula loko An Najasy a lava ku twa swivilelo swa vona. Vatirhela-mfumo va mfumo lava rhendzeleke hosi kutani va ku; Murhumiwa loyi u vula ntiyiso, Wena hosi. Vanhu va vona va tiva ku antswa hi swiendlo swa vona swo biha, kutani va swi nyiketa ntsena eka vona vambirhi leswaku va tlheriseriwa etikweni ra vona na le ka vanhu va vona. Ku kumeka leswaku hosi ya An Najasy entiyisweni a yi hlundzukile hi ku rhuketela ka vona ivi yi ku; 'E-e hi Allah, a ndzi nge pfuki ndzi va nyiketile eka lava vambirhi.' A ndzi nge endli vugevenga eka vanhu lava nga vaakelani na mina, lava tshamaka etikweni ra mina va ndzi hlawula ku tlula vanhu van’wana, ku kondza ndzi va vitana ndzi va vutisa hi leswi varhumiwa lava vambirhi va swi vuleke hi vona. Loko va ri hilaha varhumiwa lava vambirhi va vulaka hakona, ndzi ta va nyiketa, ndzi va tlherisela eka vanhu va vona. Hi hala tlhelo, loko swi nga ri tano, kutani ndzi va sirhelela eka vanhu lava vambirhi naswona ndzi ta va vaakelani lavanene eka vona ntsena loko va ri vaakelani lavanene eka mina. Umm Salamah u te; Kutani An Najasy u rhumele murhumiwa ku ya hlangana na vanghana va Muprofeta sallallaahu’alaihi Wasallam kutani a va vitana. Loko murhumiwa wa An Najasy a fika, vanghana va Mamoslem va hlengeletanile va ku eka un’wana na un’wana; Xana a wu ta ehleketa yini hi munhu yoloye loko wo hlangana na yena? Va hlamula va ku; Hi Allah, hi vule hi ku kongoma leswi hi swi tivaka, na leswi Muprofeta sallallaahu’alaihi Wasallam a hi leriseke swona naswona hinkwaswo swi humelerile. Loko murhumiwa a vuya ku ya hlangana na An Najasy, An Najasy a a vitanile vabixopo va yena, naswona a hangalase tibuku ta vona to kwetsima ku rhendzela An Najasy ku vutisa vanghana va Mamoslem. Hosi Najasy u vutisile; ‘Ndzi kombela u hlamusela vukhongeri lebyi u byi landzelaka, lebyi hikwalaho ka byona u hambanisiweke ni vanhu va wena naswona u nga laviki ku joyina vukhongeri bya mina, hambi ku ri vukhongeri byihi na byihi lebyi namarhelaka hi vanhu? Umm Salamah u te; Loyi a humeleleke a hlamula xivutiso xa hosi a ku ri [Ja’far bin Bu Talib]. U te eka An Najasy; ‘Oho hosi! Khale, a hi ri vanhu va ku pfumala vutivi, a hi tolovele ku gandzela swifaniso, a hi tsakela ku dya nyama, hi endla swiendlo leswi nyenyetsaka, hi tsema vuxaka bya vunghana, hi tikhoma hi ndlela yo biha eka vaakelani, lava tiyeke va hlanganisa lava tsaneke naswona a hi ri eka xiyimo xo tano ku kondza Allah a rhumela muapostola ku suka exikarhi ka hina, a hi tiva rixaka ra yena, ku tshembeka na ku tshembheka. U hi vitanile eka Allah Subhanahu wa Ta’ala leswaku hi ti tiyisisa, ha gandzela naswona hi tshika xin’wana na xin’wana lexi hina na vakokwa wa hina a hi xi gandzela handle ka Allah, ku fana na maribye na swifaniso, u hi lerisile ku vulavula hi ku tshembeka, ku hetisisa ku tshemba ka hina, ku hlayisa vuxaka bya vunghana, ku va na musa eka vaakelani va hina, ku tirindza eka