Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 حديث

حديث

Imam Ahmad : 1

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ

اسان کي [عبدالله بن نمير] ٻڌايو آهي، چيو آهي؛ اسان کي [اسماعيل] کي [قيس] کان خبر ڏني آهي، چيو آهي ته؛ [ابوبڪر] اٿيو ۽ الله جي تعريف ڪئي ۽ ان کي پاڪ ڪيو، پوءِ چيو: اي انسانو، بيشڪ توهان هي آيت پڙهي آهي؛ 'اي ايمان وارؤ، پاڻ کان بچو، جيڪڏهن توهان هدايت حاصل ڪئي ته ڪو به گمراھ توهان کي نقصان نه پهچائيندو'. -سوره المائده آيت 105-. ۽ بيشڪ اسان رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي: "يقيناً، جيڪڏهن ماڻهو برائي ڏسندا ۽ ان جو انڪار نه ڪندا، ته پوءِ الله انهن سڀني تي عذاب نازل ڪندو."

حديث

Imam Ahmad : 2

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ

اسان کي [واقع] ٻڌائيندي هن چيو؛ اسان کي [مصر] ۽ [سفيان] [عثمان بن المغيره عتصقفي] کان [علي بن ربيعة الوليبي] کان [اسماء بن الحڪم الفزاري] کان [علي] کان بيان ڪندي چيو ته: جيڪڏهن مان رسول الله ﷺ کان ڪا حديث ٻڌان ٿو، ته الله مون کي ان مان جيترو چاهي ٿو فائدو ڏئي ٿو. ۽ جيڪڏهن ڪو ٻيو مون کي ٻڌائي ٿو ته مان ان کي قسم کڻڻ لاءِ چوان ٿو، جيڪڏهن هن مون کي قسم کنيو آهي ته مان ان جي تصديق ڪريان ٿو. بيشڪ، ابو بڪر مون کي ٻڌايو آهي، ۽ اهو سچ آهي ته [ابوبڪر] رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'اهو ماڻهو ناهي جيڪو گناهه ڪري ٿو ۽ پوءِ وضو ڪري ٿو ۽ پنهنجو وضو سٺو ڪري ٿو،' - مسعر چيو؛ "پوءِ هن نماز پڙهي، جڏهن ته سفيان چيو ته" پوءِ هن ٻه رڪعتون نماز پڙهي ۽ الله کان معافي گهري، سواءِ ان جي ته الله ضرور سندس گناهه معاف ڪندو.

تائيدي حديثون (18)

