Nabi tidaklah meninggalkan warisan, semuanya dijadikan shadaqah

इमाम बुखारी : 2863

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ وَكَانَ مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ حَدِيثِهِ ذَلِكَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَقَالَ مَالِكٌبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي أَهْلِي حِينَ مَتَعَ النَّهَارُ إِذَا رَسُولُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ يَأْتِينِي فَقَالَ أَجِبْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى رِمَالِ سَرِيرٍ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فِرَاشٌ مُتَّكِئٌ عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ جَلَسْتُ فَقَالَ يَا مَالِ إِنَّهُ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ قَوْمِكَ أَهْلُ أَبْيَاتٍ وَقَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِرَضْخٍ فَاقْبِضْهُ فَاقْسِمْهُ بَيْنَهُمْ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَوْ أَمَرْتَ بِهِ غَيْرِي قَالَ اقْبِضْهُ أَيُّهَا الْمَرْءُ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ عِنْدَهُ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ يَسْتَأْذِنُونَ قَالَ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا ثُمَّ جَلَسَ يَرْفَا يَسِيرًا ثُمَّ قَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمَا فَدَخَلَا فَسَلَّمَا فَجَلَسَا فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِيمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَالِ بَنِي النَّضِيرِ فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنْ الْآخَرِ قَالَ عُمَرُ تَيْدَكُمْ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَفْسَهُ قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ أَتَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالَا قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الْأَمْرِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ خَصَّ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْفَيْءِ بِشَيْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ ثُمَّ قَرَأَ{ وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ إِلَى قَوْلِهِ قَدِيرٌ }فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلَا اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ قَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ فَعَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ حَيَاتَهُ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالَ عُمَرُ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهَا لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَكُنْتُ أَنَا وَلِيَّ أَبِي بَكْرٍ فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي فِيهَا لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ جِئْتُمَانِي تُكَلِّمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ جِئْتَنِي يَا عَبَّاسُ تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ وَجَاءَنِي هَذَا يُرِيدُ عَلِيًّا يُرِيدُ نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلَانِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا فَبِذَلِكَ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا فَأَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ قَالَا نَعَمْ قَالَ فَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ لَا أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَيَّ فَإِنِّي أَكْفِيكُمَاهَا