leswi yirisiweke, u hi lerisile ku khongela no hi yirisa ku swi endla swiendlo swo nyenyetsa, ku vulavula mavunwa, ku dya rifuwo ra vana lava nga riki na vatswari, ku hehla vavasati lava tekiweke hi vuoswi, ku hi lerisa ku gandzela Allah ntsena, ku nga tihlanganisi nchumu na yena, swi hi lerisile ku endla swikhongelo, zakat na ku titsona swakudya. U hangalase tidyondzo ta Islam, hi pfumela no pfumela eka yena, hi landzele tidyondzo leti a ti tiseke, hi gandzela Allah a ri yexe naswona a hi tihlanganisi na nchumu na yena, hi endle leswaku leswi yirisiweke eka hina swi yirisiwa ni ku endla leswaku leswi nga endliwa swi va enawini eka hina, kutani vanhu va hina va hundzuka valala na hina, va hi xanisa no hi ringa hikwalaho ka vukhongeri bya hina leswaku va ta hi tlherisela ku gandzela swifaniso swin’wana handle ka Allah, hi endla leswaku swilo leswi nyenyetsaka leswi hi swi endleke khale swi va enawini. Loko va hi sindzisa, va hi tshikilela no hi avanyisa, va hi sivele ku endla vukhongeri bya hina, eku heteleleni hi ye etikweni ra wena, hi ku tsakela ku tlula vanhu van’wana, hi lava ku va vaakelani na wena naswona hi tshemba leswaku a wu nge hi dyohi wena hosi. Umm Salamah u te; Najasy un’wana u te eka yena; Kumbexana u nga hlaya leswi Muprofeta a swi amukeleke eka Allah? Ja'far u hlamurile; Ina. An Najary u te; Yi hlaye. Kutani Ja’far u hlayile masungulo ya papila ra Maryam naswona An Najasy u rile, hi Allah, ku kondza malebvu ya yena ya tsakama, naswona vabixopo va yena na vona va rile ku kondza tibuku ta vona to kwetsima ti tsakama loko va twa leswi Ja’far va va hlayeleke swona. Kutani An Najasy u hlamuserile; Entiyisweni sake leyi leyi Muxe a yi tiseke, yi huma eka rivoni leri fanaka. Hi Allah, a ndzi nge va nyiketi eka wena naswona a ndzi nge va endli nchumu xo biha. Umm Salamah u te; Loko lavambirhi va huma eAn Najasy, ku te ‘Amr bin Al ‘Ash; 'Hi Allah, ndzi ta tlhela ndzi ta eka yena mundzuku, naswona ndzi ta rhuketela lava nga ekusuhi na yena, kutani ndzi va herisa ku suka timitsu.' Umm Salamah u te; ‘Abdullah bin Abu Robi’ah, loyi a tikhomeke ngopfu eka lavambirhi eka hina u te eka yena; 'Mi nga endli hikuva va na maxaka hambi leswi va nga na ku kanetana na hina'. ‘Amru bin 'Ash u te; 'Hi Allah, ndzi ta va byela leswaku va teka 'Isa, n'wana wa Mariya, nandza'.' Umm Salamah u te; Kutani ‘Amr u fambe hi siku leri landzelaka kutani a ku eka An Najasy; Wena hosi! Hakunene, va vule marito ya ku tikukumuxa malunghana na ‘Esa, n’wana wa Mariyama. Rhumela un’wana leswaku a ta hlangana na vona u va vutisa leswaku va ehleketa yini hi ‘Esa. Umm Salamah u te; Munajasy un’wana u rhumele murhumiwa leswaku a ya vutisa mavonelo ya vona eka ‘Esa. Mamoslem ma hlengeletanile kutani van’wana va vona va ku eka van’wana; Xana a wu ta ku yini hi ‘Esa loko hosi yi ku vutisa? Va ku; Hi Allah, hi ta vula leswi Allah subhanahu wata'ala a swi vuleke hi swona