حديث

Imam Ahmad : 3

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ

اسان کي [عمرو بن محمد ابو سعيد يعني العنقازي] ٻڌايو ته؛ اسان کي [اسرائيل] [ابو اسحاق] کان [البراء بن عازب] کان ٻڌايو، هن چيو ته؛ ابو بڪر عازب کان تيرهن درهم ۾ هڪ زين خريد ڪيو، البراء چيو؛ پوءِ ابو بڪر عازب کي چيو؛ 'البراء کي چئو ته هن کي منهنجي گهر وٺي وڃي'. تنهن تي عازب جواب ڏنو؛ 'نه، جيستائين توهان اسان کي اهو نه ٻڌائڻ چاهيو ته توهان ڇا ڪيو جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم توهان سان گڏ ٻاهر آيا هئا'. هو چوي ٿو؛ پوءِ [ابوبڪر] چيو؛ 'اسين رات جو پنڌ ڪري ٻاهر نڪتا هئاسين ۽ ڏينهن ۽ رات ۾ اسان جو رستو تيز ڪيو، جڏهن اسان ظهر جي وقت تي پهتاسين ۽ سج بلڪل مٿي هو، مون پنهنجي چوڌاري نظر ڪئي ته ڏسو ته ڇا اسان لاءِ ڪا پناهه آهي، هڪ لمحي بعد مون هڪ وڏو پٿر ڏٺو ۽ مان ان جي ويجهو ويس ۽ اهو نڪتو ته هڪ ننڍڙو غار هو - اندر اچي رهيو هو - پٿر جي پاڇي سان ڍڪيل هو، تنهنڪري مون جڳهه کي صاف ڪيو ۽ رسول الله ﷺ لاءِ چمڙي جو چادر وڇائي، پوءِ مون چيو: 'اي الله جا رسول ليٽيو' تنهنڪري هو ليٽيو، پوءِ مان ٻاهر ڏسڻ لاءِ ويس ته ڪو مون کي ڳولي رهيو آهي، اوچتو مون هڪ ٻڪرين جو چرواه ڏٺو، مون پڇيو: 'تون ڪنهن جو آهين، اي نوجوان؟' هن جواب ڏنو: 'قريش جي هڪ ماڻهوءَ جو آهي،' پوءِ هن مون کي پنهنجو نالو ٻڌايو ۽ مون ان کي سڃاڻي ورتو، مون ٻيهر پڇيو: 'ڇا توهان جون ٻڪريون کير ڏين ٿيون؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها' مون ٻيهر پڇيو؛ 'ڇا توهان انهن کي منهنجي لاءِ کير پياريندا؟' هن جواب ڏنو؛ 'ڇا توهان انهن کي منهنجي لاءِ کير پياريندا؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها' مون ٻيهر پڇيو؛ 'ڇا توهان انهن کي منهنجي لاءِ کير پياريندا؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها' پوءِ مون کيس حڪم ڏنو ته هڪ ٻڪري کي پڪڙي ۽ ٻڪري جي کير ۽ هٿن جي کجين کي مٽيءَ کان صاف ڪري، مان هڪ چمڙي جو جريب کڻي آيس جنهن جي وات تي ڪپڙي جو ڍڪ هو، پوءِ هن منهنجي لاءِ ٿورو کير ورايو ۽ مون جريب تي پاڻي وجهي ڇڏيو ته جيئن هيٺان گهڻو گرم نه ٿئي، پوءِ مان رسول الله ﷺ وٽ آيس ته کيس پاڻي پياري، ۽ اهو معلوم ٿيو ته هو ننڊ مان جاڳي رهيو هو، مون چيو: 'يا رسول الله! اهو پيئو' هن اهو پيتو جيستائين مون کي آرام نه آيو، پوءِ مون چيو: 'ڇا اسان جي وڃڻ جو وقت ٿي ويو آهي؟' پوءِ اسان هليا ويا جڏهن ماڻهو ڳولي رهيا هئا ۽ انهن مان ڪو به اسان کي گهوڙي تي سوار سراقه بن مالڪ بن جعصيم کان سواءِ نه ڳولي سگهيو، مون چيو: 'يا رسول الله! جيڪو اسان جو شڪار ڪري رهيو آهي اهو اسان کي پڪڙيندو'، نبي ﷺ جواب ڏنو: 'غم نه ڪريو، الله اسان سان گڏ آهي' جيستائين جڏهن سوراقه اسان جي ويجهو هئي، هڪ نيزي يا ٻه نيزي يا ٽي نيزي جي فاصلي تي، مون چيو؛ 'يا رسول الله، جيڪو اسان جو شڪار ڪري رهيو آهي - اسان کي پڪڙيندو' ۽ مان - ان وقت - روئي، نبي ڪريم ﷺ پڇيو؛ 'تون ڇو روئي رهيو آهين؟' مون جواب ڏنو؛ 'الله جو قسم، مان ان ڪري نه روئي رهيو آهيان جو مون کي پنهنجي باري ۾ ڳڻتي آهي، پر مان ان ڪري روئي رهيو آهيان جو مون کي تنهنجي باري ۾ پريشاني آهي.' پوءِ رسول الله ﷺ دعا ڪئي؛ 'اسان هن کي - سورة - تنهنجي مرضي جي حوالي ڪريون ٿا' پوءِ سورة جي گهوڙي جي پيٽ تائين ٽنگون سخت زمين ۾ ڦاسي پيون ۽ هو ان تان ٽپو ڏئي چوڻ لڳو؛ 'اي محمد، مون کي اڳ ۾ ئي خبر آهي ته هي توهان جو عمل آهي، تنهن ڪري الله کان دعا گهرو ته مون کي ان کان بچائي جيڪو مون سان ٿيو آهي، الله جو قسم مان توهان جي خبر انهن لاءِ ڳجهي رکندس جيڪي توهان کي ڳولي رهيا آهن جيڪي منهنجي پٺيان آهن، ۽ هتي منهنجو چمڙي جو تير ترڪش آهي، ڪجهه تير کڻو، حقيقت ۾ توهان منهنجي اٺن ۽ ٻڪرين مان هن ۽ هن جاءِ تي گذرندؤ، تنهنڪري انهن کان پنهنجي ضرورتن لاءِ وٺو'. ابو بڪر جاري رکيو، پوءِ رسول الله ﷺ جواب ڏنو؛ 'اسان هن کي - سورة - تنهنجي مرضي جي حوالي ڪريون ٿا'. 'مون کي ان جي ضرورت ناهي' پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم ان لاءِ دعا گهري ته سورقا آزاد ٿي ويو - ان آفت کان جيڪا ان تي آئي هئي - ۽ پنهنجن دوستن ڏانهن موٽي آيو، رسول الله صلي الله عليه وسلم مون سان گڏ پنهنجو سفر جاري رکيو، جڏهن اسان مديني پهتاسين، ماڻهن استقبال ڪيو ۽ گهٽين ۽ گهرن جي ڇتين تي نڪري آيا، نوڪر ۽ ٻار فوراً ٻاهر نڪري آيا ۽ چوڻ لڳا؛ 'الله سڀ کان وڏو آهي، رسول الله صلي الله عليه وسلم آيا آهن، محمد صلي الله عليه وسلم آيا آهن'. ماڻهو بحث ڪري رهيا هئا ته انهن مان ڪنهن کي حق آهي ته هن جي گهر تي قبضو ڪري، پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'اڄ رات مان بني نجار چاچي عبدالمطلب جي گهر ۾ انهن جي عزت لاءِ رهندس،' پوءِ جڏهن ٻئي ڏينهن صبح جو هو حڪم مطابق هليو ويو. براء بن عازب چيو؛ 'پهريون مهاجر جيڪو اسان وٽ آيو، اهو مشعب بن عمير هو، جيڪو بني عبدالدار جو ڀاءُ هو، پوءِ ابن اُمي مڪتوم، جيڪو انڌو هو، بني فهري جو ڀاءُ، پوءِ عمر بن الخطاب ويهن ماڻهن سان گڏ سوار ٿيا، تنهن ڪري اسان پڇيو ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم ڇا ڪيو؟' هن جواب ڏنو؛ 'هو منهنجي پٺيان هو'، پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم ابوبڪر سان گڏ پهتا، برّو چيو ته: 'رسول الله صلي الله عليه وسلم مديني ۾ نه پهتا ها جيستائين ان وقت مون کي مفشال جا ڪيترائي خط ياد نه هجن ها'. اسرائيل چيو ته: 'برّو' بني حارثه جي انصار جو دوست هو'.

