Nabi tidaklah meninggalkan warisan, semuanya dijadikan shadaqah

इमाम बुखारी : 6761

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ النَّصْرِيُّ وَكَانَ مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِيذِكْرًا مِنْ ذَلِكَ فَدَخَلْتُ عَلَى مَالِكٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ قَالَ نَعَمْ فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَأَذِنَ لَهُمَا قَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ الظَّالِمِ اسْتَبَّا فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنْ الْآخَرِ فَقَالَ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَفْسَهُقَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي مُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الْأَمْرِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَالِ بِشَيْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ{ مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ }الْآيَةَ فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلَا اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ وَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ فَعَمِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ حَيَاتَهُ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ فَقَالُوا نَعَمْ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالَا نَعَمْ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ فِيهَا كَذَا وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنْ ابْنِ أَخِيكِ وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلَانِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا وَإِلَّا فَلَا تُكَلِّمَانِي فِيهَا فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ لَا أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَيَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا

हे आम्हाला [अब्दुल्ला बिन युसुफ] यांनी सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [अल-लैथ] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी मला ['उकै्ल] यांच्याकडून [इब्न शिहाब] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी म्हटले: मला हे [मालिक बिन औस अन-नशरी] यांनी सांगितले होते, आणि [मुहम्मद बिन जुबैर बिन मुथम] यांनी एकदा मला याची आठवण करून दिली. मी मलिककडे गेलो आणि त्याला विचारले." त्याने पुढे सांगितले, "मी निघालो आणि [उमर] यांना भेटलो, तेव्हा त्यांच्या दरबानने विचारले, 'तुम्ही [उस्मान], [अब्दुर्रहमान बिन औफ], [जुबैर] आणि [साद] यांना प्रवेश देणार का?' उमर म्हणाले, 'होय.' ते आत आले, अभिवादन केले आणि बसले. द्वारपाल पुन्हा विचारला, 'तुम्ही [अली] आणि [अब्बास] यांना परवानगी देता का?' उमर यांनी दोघांनाही परवानगी दिली. अब्बास यांनी मग विचारले, 'हे विश्वासू सेनापती, माझ्या आणि माझ्यावर बदनामी करणाऱ्या अन्यायी व्यक्तीच्या मध्ये न्याय करा.' उस्मान आणि त्यांच्या सोबतींसह काही लोकांनी मग म्हटले, "हे विश्वासू सेनापती, त्यांच्या दोघांमध्ये न्याय करा आणि एकाला दुसऱ्यापासून सुटका द्या." उमर म्हणाले, "हे बुद्धिमानांनो, मी त्या अल्लाहच्या शपथाने सांगतो, ज्याच्या परवानगीने आकाश आणि पृथ्वी ठाम उभ्या आहेत. तुम्हाला माहिती आहे का की अल्लाहचे प्रेषित (त्यांच्यावर शांती आणि आशीर्वाद असोत) यांनी म्हटले आहे: 'आम्ही वारसाहक्क देत नाही; आम्ही जे काही मागे सोडतो ते दान आहे (वारसा नाही)'? सहचार्‍यांच्या जमावाने उत्तर दिले, "होय, त्यांनी खरोखरच असे म्हटले होते." त्यानंतर उमर अली आणि अब्बास यांच्याकडे गेले आणि म्हणाले, "अल्लाहची शपथ, तुम्हाला दोघांनाही माहिती नाही का की पैगंबर (स.) यांनी कधीतरी असे म्हटले होते?" त्या दोघांनी उत्तर दिले, 'होय.' उमर म्हणाले, 'म्हणून मी आता तुम्हाला पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम यांच्या संपत्तीच्या बाबतीत बोलत आहे. खरोखरच, अल्लाहने या संपत्तीच्या