na leswi Muprofeta sallallaahu'alaihi Wasallam a swi tiseke swona hambi swi ri tano. Loko Mamoslem ma ta eAn Najasy, u ma vutisile; Xana u ehleketa yini hi ‘Esa, n’wana Mariyama? Ja'far bin Abu Talib Radliyallahu'anhu u hlamurile; Mavonelo ya hina i tani hi leswi ya hundziseriweke hi Muprofeta wa hina, i nandza na muapostola wa Allah, moya na marito ya yena swi nyikiwile Maryam, nhwana wo kwetsima. Umm Salamah u te; An Najasy u be voko ra yena ehansi kutani a teka xiphemu xa nsinya a ku; Handle ka ‘Isa, n’wana Mariya, xana u ehleketa yini hi nsinya lowu? Kutani vatirhela-mfumo va le vuhosini va burisane hi nchumu lowu a wu nga twisiseki. Kutani hosi yi ku; Hambi leswi n’wina, vatirhela-mfumo va le henhla va mfumo wa mina, ma ha vulavulaka, fambani mi hlayisekile, n’wina Mamoslem etikweni ra mina, loyi a mi khomaka u fanele ku siva kholateri, loyi a mi khomaka u fanele ku siva kholateri, loyi a mi khomaka u fanele ku siva kholateri. A ndzi lavi ku va na tintshava ta nsuku kasi ndzi vavisa un'wana wa n'wina. Va tlherisele tinyiko ta vona hi vumbirhi bya vona, a hi ti lavi. Hi Allah, Allah a nga ndzi tekelanga mali yo lomba loko a tlherisela mfumo wa mina eka mina kutani ndzi nga wu teka njhani? Naswona a swi koteki leswaku vanhu lava Allah a va endleke va ndzi yingisa, ivi ndzi va yingisa hi ku hatlisa. Umm Salamah u te; Lava vambirhi va fambile, va twa tingana naswona tipakani ta vona ti ariwile. Hi tshama etikweni lerinene naswona hi ni vaakelani lavanene. Hi Allah, hi ta ya emahlweni hi ndlela yoleyo ku kondza munhu a n’wi tlhontlha ematimbeni ya yena. Hi Allah, a hi tivi ku vilela lokukulu ku tlula ku vilela loku hi weleke hi nkarhi wolowo hikuva a hi chava leswaku ku ta humelela hosi leyintshwa leyi a yi nga ti lemukanga timfanelo ta hina tanihi leswi An Najasy a ti lemukaka. Umm Salamah u te; Ku tsutsuma Najasy naswona exikarhi ka leswimbirhi ku ni nkova wa nambu wa Nayili. Kutani vanghana va Muprofeta sallallaahu’alaihi Wasallam va te; I mani loyi a lavaka ku ya va kona eka swiendlakalo leswi humelelaka ivi a ta a ta hi tisela mahungu? Umm Salamah u te; Ku vule Az Zubair bin Al ‘Awwam Radliyallahu’anhu; I. Naswona hi yena lontsongo eka hina. Va n’wi pfurhele geriba va yi veka exifuveni xa yena va hlambela va ya eribuweni ra Nayili laha swivongo a swi hlangana kona. U ye eka vona hi khongela Allah subhanahu wata'ala leswaku An Najasy a hlula valala va yena, a tlhelela eka vulawuri ehenhla ka tiko ra yena naswona timhaka ta vanhu va Habasyah ti ta tiyisiwa. Hi tshame endhawini leyinene ngopfu etlhelo ka yena ku kondza hi endzela Rasulullah Sallallahu’alaihi Wasallam loko a ri eMecca.

Hadith Corroboration :

Imam Ahmad : 1649, 2252, 13135, 14093, 14211, 16097, 17562, 21460, 23734
Imam Bukhari : 6, 49, 2484, 2594, 2723, 2756, 2938, 4188, 5522, 5790, 6657
Imam Muslim : 3322, 3323
Imam Abu Dawud : 133, 4470
Imam Tirmidzi : 2640, 2641