تائيدي حديثون (70)

حديث

Imam Ahmad : 4

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي

اسان کي [واقعي] ٻڌايو، هن چيو؛ [اسرائيل] چيو، [ابو اسحاق] چيو، [زيد بن يُتصِيع] کان [ابوبڪر] ته رسول الله ﷺ کيس مڪي وارن کان آزادي جو بيان ڏئي موڪليو: 'ته جيئن ڪو به مشرڪ هن سال کان پوءِ حج تي نه وڃي، ڪو به ننگو طواف نه ڪندو ۽ جنت ۾ داخل نه ٿيندو سواءِ مسلمان جي، جيڪو به پاڻ ۽ الله جي رسول جي وچ ۾ معاهدو ڪري، حد معاهدي جي آخر تائين آهي، ۽ الله ۽ سندس رسول مشرڪن کان آزاد هوندا'. يزيد چيو؛ پوءِ هو ٽن ماڻهن سان گڏ هليو ويو. پوءِ علي کي چيو؛ 'ان جي پيروي ڪريو ۽ ابو بڪر کي مون ڏانهن موٽايو ۽ پنهنجي طرفان بيان پهچايو'. ائين ئي ڪيو، هن چيو؛ جڏهن ابو بڪر نبي ﷺ وٽ آيو، ته روئي پيو ۽ پڇيو: 'يا الله جا رسول، مون کي ڪجهه ٿيو آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'توهان کي ڀلائي کان سواءِ ڪجهه به نه ٿيندو، پر مون کي حڪم ڏنو ويو آهي ته هي معاملو منهنجي طرفان يا منهنجي ڪنهن هڪ جي ذريعي نه پهچايو وڃي'.

تائيدي حديثون (8)

حديث

Imam Ahmad : 5

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى

اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته اسان کي [شعبه] [يزيد بن خمير]، [سليمان بن عامر]، [عثث] کان، بيان ڪيو آهي ته، هن چيو ته، [ابوبڪر] اسان کي وعظ ڪيو ۽ چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم پهرين سال ۾ منهنجي جاءِ تي بيٺا هئا. پوءِ ابوبڪر روئي ڏنو، پوءِ چيو ته: الله کان المعافات - بخشش - يا هو العافات - سلامتي - جي دعا گهرو، ڇاڪاڻ ته ايمان کان پوءِ العافات يا المعافات کان وڌيڪ ڪنهن کي به ڪجهه نه ڏنو ويو آهي، ايماندار رهو ڇو ته ايمانداري نيڪي سان گڏ آهي ۽ ٻئي جنت ۾ آهن، ۽ ڪوڙ کان پري رهو ڇو ته ڪوڙ برائي سان گڏ آهي ۽ ٻئي دوزخ ۾ آهن، ۽ هڪ ٻئي سان حسد نه ڪريو، دشمني نه ڪريو، ۽ دوستي جا رشتا نه ٽوڙيو ۽ هڪ ٻئي کان منهن نه موڙيو، پر ڀائر رهو جيئن الله تعاليٰ حڪم ڏنو آهي.

