Nabi tidaklah meninggalkan warisan, semuanya dijadikan shadaqah

इमाम बुखारी : 3729

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُدَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ فَأَدْخِلْهُمْ فَلَبِثَ قَلِيلًا ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ فَلَمَّا دَخَلَا قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَنِي النَّضِيرِ فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنْ الْآخَرِ فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الْأَمْرِ إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْفَيْءِ بِشَيْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ{ وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ إِلَى قَوْلِهِ قَدِيرٌ }فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلَا اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيَاتَهُ ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ فِيهِ كَمَا تَقُولَانِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلَاكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ فَجِئْتَنِي يَعْنِي عَبَّاسًا فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلَانِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُنْذُ وَلِيتُ وَإِلَّا فَلَا تُكَلِّمَانِي فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ لَا أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ فَادْفَعَا إِلَيَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُقَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلَا تَتَّقِينَ اللَّهَ أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَالِ فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ كِلَاهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلَانِهَا ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ وَهِيَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَقًّا

हे आम्हाला [अबू अल-यमान] यांनी सांगितले, ज्यांनी [शु'ऐब] यांच्याकडून [अज़-ज़ुहरी] यांच्या म्हणण्यानुसार नोंदवले आहे, ज्यांनी सांगितले: [मालिक बिन औस बिन अल-हदासान] यांनी मला कळवले की [उमर बिन अल-खत्ताब], अल्लाह त्यांच्यावर खुशाल असो, यांनी एकदा त्यांना बोलावले, तेव्हा त्यांचा दारवान, यारफा, अहवाल देण्यासाठी आला, 'तुम्ही [उत्मान], [अब्दुर्रहमान], [जुबैर] आणि [साद] यांना येण्यास परवानगी देता का?' उमर म्हणाले, 'होय.' मग दरबानने त्यांना आत येण्याची परवानगी दिली; थोड्याच वेळात दरबान पुन्हा आला आणि म्हणाला, 'तुम्ही [अब्बास] आणि [अली] यांना येण्याची परवानगी देता का?' उमर म्हणाले, 'होय.' जेव्हा ते दोघे आत आले, अब्बास म्हणाले, 'हे धर्मगुरू, आमच्या आणि या माणसाच्या मध्ये न्याय करा.' त्या वेळी ते अल्लाहने आपल्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांना दिलेल्या संपत्तीवर वाद करत होते, म्हणजे बानू नदिरची मालमत्ता, इतके की त्यांनी एकमेकांवर बदनामी सुरू केली. गटातील काही जणांनी म्हटले, 'हे विश्वासूंच्या सेनापती, दोघांसाठी निर्णय द्या आणि एकाला दिलासा द्या.' उमर म्हणाले, 'शांत व्हा, तुम्ही सर्व!' आणि मी तुम्हाला अल्लाहच्या शपथे विचारतो, ज्याच्या परवानगीने आकाश आणि पृथ्वी ठाम उभे आहेत, तुम्हाला माहीत आहे का की अल्लाहच्या प्रेषिताने (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) असे म्हटले: 'आम्ही वारसाहक्क ठेवत नाही. आणि आम्ही जे काही मागे सोडतो ते दानच असते.' 'आम्ही' म्हणताना त्यांचा अर्थ स्वतः होय. त्यांनी उत्तर दिले, 'होय, त्यांनी असेच म्हटले होते.' मग उमर मागे वळून अली आणि अब्बास यांना म्हणाले, "मी तुम्हाला दोघांनाही अल्लाहच्या शपथाने विचारतो, तुम्हाला माहीत आहे का की अल्लाहच्या संदेशवाहकाने (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) असे काहीतरी सांगितले होते?" दोघांनी उत्तर दिले, "होय, त्यांनी नक्कीच असे सांगितले होते." उमर पुढे म्हणाले, "म्हणून मी तुम्हाला हा विषय समजावून सांगणार आहे. खरोखरच, अल्लाहने आपल्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांना लूटमालाच्या या बाबतीत अशी खासियत दिली आहे जी त्यांनी यांच्याशिवाय इतर कोणालाही दिलेली नाही." मग उमर यांनी अल्लाहचे शब्द वाचले: '(आणि अल्लाहने आपल्या प्रेषिताला त्यांच्या मालमत्तेतून लूट म्हणून जे काही दिले आहे… – त्यांच्या शब्दांपर्यंत – आणि अल्लाह सर्व गोष्टींवर सामर्थ्यवान आहे)' (सुरह अल-हश्र: ६); हा आयत अल्लाहच्या प्रेषितासाठी, ज्यांच्यावर शांति आणि आशीर्वाद असोत, एक विशेष तरतूद आहे. अल्लाहची शपथ, त्याने हे तुम्हाला दुर्लक्षित करून गोळा केले नाही, ना स्वतःसाठी जास्त फायदा घेण्यासाठी असे केले. खरं तर, त्याने ते तुम्हाला