Malaikat jibril mengajar tentang enam dasar iman, lima dasar islam, dan ihsan

Imam Ahmad : 346

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ ذَاتَ يَوْمٍ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى قَالَ يَزِيدُ لَا نَرَى عَلَيْهِ أَثَرَ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ مَا الْإِسْلَامُ فَقَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ يَزِيدُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبِنَاءِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ قَالَ فَلَبِثَ مَلِيًّا قَالَ يَزِيدُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَلَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ

اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي اسان کي [ڪحمس] [ابن بريده] کان ٻڌايو آهي. ۽ اسان کي [يزيد بن هارون] ٻڌايو آهي اسان کي [ڪحمس] [ابن بريده] کان [يحيى بن يعمر] کان ٻڌايو آهي جنهن [ابن عمر] کي چوندي ٻڌو آهي؛ مون کي [عمر بن خطاب] کان ٻڌايو، هن چيو: 'هڪ ڏينهن جڏهن اسين نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي ڀرسان هئاسين، اوچتو هڪ ماڻهو اسان جي سامهون ظاهر ٿيو، سندس ڪپڙا تمام اڇا هئا ۽ سندس وار تمام ڪارا هئا،' - [يزيد] چيو؛ - 'اسان سفر جا نشان نه ڏٺا ۽ اسان مان ڪو به کيس نه سڃاڻندو هو. پوءِ هو نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي سامهون ويٺو ۽ پنهنجا گوڏا گوڏن تي رکيا، ۽ پنهنجا هٿ پنهنجن ٻنهي رانن تي رکيا، پوءِ هن چيو: 'اي محمد، مون کي ٻڌايو ته اسلام ڇا آهي!' هن جواب ڏنو؛ 'اسلام اهو آهي ته تون شاهدي ڏئين ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي ۽ محمد الله جو رسول آهي، پوءِ نماز پڙهه، زڪوات ادا ڪر، رمضان جي مهيني ۾ روزا رک ۽ جيڪڏهن ممڪن هجي ته حج ڪر'. هن چيو؛ 'تون صحيح آهين'. هن چيو؛ 'اسان کي هن تي تعجب ٿيو، هن پڇيو پر پوءِ تصديق ڪئي'. عمر چيو؛ پوءِ هن چيو؛ 'مون کي ٻڌايو ته ايمان ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ايمان اهو آهي ته تون الله تي، سندس ملائڪن تي، سندس ڪتابن تي، سندس رسولن تي، آخرت جي ڏينهن تي ۽ سٺي ۽ خراب تقدير تي ايمان آڻين'. هو چوي ٿو؛ 'تون صحيح آهين'، هن چيو؛ 'پوءِ مون کي ٻڌايو ته احسان ڇا آهي؟' يزيد چيو؛ هن جواب ڏنو؛ 'تون الله جي عبادت اهڙي طرح ڪرين ٿو ڄڻ ته تون ان کي ڏسين ٿو ۽ جيڪڏهن تون ان کي نه ڏسي سگهين ته بيشڪ هو توکي ڏسي ٿو'. هو چوي ٿو؛ 'پوءِ مون کي قيامت بابت ٻڌايو!' هن جواب ڏنو؛ 'پوءِ جيڪو پڇيو پيو وڃي اهو سوال ڪندڙ کان وڌيڪ نٿو ڄاڻي،' هن چيو؛ 'پوءِ مون کي نشانين بابت ٻڌايو!' هن جواب ڏنو؛ ' 'جڏهن ڪا ٻانهي پنهنجي مالڪ کي جنم ڏئي ٿي، جڏهن توهان ماڻهن کي ننگي پيرن سان ڏسندا آهيو - نه سينڊل ۽ نه بوٽ - ۽ نه ڪپڙا ۽ ٻڪريون چاريندڙ عمارتون ٺاهڻ لاءِ هڪ ٻئي سان مقابلو ڪري رهيا آهن - شان و شوڪت ۾ فخر ڪري رهيا آهن -'. عمر چيو؛ 'پوءِ اهو ماڻهو هليو ويو'. عمر چيو؛ 'گهڻو وقت نه ٿيو'. يزيد چيو؛ 'ٽن ڏينهن' کان پوءِ رسول الله ﷺ مون کان پڇيو؛ 'اي عمر، ڇا توهان ڄاڻو ٿا ته سوال ڪندڙ ڪير آهي؟' عمر جواب ڏنو؛ مون چيو؛ 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. هن چيو؛ 'اهو جبرائيل آهي، هو توهان وٽ توهان جي دين بابت سيکارڻ لاءِ آيو هو'.