حديث

Imam Ahmad : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [عبدالرحمن بن مهدي] ۽ [ابو عامر] ٻنهي چيو ته اسان کي [زُهير يعني ابن محمد] [عبدالله يعني ابن محمد بن عقيل] کان [معذ بن رفاعه بن رفيع انصاري] پنهنجي پيءُ يعني [رفاعه بن رفيع] کان ٻڌايو ته مون [ابوبڪر صديق] کي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي منبر تان وعظ ڪندي ٻڌو، پوءِ چوندي ٻڌو ته: مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو؛ ۽ ابوبڪر رضي الله عنه رسول الله صلي الله عليه وسلم جو نالو وٺي روئي پيو، پوءِ روئڻ بند ڪري چيو ته: مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي پهرين سال ۾ اهڙي ئي گرم ڏينهن تي چوندي ٻڌو: 'الله کان آخرت ۽ دنيا ۾ بخشش، سلامتي ۽ اعتماد جي دعا گهرو'.

حديث

Imam Ahmad : 7

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

اسان کي [ابو ڪامل] ٻڌايو، ۽ چيو ته؛ اسان کي [حماد يعني ابن سلمه] [ابن ابو عتيق] کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابوبڪر] تائين ٻڌايو ويو آهي ته رسول الله ﷺ جن فرمايو: مسواک وات صاف ڪندڙ ۽ الله کان راضي ڪندڙ آهي.

تائيدي حديثون (119)

حديث

Imam Ahmad : 8

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا

اسان کي [حسيم بن القاسم] ٻڌايو ته هن چيو ته اسان کي [الليث] ٻڌايو ته مون کي [يزيد بن ابو حبيب] ٻڌايو آهي ته [ابو خير] چيو آهي ته [عبدالله بن عمرو] چيو آهي ته هن رسول الله ﷺ کي چيو ته مون کي اها دعا سيکاريو جنهن سان مان پنهنجي نماز ۾ پڙهان ٿو، پاڻ ﷺ جواب ڏنو ته پڙهو، اللهم اني ظلمتو نفسي ذولمن کتسيرو، ولا يغفرض دزونوبا الا انت، فغفرلي مغفرتن من عنديكا وارحمني انكا انت الغفور الرحيم - اي الله، مون پاڻ تي تمام گهڻو ظلم ڪيو آهي، ۽ توهان کان سواءِ ڪو به منهنجا گناهه معاف نٿو ڪري سگهي، تنهن ڪري پنهنجي طرفان معافي سان منهنجا گناهه معاف ڪر ۽ مون تي رحم ڪر، بيشڪ تون غالب ۽ رحم ڪندڙ آهين. ”ڪبيرا-بگ“ اسان کي [حسن العاصي يب] [ابن لحية] کان نقل ڪيو آهي، هن چيو ته؛ ھن چيو؛ 'ڪبيرا - وڏو-'.

تائيدي حديثون (36)

حديث

Imam Ahmad : 9

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ

اسان کي [عبدالرزاق] ٻڌايو ته، هن چيو ته، اسان کي [معمار] [عز زهريءَ]، [عروه]، [عيسيه]، ٻڌايو آهي ته فاطمه ۽ عباس ابوبڪر وٽ آيا، ٻنهي رسول الله ﷺ کان پنهنجي وراثت مان حصو گهريو، ان وقت ٻنهي فدڪ جي جنگ مان سندس زمين ۽ خيبر جي جنگ مان سندس حصو گهريو، پوءِ [ابوبڪر] انهن کي چيو ته، بيشڪ، مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي: 'اسان کي وارث نه ڪيو ويندو آهي، جيڪو مال اسان ڇڏي وڃون ٿا اهو صدقو ٿي ويندو آهي، محمد ﷺ جو خاندان صرف هن مال مان کائيندو آهي'. تنهن ڪري، الله جو قسم، مان اهڙو ڪم نه ڇڏيندس جيڪو مون رسول الله ﷺ کي ڪندي ڏٺو آهي جيستائين مان ضرور نه ڪريان.'