दिले आणि मुसलमानांमध्ये वाटून दिले, आणि आजही त्या संपत्तीचा काही भाग शिल्लक आहे. आणि अल्लाहचे प्रेषित, त्यांच्यावर अल्लाहची कृपा आणि शांती असो, यांनी या लूटमालातून आपल्या कुटुंबाचा वार्षिक खर्च भागविला, नंतर उरलेला भाग त्यांनी अल्लाहची मालमत्ता म्हणून निश्चित केला; हे सर्व त्यांनी आपल्या आयुष्यातच अंमलात आणले. मग पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांचे निधन झाले, आणि अबू बक्र (रजिअल्लाहु अन्हु) यांनी म्हटले, 'मी पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांचा संरक्षक आहे.' म्हणून अबू बक्र (रजिअल्लाहु अन्हु) यांनी त्या संपत्तीची जबाबदारी स्वीकारली, आणि त्यांनी ती पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी जशी व्यवस्था केली होती तशीच व्यवस्था केली, तेव्हा तुम्ही सर्वजण उपस्थित होता. मग उमर यांनी अली आणि अब्बास यांच्याकडे वळून म्हटले, "तुम्ही दोघेही हे लक्षात ठेवा की त्या संपत्तीचे व्यवस्थापन करताना, जसे तुम्ही दोघेही म्हणालात, खरोखरच अल्लाह सर्वज्ञ आहे; तो प्रामाणिक, शहाणा, सरळमार्गी आणि सत्याचा अनुयायी होता." मग अल्लाहने अबू बक्र यांना परत घेतले, आणि मी म्हणालो, 'मी अल्लाहच्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) आणि अबू बक्र यांचा उत्तराधिकारी आहे,' आणि मला माझ्या नेतृत्वाच्या दोन वर्षांसाठी त्या संपत्तीचे व्यवस्थापन करण्याचा अधिकार देण्यात आला; मी ते अल्लाहच्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) आणि अबू बक्र यांनी जसे व्यवस्थापित केले होते, तसंच व्यवस्थापित केले. आणि अल्लाहला देखील माहीत आहे की मी प्रामाणिक, शहाणा, सरळमार्गी आणि सत्याचा अनुयायी आहे; मग तुम्ही माझ्याकडे का येता आणि माझ्याशी का बोलता, जेव्हा तुमचे शब्द एकच आहेत आणि तुमचा हेतूही एकच आहे? अब्बास, तू माझ्याकडे आला आहेस, आणि मी तुम्हा दोघांनाही सांगतो: 'खरोखरच, अल्लाहचे प्रेषित (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) म्हणाले: "आम्ही वारसाहक्क ठेवत नाही." आपण जे काही मागे सोडतो ते दान आहे." एकदा मला हे स्पष्ट झाले की मला ते तुम्हाला दोघांनाही द्यावे लागेल, तेव्हा मी असे म्हणेन, 'जर तुम्हाला खरोखरच ते हवे असेल, तर मी ते तुम्हाला दोघांनाही देईन, परंतु तुम्हाला अल्लाहचे वचन आणि त्याचा निर्णय लक्षात ठेवावा लागेल, म्हणजे तुम्ही ते अल्लाहच्या प्रेषिताने, त्यावर शांती असो, जसे व्यवस्थापित केले तसे व्यवस्थापित कराल, अब्दुल्लाह बिन अब्बास यांनी तसे केले, तसेच मी हा अधिकार स्वीकारल्यापासून केले आहे; जर तसे नसेल, तर मला काहीही सांगू नका. जर तुम्ही दोघेही म्हणालात, 'आम्हाला ते द्या,' तर त्या अटींवर मी ते तुम्हाला दोघांनाही देईन. तुम्ही दोघेही हा निर्णय बदलू इच्छिता का? त्या अल्लाहच्या शपथे, ज्याच्या परवानगीने आकाश आणि पृथ्वी टिकून आहेत, मी पुनरुत्थानाच्या दिवसापर्यंत याव्यतिरिक्त कोणताही निर्णय घेणार नाही. जर तुम्ही दोघेही ते सांभाळू शकत नसाल, तर ते मला परत द्या, कारण खरोखरच मी तुम्हाला दोघांनाही त्यात (त्या संपत्तीत) पुरेसे करीन." कथाकथकाने सांगितले, "मग मी ही हदीस ['उरवा बिन अझ-जुबैर] यांना पोहोचवली, आणि त्यांनी उत्तर दिले, 'मालिक बिन औस बरोबर आहेत; मीही ['ऐशा], अल्लाह तिच्यावर खुशाल असो, पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या पत्नी, यांना ऐकले आहे, म्हणतात, 'पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) यांच्या पत्नींनी एकदा अबू बक्र यांच्याकडे उस्मान (रज़िअल्लाहु अन्हु) यांना पाठवून अल्लाहने त्यांच्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) यांना दिलेल्या संपत्तीचा एक-आठवा हिस्सा मागितला; परंतु मी त्यांना नकार दिला. मी त्यांना म्हटले, "तुम्हाला अल्लाहची भीती वाटत नाही का? तुम्हाला माहीत नाही का की पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी एकदा म्हटले होते: 'आम्ही वारसाहक्क देत नाही, आणि जे काही आम्ही मागे सोडतो ते दान आहे' – 'आम्ही' म्हणताना त्यांचा अर्थ स्वतःच होता – 'खरोखरच, मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांचे कुटुंब या संपत्तीतूनच खात आहे.' म्हणून पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या पत्नींनी आयशा यांनी त्यांना जे सांगितले ते मान्य केले." उरवा म्हणाले, "तर ही दानधन मालमत्ता अली यांच्या ताब्यात होती, आणि अली यांनी अब्बास यांना त्यापासून रोखले आणि त्यावर मात करण्यात ते यशस्वी झाले, मग ते हसन इब्न अली यांच्या ताब्यात गेले, त्यानंतर हुसेन इब्न अली यांच्या, त्यानंतर अली इब्न हुसेन यांच्या, त्यानंतर अल-हसन इब्न अल-हसन यांच्या ताब्यात गेले, हे दोघेही पालखीने ते सांभाळत होते, मग ते जायद इब्न हसन यांच्या ताब्यात गेले, आणि खरोखरच ते पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांचे दान होते."