Imam Ahmad : 5702

حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ الْعُمَرِيُّ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ مِثْلَ صَاحِبِ فَرَقِ الْأَرُزِّ فَلْيَكُنْ مِثْلَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا صَاحِبُ فَرَقِ الْأَرُزِّ قَالَ خَرَجَ ثَلَاثَةٌ فَغَيَّمَتْ عَلَيْهِمْ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا غَارًا فَجَاءَتْ صَخْرَةٌ مِنْ أَعْلَى الْجَبَلِ حَتَّى طَبَّقَتْ الْبَابَ عَلَيْهِمْ فَعَالَجُوهَا فَلَمْ يَسْتَطِيعُوهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ لَقَدْ وَقَعْتُمْ فِي أَمْرٍ عَظِيمٍ فَلْيَدْعُ كُلُّ رَجُلٍ بِأَحْسَنِ مَا عَمِلَ لَعَلَّ اللَّهَ تَعَالَى أَنْ يُنْجِيَنَا مِنْ هَذَا فَقَالَ أَحَدُهُمْ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَكُنْتُ أَحْلُبُ حِلَابَهُمَا فَأَجِيئُهُمَا وَقَدْ نَامَا فَكُنْتُ أَبِيتُ قَائِمًا وَحِلَابُهُمَا عَلَى يَدِي أَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِأَحَدٍ قَبْلَهُمَا أَوْ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا وَصِبْيَتِي يَتَضَاغَوْنَ حَوْلِي فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُهُ مِنْ خَشْيَتِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَتَحَرَّكَتْ الصَّخْرَةُ قَالَ وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ لَمْ يَكُنْ شَيْءٌ مِمَّا خَلَقْتَ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْهَا فَسُمْتُهَا نَفْسَهَا فَقَالَتْ لَا وَاللَّهِ دُونَ مِائَةِ دِينَارٍ فَجَمَعْتُهَا وَدَفَعْتُهَا إِلَيْهَا حَتَّى إِذَا جَلَسْتُ مِنْهَا مَجْلِسَ الرَّجُلِ فَقَالَتْ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلَّا بِحَقِّهِ فَقُمْتُ عَنْهَا فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّمَا فَعَلْتُهُ مِنْ خَشْيَتِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَزَالَتْ الصَّخْرَةُ حَتَّى بَدَتْ السَّمَاءُ وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقٍ مِنْ أَرُزٍّ فَلَمَّا أَمْسَى عَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ فَأَبَى أَنْ يَأْخُذَهُ وَذَهَبَ وَتَرَكَنِي فَتَحَرَّجْتُ مِنْهُ وَثَمَّرْتُهُ لَهُ وَأَصْلَحْتُهُ حَتَّى اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا فَلَقِيَنِي بَعْدَ حِينٍ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَأَعْطِنِي أَجْرِي وَلَا تَظْلِمْنِي فَقُلْتُ انْطَلِقْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا فَخُذْهَا فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تَسْخَرْ بِي فَقُلْتُ إِنِّي لَسْتُ أَسْخَرُ بِكَ فَانْطَلَقَ فَاسْتَاقَ ذَلِكَ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِكَ خَشْيَةً مِنْكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَتَدَحْرَجَتْ الصَّخْرَةُ فَخَرَجُوا يَمْشُونَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ حَدَّثَنَا نَافِعٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا ثَلَاثَةُ رَهْطٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمْ الْمَطَرُ فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ فَبَيْنَمَا هُمْ فِيهِ حَطَّتْ صَخْرَةٌ مِنْ الْجَبَلِ فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ مِثْلَ مَعْنَاهُ