تائيدي حديثون (60)

حديث

Imam Ahmad : 10

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ

اسان کي [ابو عبدالرحمان المقري] ٻڌايو ته، اسان کي [حيوه بن سيوريه] ٻڌايو ته، مون [عبدالمالڪ بن الحارث] کي چوندي ٻڌو ته، بيشڪ [ابو هريره] چيو ته، مون [ابوبڪر صديق] کي هن منبر تي چوندي ٻڌو، مون رسول الله ﷺ کي پهرين سال جي هن ڏينهن تي چوندي ٻڌو، پوءِ ابوبڪر وصيت ۾ ايترو گم ٿي ويو جو روئي پيو ۽ پوءِ چيائين ته، مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو ته، 'توهان کي ڪجهه به نه ڏنو ويو آهي - جيڪو اعليٰ مقام تي هجي - الفياح - سلامتي - جهڙي مخلص جملي کان پوءِ، تنهنڪري الله کان العفياح لاءِ دعا گهرو'.

حديث

Imam Ahmad : 11

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

اسان کي [عفان] ٻڌائيندي، هن چيو؛ اسان کي [حمام] ٻڌائيندي، هن چيو؛ اسان کي [ثابت] [انس] کان خبر ڏني آهي ته [ابوبڪر] کيس ٻڌايو آهي، هن - ابو بڪر - چيو ته؛ مون رسول الله ﷺ کي چيو جڏهن پاڻ غار ۾ هئا، - ٻي روايت ۾ هن چيو؛ '۽ اسان غار ۾ هئاسين، - ۽ جيڪڏهن انهن مان ڪو پنهنجا ٻه پير ڏسي ها ته اسان کي پنهنجي پيرن هيٺان ڏسي ها'، پوءِ هن چيو؛ 'اي ابوبڪر، ٻن ماڻهن بابت توهان جو ڇا خيال آهي، ڇا الله ٻنهي مان ٽيون نه آهي؟'

تائيدي حديثون (5)

حديث

Imam Ahmad : 12

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ

اسان کي [روح] ٻڌائيندي چيو ته؛ اسان کي [ابن ابي عروبه] [ابو طَيّه] کان [المغيره بن سبعي] کان [عمرو بن حريث] کان [ابوبڪر شديق] ٻڌايو آهي ته؛ 'رسول الله ﷺ اسان کي ٻڌايو ته دجال زمين جي اوڀر واري حصي مان نڪرندو جنهن کي خراسان سڏيو ويندو آهي، ڪيترائي ماڻهو ان جي پيروي ڪندا، ڄڻ ته انهن جا منهن ڍالن وانگر آهن.'

حديث

Imam Ahmad : 13

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ

بنو هاشم جي اڳوڻي غلام [ابو سعيد] اسان کي ٻڌايو، هن چيو؛ اسان کي [شداقه بن موسيٰ] جي دوست عاد دقيق، [فرقد] کان [مرہ بن سيرهيل] کان [ابوبڪر شديق] ٻڌايو آهي، هن چيو ته؛ رسول الله ﷺ جن فرمايو: 'نه ته اهي جنت ۾ داخل ٿيندا جيڪي شرارتي، فريبي، بزدل آهن، ۽ نه ئي اهي جيڪي بدتميزي ڪن ٿا، ۽ جنت جو دروازو کڙڪائيندڙ پهريان ماڻهو اهي آهن جيڪي پنهنجي ۽ الله عزوجل جي وچ ۾ ۽ پنهنجي ۽ پنهنجي مالڪ جي وچ ۾ جيڪو آهي ان کي انجام ڏيڻ ۾ سٺا آهن.'

حديث

Imam Ahmad : 14

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ

اسان کي [عبدالله بن محمد بن ابو شيبه] ٻڌايو آهي. عبدالله چيو؛ ۽ مون اهو عبدالله بن ابو شيبه کان ٻڌو آهي، هن چيو؛ اسان کي [محمد بن فضليل] [الوليد بن جميع] کان [ابو اث طفيل] ٻڌايو آهي ته هن چيو ته: جڏهن نبي ﷺ وفات ڪئي، ته فاطمه ابو بڪر کي هڪ خط لکيو جنهن ۾ هو: 'ڇا توهان يا توهان جو خاندان رسول الله ﷺ جا وارث آهيو؟' هن جواب ڏنو؛ 'مون ان جو وارث نه ڪيو، پر سندس خاندان کي مليو،' فاطمه چيو؛ 'پوءِ رسول الله ﷺ جا حصا ڪٿي آهن؟' پوءِ [ابوبڪر] چيو؛ 'يقيناً مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'يقيناً، جيڪڏهن الله ڪنهن نبي کي کاڌو کارائي ٿو ۽ پوءِ فوت ٿي وڃي ٿو، ته پوءِ - الله - ان کي ان کان پوءِ ايندڙن لاءِ ڏئي ٿو'، پوءِ مان ارادو ڪيان ٿو ته اهو مسلمانن کي واپس ڪريان.' پوءِ فاطمه چيو؛ 'پوءِ توهان کي بهتر خبر آهي ته توهان رسول الله ﷺ کان ڇا ٻڌو آهي'.