बाबतीत विशेषतः आपल्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) साठीच आरक्षित ठेवले आहे, जे तो इतर कोणालाही देणार नाही, कारण अल्लाह म्हणतो: '(जे अल्लाहने आपल्या पैगंबराला कैद्यांपासून दिले आहे, जे तुम्ही कोणताही प्रयत्न न करता मिळवले… इत्यादी (सूरह अल-हश्र; 6), हे सर्व विशेषतः अल्लाहच्या प्रेषितासाठी, त्याच्यावर शांती आणि आशीर्वाद असोत, राखीव आहे. मग, अल्लाहची शपथ, त्याने ते तुम्हाला दिले नाही आणि ते विशेषतः तुम्हाला प्रदान केले नाही. पूर्वी पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी हे तुम्हाला दिले होते आणि तुमच्यामध्ये वाटून दिले होते, जोपर्यंत हा खजिना शिल्लक होता. आणि पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी या संपत्तीतून आपल्या कुटुंबासाठी वार्षिक भत्त्याची व्यवस्था केली, नंतर उरलेली रक्कम परत घेऊन ती अल्लाहची मालमत्ता बनवली, आणि अशा प्रकारे त्यांनी आपल्या आयुष्यात आपल्या संपत्तीचे व्यवस्थापन केले. मी अल्लाहच्या शपथाने विचारतो, तुम्हाला हे सर्व माहीत नाही का? त्यांनी उत्तर दिले, 'होय.' मग उमरने अली आणि अब्बास यांना विचारले, 'मी अल्लाहच्या शपथाने विचारतो, तुम्हाला हे सर्व माहीत नाही का?' दोघांनीही उत्तर दिले, 'होय.' उमर पुढे म्हणाले, 'मग अल्लाहने पैगंबर, त्यांचे शांती असो, आणि अबू बक्र यांनी जाहीर केले, 'मी अल्लाहच्या प्रेषितांचा, त्यांचे शांती असो, उत्तराधिकारी आहे,' म्हणून अबू बक्र यांनी त्याची जबाबदारी स्वीकारली आणि अल्लाहच्या प्रेषितांनी, त्यांचे शांती असो, जशी व्यवस्था केली होती तशीच त्यांनीही व्यवस्था केली, आणि तुम्हीही त्या वेळी उपस्थित होता." मग उमर अली आणि अब्बास यांच्याकडे वळले आणि म्हणाले, "तुम्हाला वाटते की अबू बक्र काही तरी होता, परंतु अल्लाह जाणतो की तो खरोखर प्रामाणिक, चांगला, सरळ आणि त्या संपत्तीबाबत सत्याचे पालन करणारा होता. मग अल्लाहने अबू बक्र यांना आपल्या ताब्यात घेतले, तेव्हा मी (उमर) जाहीर केले की आता मी पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम यांचे आणि अबू बक्र यांचेही संरक्षक आहे; अशाप्रकारे मी दोन वर्षे त्या संपत्तीची देखभाल केली, जशी पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम आणि अबू बक्र यांनी केली होती. परंतु आश्चर्यकारकपणे, तुम्ही दोघेही एकत्र येऊन माझ्याकडे आलात, दोघेही सहमत होऊन; तुम्ही तुमच्या भावाच्या मुलाकडून (उमर यांनी हे अब्बास यांना म्हटले, कारण ते पैगंबर (स.) चे काका होते) तुमचा वाटा मागण्यासाठी माझ्याकडे आलात, तर हा (अर्थात अली) त्याच्या पत्नीच्या वडिलांकडून तिचा वाटा मागण्यासाठी माझ्याकडे आला (उमर यांनी हे अली यांना म्हटले, कारण तो पैगंबर (स.) चा जावई होता). मग मी म्हटले, 'जर तुम्ही तयार असाल, तर मी तो संपत्ती तुम्हा दोघांनाही देईन, परंतु तुम्हाला अल्लाहच्या वचनाची आणि त्याच्या प्रतिज्ञेची जबाबदारी स्वीकारावी लागेल; म्हणजे तुम्ही दोघेही त्याचे व्यवस्थापन तसंच कराल जसं पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी केले, जसं अबू बकर यांनी केले, आणि जसं मी जबाबदारी स्वीकारल्यापासून केले आहे.' जर तुम्ही दोघेही तसे करू शकत नसाल, तर कृपया त्या संपत्तीबद्दल माझ्याशी बोलू नका; असे म्हणू नका, 'ती संपत्ती आम्हाला दोघांना द्या,' आणि मग मला 'मी ती तुम्हाला दोघांना देतो' असे म्हणावे लागेल. आता तर, मी तुम्हाला अल्लाहची कसम देतो, मी ते दोघांनाही आता सुपूर्द केले नाही का?" उपस्थित काही सहचार्‍यांनी उत्तर दिले, "होय." तेव्हा उमर यांनी अली आणि अब्बास यांच्याकडे वळून म्हटले, "मी तुम्हा दोघांनाही अल्लाहची कसम देतो, मी त्या संपत्तीचा विषय तुम्हा दोघांनाही सुपूर्द केला नाही का?" त्या दोघांनी उत्तर दिले, 'हे बरोबर आहे.' त्यावर उमर म्हणाले, 'माझ्याकडून हे मिळाल्यानंतर तुम्ही दोघांनी इतर कुठलाही निर्णय मागील आहे का? ज्याच्या परवानगीने पृथ्वी आणि आकाश टिकून आहेत, त्याची शपथ, मी न्याय दिवसापर्यंत इतर कुठलाही निर्णय घेणार नाही. त्यामुळे तुम्ही दोघेही असमर्थ असाल, तर फक्त ते मला परत द्या, कारण मी तुमची जागा घेऊ शकतो.'