Penjelasan tentang iman, Islam dan ihsan

Imam Muslim : 10

و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ

۽ اسان کي [ابوبڪر بن ابو شيبه] ۽ [زُهير بن حرب] سڀ ڪجهه [ابن عُليّه] کان ٻڌايو آهي، [زُهير] چيو آهي؛ اسان کي [اسماعيل بن ابراهيم] [ابو حيان] کان [ابو زرعہ بن عمرو بن جرير] کان [ابو هريره] تائين ٻڌايو آهي، هن چيو ته: 'الله جا رسول صلي الله عليه وسلم هڪ ڏينهن ماڻهن جي سامهون هئا، پوءِ هڪ ماڻهو وٽس آيو ۽ چيائين ته: 'يا الله جا رسول، ايمان ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو، 'تون الله تي، سندس ملائڪن تي، سندس ڪتاب تي، سندس ملاقات جي واقعي تي، سندس رسولن تي ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان رکين ٿو'. هن پڇيو، 'يا الله جا رسول، اسلام ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو، 'اسلام اهو آهي ته تون الله جي عبادت ڪر ۽ ان سان ڪنهن به شيءِ کي شريڪ نه ڪر، فرض نماز ادا ڪر، فرض زڪوات ادا ڪر ۽ رمضان جا روزا رک.' هن ٻيهر پڇيو، 'يا الله جا رسول، احسان ڇا آهي؟' ' هن جواب ڏنو، 'تون الله جي عبادت اهڙي طرح ڪر جيئن تون ان کي ڏسين ٿو، پوءِ جيڪڏهن تون ان کي نه ڏسين ته بيشڪ هو توکي ڏسي ٿو.' هن ٻيهر پڇيو، 'يا الله جا رسول، قيامت جو ڏينهن ڪڏهن ٿيندو؟' هن جواب ڏنو، 'جنهن کان ان بابت پڇيو وڃي ٿو اهو سوال ڪندڙ کان بهتر جواب نٿو ڄاڻي، پر مان توهان کي نشانين بابت ٻڌائيندس؛ يعني جڏهن هڪ ٻانهي پنهنجي مالڪ کي جنم ڏئي ٿي. اهو نشانين مان هڪ آهي. - ٻيو - جيڪڏهن هڪ ننگي، ننگي پير انسان انسانيت جي اڳواڻ بڻجي وڃي. اهو نشانين مان هڪ آهي. - ٽيون - جيڪڏهن ٻڪريون چاريندڙ عمارتون ٺاهڻ ۾ هڪ ٻئي سان مقابلو ڪن ٿا. اهو پنجن نشانين مان هڪ آهي، ته ان کي الله کان سواءِ ڪو به نٿو ڄاڻي،' پوءِ پاڻ صلي الله عليه وسلم پڙهيو؛ '- بيشڪ، الله، صرف ان وٽ قيامت جي ڏينهن جو علم آهي؛ ۽ هو اهو آهي جيڪو مينهن وسائي ٿو، ۽ ڄاڻي ٿو ته پيٽ ۾ ڇا آهي. ۽ ڪو به يقين سان نٿو ڄاڻي ته هو سڀاڻي ڇا آزمائيندو. ۽ ڪو به نٿو ڄاڻي ته هو زمين تي ڪٿي مرندو. بيشڪ الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ آهي - ' -سوال لقمان؛ 34-. پوءِ اهو ماڻهو ٻيهر هليو ويو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'انهيءَ ماڻهوءَ کي منهنجي سامهون سڏايو'. پوءِ انهن ٻيهر سڏڻ شروع ڪيو، پر انهن کي ڪجهه به نظر نه آيو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ "هي جبرائيل آهي، هو انسانن کي انهن جي دين بابت سيکارڻ آيو هو." اسان کي [محمد بن عبدالله بن نمير] ٻڌايو آهي [محمد بن بصير] ٻڌايو آهي [ابو حيان التيمي] کي هن سند سان اهڙي حديث ٻڌائي آهي، صرف روايت ۾ اهو جملو آهي، 'جڏهن عورتون پنهنجن مڙسن کي جنم ڏين ٿيون، يعني ڪنواريون'.