حديث

Imam Ahmad : 15

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى

اسان کي [ابراهيم بن اسحاق ثعلقاني] ٻڌايو ته، مون کي [عنضلر بن سيموئل المزني] ٻڌايو ته، مون کي [ابو نعمة] ٻڌايو ته، مون کي [ابو حنيده البراء بن نوفل] ٻڌايو ته، [والان العدوي] کان [حضائفه] کان [ابو بڪر شديق] ٻڌايو ته، هن چيو ته: هڪ صبح رسول الله صلي الله عليه وسلم صبح جي نماز پڙهي. پوءِ ويٺو، جيستائين ظهر جو وقت آيو، رسول الله صلي الله عليه وسلم کلڻ لڳا، پوءِ پنهنجي اصلي جاءِ تي ويٺا، جيستائين منجهند، عصر ۽ مغرب جي نماز پڙهي، رات جي آخر ۾ شام جي نماز تائين نه ڳالهايو، پوءِ پنهنجي گهر وارن ڏانهن گهر ويا، پوءِ ماڻهن ابو بڪر کي چيو ته: 'تون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ڇو نه ٿو پڇين ته هن اڄ ڇا ڪيو، جيتوڻيڪ هن اڳ ڪڏهن به نه ڪيو هو؟' هن چيو؛ پوءِ هن کانئس پڇيو، ته هن جواب ڏنو: 'ها، مون کي ڏيکاريو ويو آهي ته دنيا ۽ آخرت جي معاملن ۾ ڇا ٿيندو، تنهن ڪري اڳوڻا ۽ جيڪي آيا هئا اهي هڪ جاءِ تي گڏ ٿيا، تنهن ڪري ماڻهو ان کان ڊڄي ويا، تنهن ڪري اهي آدم وٽ آيا جڏهن ته انهن کي پسينو لڳڻ لڳو هو، انهن چيو: 'اي آدم، توهان انسانن جا پيءُ آهيو ۽ الله عزوجل توهان کي چونڊيو آهي، تنهنڪري اسان لاءِ پنهنجي رب کان شفاعت گهرو،' آدم جواب ڏنو: 'مان به اهڙي ئي منهن ڏئي رهيو آهيان جيئن توهان منهن ڏئي رهيا آهيو، پنهنجي پيءُ کان پوءِ پنهنجي پيءُ، يعني نوح ڏانهن وڃو، 'يقيناً، الله آدم، نوح، ابراهيم جي خاندان ۽ عمران جي خاندان کي سڀني ماڻهن کان چونڊيو آهي.' پوءِ اهي نوح وٽ آيا ۽ چيو: 'اسان لاءِ پنهنجي رب وٽ شفاعت ڪريو، ڇاڪاڻ ته الله توهان کي چونڊيو آهي ۽ توهان جي دعا قبول ڪئي آهي ۽ زمين جي مٿاڇري تي ڪافرن جو هڪ به گهر نه ڇڏيو آهي.' نوح چيو: 'مان توهان جي شفاعت نٿو ڪري سگهان، تنهنڪري ابراهيم وٽ وڃو ڇو ته الله ان کي پنهنجو دوست بڻايو آهي.' پوءِ اهي ابراهيم وٽ ويا، ۽ ابراهيم چيو؛ ' 'مان توهان کي شفاعت نٿو ڏئي سگهان، موسيٰ وٽ وڃو، ڇاڪاڻ ته الله تعالى ان سان سڌو سنئون ڳالهايو آهي'. پوءِ موسيٰ جواب ڏنو؛ 'مون وٽ اهو ناهي جيڪو توهان چاهيو ٿا، تنهن ڪري عيسى پٽ مريم وٽ وڃو، بيشڪ هو انڌن، جذام کي شفا ڏئي سگهي ٿو ۽ مئلن کي جياري سگهي ٿو'. پوءِ عيسيٰ جواب ڏنو؛ 'مون وٽ اهو ناهي جيڪو توهان چاهيو ٿا، پر آدم جي اولاد جي سردار وٽ وڃو، ڇاڪاڻ ته سندس قبر قيامت جي ڏينهن سڀ کان پهرين کوليو ويندو، محمد صلي الله عليه وسلم وٽ وڃو، يقيناً هو توهان جي رب وٽ شفاعت ڪندو'. هن چيو؛ 'تنهن ڪري هو ويو، پوءِ جبرائيل پنهنجي رب وٽ ويو، پوءِ الله فرمايو؛ 'هن کي شفاعت ڪرڻ جي اجازت ڏيو - ۽ کيس جنت جي خوشخبري ڏيو'. هن چيو؛ پوءِ جبرائيل خوشخبري سان گڏ ويو، تنهن ڪري محمد هڪ جمعي لاءِ سجدو ڪيو، پوءِ الله فرمايو؛ 'اي محمد پنهنجو سر بلند ڪر، چئو ته توهان جي ڳالهه ٻڌي ويندي ۽ توهان جي شفاعت ڪئي