حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ الْعُمَرِيُّ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ مِثْلَ صَاحِبِ فَرَقِ الْأَرُزِّ فَلْيَكُنْ مِثْلَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا صَاحِبُ فَرَقِ الْأَرُزِّ قَالَ خَرَجَ ثَلَاثَةٌ فَغَيَّمَتْ عَلَيْهِمْ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا غَارًا فَجَاءَتْ صَخْرَةٌ مِنْ أَعْلَى الْجَبَلِ حَتَّى طَبَّقَتْ الْبَابَ عَلَيْهِمْ فَعَالَجُوهَا فَلَمْ يَسْتَطِيعُوهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ لَقَدْ وَقَعْتُمْ فِي أَمْرٍ عَظِيمٍ فَلْيَدْعُ كُلُّ رَجُلٍ بِأَحْسَنِ مَا عَمِلَ لَعَلَّ اللَّهَ تَعَالَى أَنْ يُنْجِيَنَا مِنْ هَذَا فَقَالَ أَحَدُهُمْ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَكُنْتُ أَحْلُبُ حِلَابَهُمَا فَأَجِيئُهُمَا وَقَدْ نَامَا فَكُنْتُ أَبِيتُ قَائِمًا وَحِلَابُهُمَا عَلَى يَدِي أَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِأَحَدٍ قَبْلَهُمَا أَوْ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا وَصِبْيَتِي يَتَضَاغَوْنَ حَوْلِي فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُهُ مِنْ خَشْيَتِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَتَحَرَّكَتْ الصَّخْرَةُ قَالَ وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ لَمْ يَكُنْ شَيْءٌ مِمَّا خَلَقْتَ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْهَا فَسُمْتُهَا نَفْسَهَا فَقَالَتْ لَا وَاللَّهِ دُونَ مِائَةِ دِينَارٍ فَجَمَعْتُهَا وَدَفَعْتُهَا إِلَيْهَا حَتَّى إِذَا جَلَسْتُ مِنْهَا مَجْلِسَ الرَّجُلِ فَقَالَتْ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلَّا بِحَقِّهِ فَقُمْتُ عَنْهَا فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّمَا فَعَلْتُهُ مِنْ خَشْيَتِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَزَالَتْ الصَّخْرَةُ حَتَّى بَدَتْ السَّمَاءُ وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقٍ مِنْ أَرُزٍّ فَلَمَّا أَمْسَى عَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ فَأَبَى أَنْ يَأْخُذَهُ وَذَهَبَ وَتَرَكَنِي فَتَحَرَّجْتُ مِنْهُ وَثَمَّرْتُهُ لَهُ وَأَصْلَحْتُهُ حَتَّى اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا فَلَقِيَنِي بَعْدَ حِينٍ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَأَعْطِنِي أَجْرِي وَلَا تَظْلِمْنِي فَقُلْتُ انْطَلِقْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا فَخُذْهَا فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تَسْخَرْ بِي فَقُلْتُ إِنِّي لَسْتُ أَسْخَرُ بِكَ فَانْطَلَقَ فَاسْتَاقَ ذَلِكَ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِكَ خَشْيَةً مِنْكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَتَدَحْرَجَتْ الصَّخْرَةُ فَخَرَجُوا يَمْشُونَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ حَدَّثَنَا نَافِعٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا ثَلَاثَةُ رَهْطٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمْ الْمَطَرُ فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ فَبَيْنَمَا هُمْ فِيهِ حَطَّتْ صَخْرَةٌ مِنْ الْجَبَلِ فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ مِثْلَ مَعْنَاهُ