हे आम्हाला [इशाक बिन मुहम्मद अल-फर्वी] यांनी सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [मालिक बिन अनस] यांच्याकडून, [इब्न शिहाब] यांच्याकडून, [मालिक बिन औस अल-हदात्सान] यांच्याकडून सांगितले की [मुहम्मद बिन जुबैर] यांनी मला त्यांनी सांगितलेल्या एका हदीसमधील एक कथा सांगितली, म्हणून मी मालिक बिन औस यांना भेटायला निघालो आणि त्यांना त्या हदीसबद्दल विचारले, तेव्हा मालिक म्हणाले: "जेव्हा मी दुपारी माझ्या कुटुंबासोबत बसलो होतो, तेव्हा अचानक 'उमर बिन अल-खत्ताब' यांचा एक संदेशवाहक माझ्याकडे आला आणि म्हणाला: 'आस्थावंतांच्या सेनापतीच्या बोलावण्याला प्रतिसाद द्या.'" मग मी त्याच्यासोबत [उमर] यांना भेटायला गेलो, तेव्हा ते त्या वेळी गाद्याशिवाय एका चटईवर बसले होते, परंतु चामड्याच्या उशाला टेकून होते. मी त्याला अभिवादन करून बसलो. त्याने म्हटले: 'अरे माल (मालिक), खरंच तुझ्या घरच्यांचे सदस्य आमच्याकडे आले आहेत, आणि मी आदेश दिला आहे की त्यांना एक छोटीशी आणि तुच्छ भेटवस्तू द्यावी; म्हणून हे घे आणि त्यांच्यामध्ये वाटून टाक.' मी म्हटले: 'अरे विश्वासू सेनापती, काश आपण हा आदेश माझ्याऐवजी दुसऱ्या कोणासाठी दिला असता.' त्याने म्हटले, "घे, हे माणसा." मी त्याच्यासोबत बसलो होतो, तेव्हा दारवान्या यरफा त्याच्याकडे आला आणि म्हणाला, "तुम्ही ['उस्मान], ['अब्दुर-रहमान इब्न 'औफ], [अझ्-जुबैर] आणि [सा'द इब्न अबी वक्क़ास] यांना प्रवेश करण्याची परवानगी द्याल का? त्यांनी परवानगी मागितली आहे." उमर यांनी उत्तर दिले, "होय." मग त्यांनी त्यांना येण्याची परवानगी दिली. ते आत आले, त्यांना अभिवादन केले आणि बसले. यारफा थोड्या वेळासाठी बसला, मग म्हणाला, "तुम्ही अली आणि अब्बास यांनाही येण्याची परवानगी देता का?" उमर म्हणाले, "होय." मग उमर यांनी त्या दोघांनाही येण्याची परवानगी दिली. ते दोघे आत आले, त्याला अभिवादन केले आणि बसले. अब्बास म्हणाले, "हे विश्वासू सेनापती, माझ्या आणि या माणसाच्या मध्ये निर्णय करा." ते दोघे त्या मालमत्तेवर वाद करत होते जी अल्लाहने पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांना बनी नदिरच्या संपत्तीतून लूट म्हणून प्रदान केली होती. उस्मान आणि त्यांच्या सोबतींच्या गटाने म्हटले, "हे विश्वासू सेनापती, त्यांचा वाद मिटवा आणि त्यापैकी एकाला न्याय द्या." उमर म्हणाले, "शांत व्हा, तुम्ही सर्वजण! आणि मी तुम्हाला अल्लाहच्या शपथाने विचारतो, ज्याच्या परवानगीने आकाश आणि पृथ्वी टिकून आहेत, तुम्हाला माहीत आहे का की अल्लाहचे प्रेषित (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी म्हटले आहे: 'आम्ही वारसा देत नाही; जे काही आम्ही मागे सोडतो ते दान आहे?' अल्लाहचे प्रेषित (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी 'आम्ही' म्हणताना स्वतःचा उल्लेख केला होता. उस्मान यांच्या गटाने उत्तर दिले, "होय, त्यांनी नक्कीच तसे म्हटले आहे." मग उमर यांनी परत वळून अली आणि अब्बास यांना विचारले: "मी तुम्हा दोघांनाही अल्लाहच्या शपथे विचारतो, तुम्हाला दोघांनाही माहीत आहे का की पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी असे काहीतरी म्हटले होते?" दोघांनी उत्तर दिले; "होय, त्यांनी नक्कीच तसे म्हटले होते." मग 'उमर म्हणाले; "म्हणून, मी या विषयावर तुमच्याशी बोलणार आहे. खरोखरच, अल्लाहने आपल्या पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांना या लूटमालाच्या बाबतीत अशी खासियत दिली आहे जी त्यांनी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) व्यतिरिक्त इतर