ويندي. توهان کي شفاعت ڪرڻ جي اجازت ڏني وئي آهي'. هو چوي ٿو؛ پوءِ هن پنهنجو سر بلند ڪيو ۽ جڏهن هن پنهنجي رب ڏانهن ڏٺو ته هڪ ٻئي جمعي لاءِ سجدو ڪيو، ۽ الله ٻيهر فرمايو: 'پنهنجو سر بلند ڪريو ۽ چئو ته توهان جي ڳالهه ٻڌي ويندي، شفاعت ڪريو توهان کي شفاعت ڪرڻ جي اجازت آهي'. هو چوي ٿو؛ سجدو ڪرڻ لاءِ ويو، ۽ جبرائيل سندس ٻئي هٿ کنيا، پوءِ هڪ دعا کوليو جيڪا اڳ ڪڏهن به ڪنهن انسان لاءِ نه کوليو ويو هو، پوءِ هن چيو: 'اي منهنجا رب، توهان مون کي آدم جي پٽ جو سرپرست بڻائڻ لاءِ پيدا ڪيو آهي ۽ ڪو به غرور ناهي، توهان مون کي قيامت جي ڏينهن تي ان جي قبر کولڻ وارو پهريون بڻايو آهي ۽ ڪو به غرور ناهي، جيستائين توهان منهنجي جهيل تي ايترا ماڻهو نه آڻيو جيترا شونع ۽ ايله جي وچ ۾ آهن،' پوءِ چيو ويو: 'شدّيقين کي سڏ ته جيئن اهي شفاعت ڪن'، پوءِ چيو ويو: 'نبيائن کي سڏ'. پوءِ نبي پنهنجي پيروڪارن جي هڪ ٽولي سان گڏ آيا، ۽ هڪ نبي هو جنهن جا پيروڪار نه هئا، پوءِ چيو ويو: ' "شهيدن کي سڏيو ته جيئن اهي انهن جي شفاعت ڪن جن جي اهي چاهين ٿا". ۽ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جاري رکيو؛ پوءِ جڏهن شهيدن ائين ڪيو، ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ الله فرمائي ٿو ته مان سڀني کان وڌيڪ رحم ڪندڙ آهيان، منهنجي جنت ۾ انهن کي داخل ڪر جيڪي مون سان ڪنهن به شيءِ کي شريڪ نه ڪن ٿا." فرمائي ٿو؛ پوءِ اهي جنت ۾ داخل ٿيا. فرمائي ٿو؛ پوءِ الله فرمايو؛ "دوزخ ۾ ڏس، ڇا توکي ڪو اهڙو ماڻهو ملي ٿو جنهن ڪڏهن نيڪي ڪئي هجي؟" فرمائي ٿو؛ پوءِ انهن کي هڪ ماڻهو مليو، پوءِ الله ان کان پڇيو؛ "ڇا تو ڪڏهن ڪو نيڪي ڪئي آهي؟" ان شخص جواب ڏنو؛ "نه، سواءِ ان جي ته اڳ ۾ مون ماڻهن لاءِ خريد و فروخت جي معاملن ۾ آساني ڪئي هئي." پوءِ الله فرمايو؛ "منهنجي ٻانهي لاءِ آساني ڪر جيئن هن منهنجي ٻين ٻانهن لاءِ آساني ڪئي هئي". پوءِ اهي هڪ ماڻهوءَ کي دوزخ مان ڪڍي آيا، ۽ الله ان کان پڇيو؛ "ڇا تو ڪڏهن ڪو نيڪي ڪئي آهي؟" هن جواب ڏنو؛ 'نه، جيستائين مان پنهنجي پٽ کي نه چوان ته جيڪڏهن مان مري وڃان ته مون کي باهه سان ساڙي ڇڏ، پوءِ مون کي پيس جيستائين اهو اٽي وانگر نه ٿي وڃي، پوءِ ان کي سمنڊ ۾ کڻي وڃ ۽ هوا ۾ اُڇلي ڇڏ، پوءِ الله جي قسم، رب، سڀني جهانن جو، اهو مون کي هميشه لاءِ واپس نه آڻي سگهندو'. پوءِ الله فرمايو؛ 'تو اهو ڇو ڪيو؟' هن جواب ڏنو؛ 'تنهنجي خوف کان'. نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جاري رکيو؛ پوءِ الله فرمايو؛ 'سڀ کان وڌيڪ شاندار بادشاهي ڏسو، پوءِ يقيناً توهان لاءِ اهو ان وانگر آهي، جيتوڻيڪ ان کان ڏهه ڀيرا وڏو'. نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جاري رکيو؛ نوڪر چيو؛ 'جڏهن ته توهان بادشاهه آهيو ته مون کي ڇو بدنام ڪندا آهيو؟' نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'اهو ئي آهي جيڪو مون کي اڳ ۾ کلائيندو هو'.