Esan digute [Marwan bin Mu'awiyah] esan digu [Umar bin Hamzah Al-Umari] [Salim bin Abdillah] [Ibn Umar]-etik esan digunez, Rasulullah sallallaahu'alaihi wasallam-ek esan zuen: "Zuen artean "arroz nekazarien elkartea" bezalakoa izan daitekeen hori egin beharko luke. Lagunek galdetu zuten: 'Zer esan nahi du 'arrozazaleen elkartea'?' Hark erantzun zuen: «Behin hiru baserritar zihoazen lanera. Bat-batean zerua lainotuta zegoen eta euria, kobazulo batean hartu zuten aterpe. Bat-batean harkaitz handi bat mendiaren gailurretik jaitsi eta kobazuloko aterantz abiatu zen. Azkenean ondo itxi zuen. Harkaitz handia bultzatzen ahalegindu ziren baina ezin izan zuten. Horietako batek zera proposatu zuen: "Hain zuzen ere, orain arazo handi batean zaude, beraz, bakoitzak bere egintza onenekin otoitz egin behar du, Ala prest egon gaitezen kobazulo honetatik salbatzeko". Lehenengo pertsonak otoitz egin zuen: 'O Allah, jakin behar duzu behin bi guraso adineko izan nituela, ni izan nintzela beti biei esnea ateratzen ziena. Behin lotan zeuden bitartean bisitatu nituen, beraz, haien zain geratu nintzen. Bientzat esnea eduki nuen gau osoan, ez bainuen beste inori eman nahi eman aurretik. Nik ere ez nuen esnatu nahi, nahiz eta garai hartan nire seme-alabak irrintzika ari zidaten goseak zirelako. Zure beldurraren arabera bakarrik egiten ari naizela uste baduzu, ireki kobazulo honetarako atea!' Esan zuen: orduan harkaitz handia apur bat mugitu zen. Bigarren nekazariak esan zuen: «O Allah, jakin behar duzu nire osabaren alaba inor baino gehiago maite dudan pertsona dela. Nire burua eskaini nion eta hark erantzun zidan: «Ez, Ala, ehun dinar ordainduz izan ezik». Beraz, bildu eta ordaindu nuen, harik eta senarra bere emaztearen gainean esertzen den bezala eserita egon nintzenean, emakumeak esan zuen: 'Beldur izan Allah, eta ez hautsi birjintasun hau modu egokian izan ezik', eta berehala altxatu nintzen bere gorputzetik. Zure beldur nintzelako hau egin dudala uste baduzu, ireki kobazulo honetarako atea!'. Esan zuen: orduan harkaitz handia apur bat okertu zen kanpoan zerua ikusi ahal izateko. Orduan hirugarren nekazariak otoitz egin zuen: «O Allah, jakin behar duzu behin arroz baten truke norbait kontratatu nuela, eta arratsaldea zenean, arroza eman niola, baina ez zuen hartu nahi eta horren ordez utzi ninduela bila zaildu nuen arte. Horren ondoren, nire jabetza handitu egin nuen eta behi bat eta bere artzaina erosi ahal izan nuen arte. Denbora pixka bat igaro ondoren, ezagutu ninduen eta esan zidan: "Beldur izan Allah eta eman nire lehengo soldata, eta ez jokatu gaizki nirekin". Orduan esan nion: 'Zatoz behia eta artzainarengana eta hartu denak'. Esan zuen: 'beldur Ala, eta ez niri iseka egin!?' Nik erantzun nion: «Ez zaitut burla egiten». Beraz, harengana joan eta eraman zuen. Zure bedeinkapena espero nuelako eta zure beldur nintzelako egin dudala egin dudala uste baduzu, ireki guri kobazulo honetako atea! 'Orduan harri handia irrist egin zen eta onik atera ahal izan ziren'. Kontatu digute [Ya'qub] [nire aitak], [Salih]-etik [Nafi'] esan digunez, Abdullah bin Umarrek esan zuen: Rasulullah sallallaahu'alaihi wasallam-ek esan zuen: "Hiru pertsona oinez zihoazela, bat-batean euria erori zitzaien eta haitzulo batean aterpea hartu zuten. Bertan zeudela, harkaitz handi bat mendiaren gailurretik jaisten eta giltzapetu zituen -kobazuloan-,' orduan aipatu zuen hadith bat aipatu zuen, esanahia bera zuen.