कोणालाही दिलेली नाही." मग 'उमर यांनी अल्लाहचे शब्द (सूरह अल-हश्र, आयत ६, ज्याचा अर्थ आहे: "आणि अल्लाहने त्यांच्याकडून आपल्या प्रेषिताला दिलेल्या लूटमालातून…" ते "आणि अल्लाह सर्व गोष्टींवर सामर्थ्यवान आहे" या शब्दांपर्यंत) वाचले. ही आयत अल्लाहच्या प्रेषितासाठी, ज्यांच्यावर अल्लाहची शांती आणि आशीर्वाद असोत, एक विशेष तरतूद आहे. अल्लाहची शपथ, त्याने हे तुम्हाला दुर्लक्षित करून गोळा केले नाही, ना इतरांपेक्षा तुम्हाला प्राधान्य देण्यासाठी. खरोखरच, त्याने ते तुम्हाला दिले आणि तुमच्या (मुसलमानांच्या) मध्ये वाटून दिले, आणि अजूनही त्या संपत्तीचा काही भाग शिल्लक आहे. आणि अल्लाहचे प्रेषित, त्यांच्यावर शांति आणि आशीर्वाद असोत, यांनी या लूटमालातून आपल्या कुटुंबाचा वार्षिक खर्च भागविला, नंतर उरलेली रक्कम त्यांनी अल्लाहची मालमत्ता म्हणून ठेवली, आणि हे सर्व त्यांनी आपल्या आयुष्यातच अंमलात आणले. मी तुम्हाला विचारतो, तुम्हाला हे सर्व आधीच माहीत नव्हते का? त्यांनी उत्तर दिले, "होय." मग उमर यांनी अली आणि अब्बास यांना विचारले: "मी तुम्हा दोघांनाही विचारतो, तुम्हाला हे सर्व आधीच माहीत नाही का?" उमर पुढे म्हणाले: "मग अल्लाहने आपल्या पैगंबर, त्यांच्यावर शांती असो, यांना स्वतःकडे बोलावून घेतले, आणि अबू बक्र म्हणाले, 'मी पैगंबराचे उत्तराधिकारी आहे.'" मग अबू बक्र यांनी नेतृत्व स्वीकारले, आणि त्यांनी तेच केले जे पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी केले होते, आणि अबू बक्र यांनी जे केले—खरोखरच अल्लाहला ते माहीत आहे—या प्रकरणात माझा असा विश्वास आहे की ते प्रामाणिकपणा, शहाणपण, सरळपणा आणि सत्याचे अनुयायी असलेले माणूस आहेत. मग तुम्ही दोघे माझ्याकडे आलात आणि माझ्याशी बोललात, तुमचे शब्द एक होते आणि तुमच्या प्रकरणाचा हेतूही एकच होता. तुम्ही, हे 'अब्बास', माझ्याकडे आलात आणि तुमच्या भाच्यासाठी हिस्सा मागितला. आणि हा माणूस—ज्याद्वारे 'उमर' यांचा अर्थ 'अली' होता—तो आपल्या पत्नीच्या वडिलांकडून तिचा हिस्सा मागत आला. मी तुम्हा दोघांनाही म्हटले, 'खरोखरच, अल्लाहचे प्रेषित (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी सांगितले आहे: "आम्ही वारसा देत नाही." आपण जे काही मागे सोडून जातो ते दान आहे." एकदा मला हे स्पष्ट झाले की मला ते तुम्हा दोघांनाही द्यावेच लागेल, तेव्हा मी असे म्हणेन: जर तुम्हाला खरोखरच त्याची इच्छा असेल, तर मी ते तुम्हा दोघांनाही देईन; परंतु तुम्ही दोघांनीही अल्लाहचे वचन आणि त्याचा निर्णय लक्षात ठेवावा.की तुम्हाला या प्रकरणाची पूर्ण जाणीव आहे: पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी काय केले, अबू बक्र (रजि.) यांनी काय केले, आणि मी हा अधिकार स्वीकारल्यापासून काय केले आहे; आणि जर तुम्ही दोघेही म्हणालात, 'आम्हाला ते द्या,' तर त्या अटीवर मी ते तुम्हाला दोघांनाही देईन. आणि मी तुम्हाला सर्वांना स्मरण करून देतो, अल्लाहच्या शपथे, मी ते दोघांनाही या अटीवरच देईन. उत्मान यांच्या गटाने "होय" म्हटले. मग उमर यांनी अली आणि अब्बास यांच्याकडे वळून विचारले, "मी तुम्हाला दोघांनाही अल्लाहच्या शपथाने आठवण करून देतो, मी तुम्हाला हे या अटींवरच दिले आहे का?" दोघांनीही "होय" उत्तर दिले. उमर म्हणाले, "मग तुम्ही माझ्याकडे या अटींशिवाय इतर अटींवर हा निर्णय घेण्यासाठी आले आहात. खरोखर, अल्लाहच्या शपथे, ज्याच्या परवानगीने आकाश आणि पृथ्वी टिकून आहेत, मी हा विषय या अटींशिवाय इतर कोणत्याही अटींवर कधीच निपटणार नाही. जर तुम्हा दोघांनाही ते सांभाळणे शक्य नसेल, तर ते मला द्या, कारण खरोखरच मी त्या संपत्तीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी तुमची जागा घेईन."