Malaikat jibril mengajar tentang enam dasar iman, lima dasar islam, dan ihsan

Imam Nasa'i : 4904

أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ قَالَ أَنْبَأَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ قَالَ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ فَعَجِبْنَا إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ عُمَرُ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام أَتَاكُمْ لِيُعَلِّمَكُمْ أَمْرَ دِينِكُمْ

اسان کي وعظ ڪرڻ کان پوءِ اسحاق بن ابراهيم چيو؛ اسان کي [عنذر بن شمائل] ٻڌايو، چيو؛ اسان کي [ڪحمس بن الحسن] ٻڌايو، چيو؛ اسان کي [عبد الله بن بريده] [يحييٰ بن يعمر] کان ٻڌايو ته [عبد الله بن عمر] چيو؛ مون کي [عمر بن الخطاب] ٻڌايو، هن چيو: هڪ ڏينهن جڏهن اسين رسول الله ﷺ سان گڏ هئاسين ته اوچتو هڪ ماڻهو اسان جي سامهون ظاهر ٿيو، جنهن جا ڪپڙا تمام گهڻا اڇا هئا، سندس وار ڪارا هئا، جن تي سفر جا نشان نظر نه آيا، ۽ اسان مان ڪو به ان کي نه سڃاڻندو هو، تان جو هو رسول الله ﷺ جي سامهون ويٺو ۽ پنهنجا گوڏا گوڏن سان ٽيڪ ڏني ۽ پنهنجا هٿ پنهنجن رانن تي رکيا ۽ پوءِ چيو: اي محمد! مون کي اسلام بابت ٻڌايو. هن چيو: 'تون شاهدي ڏئين ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، ۽ محمد الله جو رسول آهي، تون نماز پڙهندو آهين، زڪوات ڏيندو آهين، رمضان جا روزا رکندو آهين ۽ جيڪڏهن ڪعبي ۾ وڃڻ جي طاقت رکين ٿو ته حج ڪندو آهين'. ان شخص چيو؛ 'جناب صحيح فرمايو آهي'. تنهنڪري اسان ان تي حيران ٿياسين، هن پڇيو ۽ هن ان جي تصديق ڪئي. پوءِ هن چيو؛ 'مون کي ايمان بابت ٻڌايو!' هن چيو: 'تون الله تي، سندس ملائڪن تي، سندس ڪتابن تي، سندس رسولن تي ۽ قيامت جي ڏينهن تي ۽ سڀني سٺي ۽ خراب تقدير تي ايمان رکين ٿو'. هو چوي ٿو؛ 'جناب صحيح فرمايو آهي'. هو چوي ٿو؛ 'مون کي احسان بابت ٻڌايو!' هن چيو: 'احسان اهو آهي ته تون الله جي عبادت اهڙي طرح ڪرين جيئن تون ان کي ڏسين ٿو ۽ جيڪڏهن تون ان کي نه ڏسين ته بيشڪ هو توکي ڏسي ٿو'. هو چوي ٿو؛ 'مون کي قيامت جي ڏينهن بابت ٻڌايو!' هن چيو: 'جنهن کان پڇيو پيو وڃي اهو پڇڻ واري کان وڌيڪ نٿو ڄاڻي.' هو چوي ٿو؛ 'مون کي نشانين بابت ٻڌايو!' پاڻ فرمايائون: 'جيڪڏهن ڪا ٻانهي پنهنجي مالڪ کي جنم ڏئي، ۽ توهان ماڻهن کي ڏسو جيڪي ننگي پير، ننگا ۽ غير ختنہ ٿيل آهن ۽ ٻڪريون چرائي رهيا آهن عمارت کي بلند ڪرڻ لاءِ هڪ ٻئي سان مقابلو ڪري رهيا آهن'. ٽن ڏينهن کان پوءِ هن مون کان پڇيو: 'اي عمر، ڇا توهان کي خبر آهي ته ڪير پڇي رهيو آهي؟' مون جواب ڏنو؛ 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. هن چيو: 'يقيناً اهو جبرائيل آهي، هو توهان کي توهان جي دين جون شيون سيکارڻ لاءِ آيو آهي'.