A tene na e so [Marwan bin Mu’awiyah] atene na e [Omar bin Hamzah Al-Umari] so [Salim bin Abdillah] alondo na [Ibn Omar] lo tene, Rasulullah sallallaahu’alaihi wasallam atene: ‘Zo so na popo ti ala alingbi ti duti tongana ‘bungbi ti azo ti fango yaka ti loso’. Akamarade ni ahunda: ‘‘Bungbi ti azo ti fango yaka ti loso’ aye ti tene nyen?’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Mbeni lâ, azo ti fango yaka ota ayeke gue ti sara kua. Gi hio tongaso, mbinda avuru na ngu-nzapa apika, ala honde tere ti ala na yâ ti mbeni dû ti tênë. Gi hio tongaso, mbeni kota tênë alondo na li ti hoto ni atï na sese na ague na mbage ti yanga ti dû ti tênë ni. Na pekoni, lo kanga ni ngangu. Ala sara ngangu ti pusu kota tênë ni me ala wara lege pëpe. Mbeni oko ti ala amû wango: ‘Biani, mo yeke fadeso na yâ ti mbeni kota kpale mingi, tongaso a lingbi azo kue asambela na anzoni kusala ti ala, zia si Allah aduti nduru ti zi e na yâ ti dû ti tênë so’. Kozo zo ni asambela: ‘O Allah, a lingbi mo hinga so mbi yeke ândö na ambakoro ababâ na mama use, mbi yeke zo so ayeke fa lakue warango ye teti ala use kue. Mbeni lâ mbi gue ti bâ ala na ngoi so ala yeke lango ngangu tongaso mbi luti na tele ti ala ti ku ala. Mbi gbu wara ni ndali ti ala use kue na bï ni kue, ndali ti so mbi ye pëpe ti mû ni na mbeni zo nde kozoni si mbi mû ni na ala. Mbi ye nga ti zingo lo pëpe, atâa so na ngoi ni so amolenge ti mbi ayeke dekongo na mbi ndali ti so nzara asara ala. Tongana Mo pensé so mbi yeke sara ye so gi na lege ti mbeto ti mbi na Mo, zi yanga ti dû ti tênë so!’ Lo tene: na pekoni kota tênë ni achangé kete. Use zo ti fango yaka ni atene: ‘O Allah, a lingbi mo hinga so molenge ti tonton ti mbi ti wali ayeke zo so mbi ye lo mingi ahon tanga ti azo kue. Mbi mû tele ti mbi na lo na lo kiri tënë: ‘Ên-ën, na lege ti Allah, gi na futango dinar ngbangbo oko’. Tongaso, mbi bungbi ni na mbi futa ni, juska tongana mbi duti na ndo ni tongana ti so mbeni koli aduti na ndo ti wali ti lo, wali ni atene: ‘Sara mbeto ti Allah, na mo fâ yâ ti dutingo maseka-wali so pëpe gi na lege ni’, tongaso mbi londo hio na tere ti lo. Tongana Mo pensé so mbi sara ye so ndali ti so mbi sara mbeto ti Mo, zi yanga ti dû ti tênë so!’. Lo tene: na pekoni kota tênë ni akpengba kete si mo lingbi ti bâ yayu na gigi. Na pekoni, ota zo ti fango yaka ni asambela: ‘O Allah, a lingbi mo hinga so mbeni lâ mbi mû mbeni zo ti mû na lo ambeni loso, na tongana a si na peko ti midi, mbi mû na lo loso ni, me lo ye pëpe ti mû ni na place ni lo zia mbi juska mbi wara kpale ti gi ni. Na pekoni mbi kono yâ ti sese ti mbi juska a ga mingi na mbi lingbi ti vo mbeni bagara na berger ti lo. Na peko ti mbeni ngoi, lo tingbi na mbi na lo tene: ‘Sara mbeto ti Allah na mû na mbi nginza ti mbi ti kozoni, na sara ye ti sioni na mbi pëpe’. Na pekoni, mbi tene: ‘Ga na mbage ti bagara ni na berger ni na mo mû gi ala kue’. Lo tene: ‘kpe mbeto ti Allah, na mo he mbi pepe!?’. Mbi kiri tënë: ‘Mbi yeke he mo pëpe’. Tongaso, lo gue na tere ti lo na lo gue na lo. Tongana Mo pensé so mbi sara ye so mbi sara so ndali ti so mbi ku deba nzoni ti Mo nga ndali ti so mbi sara mbeto ti Mo, zi yanga ti dû ti tênë so ndali ti e! ‘Na pekoni, kota tênë ni agli na ala wara lege ti sigigi nzoni’. A tene na e so [Ya’qub] atene na e [babâ ti mbi], so alondo na [Salih], atene na e [Nafi’] so Abdullah bin Omar atene: ‘Na ngoi so azo ota ayeke tambela, gi hio tongaso ngu-nzapa apika na ndo ti ala na ala bata tere ti ala na yâ ti mbeni dû ti tênë na ndo ti mbeni hoto. Na ngoi so ala yeke na yâ ni, mbeni kota tênë alondo na li ti hoto ni alondo na sese na akanga ala -na yâ ti dû ti tênë-,’ na pekoni lo sara tënë ti mbeni hadith so nda ni ayeke oko na ti so a fa ni na nduzu ge.