تائيدي حديثون (35)

حديث

Imam Ahmad : 16

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ

اسان کي [هاسيم بن القاسم] ٻڌايو ۽ چيو؛ اسان کي [زهير يعني ابن معاويه] ٻڌايو ۽ چيو؛ اسان کي [اسماعيل بن ابو خالد] ٻڌايو، چيو؛ اسان کي [قيس] ٻڌايو، هن چيو؛ ' [ابوبڪر] اٿيو ۽ الله جي تعريف ڪئي ۽ ان کي پاڪ ڪيو، پوءِ چيائين؛ 'اي ماڻهو، بيشڪ توهان هي آيت پڙهي؛ 'اي ايمان وارا، توهان مان هر هڪ پاڻ لاءِ ذميوار آهيو، اهو توهان کي نقصان نه پهچائيندو جيتوڻيڪ توهان گمراهه ٿي وڃو. . - آيت جي آخر تائين - ۽ توهان ان کي جاءِ تان هٽايو، مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو ته؛ 'يقيناً، جيڪڏهن ماڻهو برائي ڏسندا ۽ ان کي نه بدلائيندا، ته ڊڄو ته الله انهن سڀني تي عذاب پکيڙيندو.' هو چوي ٿو؛ '۽ مون ابو بڪر کي چوندي ٻڌو ته: 'اي ماڻهو، ڪوڙ کان پري رهو، ڇو ته ڪوڙ توهان کي ايمان کان پري ڪري ٿو'.

حديث

Imam Ahmad : 17

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا

اسان کي [هاسيم] ٻڌايو ته هن چيو؛ اسان کي [شعبه] ٻڌايو ته مون کي [يزيد بن خمير] ٻڌايو آهي، هن چيو ته مون [سليمان بن عامر] کي حمير جي هڪ ماڻهو کان ٻڌو، جيڪو [عاص بن اسماعيل بن اوساط البجلي] کان هڪ قصو ٻڌائي رهيو هو، جنهن [ابوبڪر] کان هڪ قصو ٻڌايو؛ ته هن ٻڌو ته جڏهن رسول الله ﷺ وفات ڪئي ته هن چيو ته رسول الله ﷺ پهرين سال منهنجي جاءِ تي بيٺا هئا ۽ پوءِ روئي رهيا هئا ۽ فرمايائون: 'سچ پڇو، ڇاڪاڻ ته ايمانداري نيڪي سان گڏ آهي ۽ ٻئي جنت ۾ آهن، ۽ ڪوڙ کان پري رهو، ڇاڪاڻ ته اهو گناهه سان گڏ آهي ۽ ٻئي دوزخ ۾ آهن، ۽ الله کان نجات گهرو، ڇاڪاڻ ته حقيقت ۾ ڪنهن کي به ڪجهه نه ڏنو ويندو آهي جڏهن هو يقين ڪري ٿو ته نجات کان بهتر آهي'. پوءِ هن جاري رکيو ته 'هڪ ٻئي سان لاڳاپا نه ٽوڙيو، هڪ ٻئي کان پاسو ڪريو، هڪ ٻئي کان نفرت ڪريو، ۽ هڪ ٻئي سان حسد نه ڪريو، پر الله جا ٻانها ڀائر بڻجو'.

تائيدي حديثون (38)

حديث

Imam Ahmad : 18

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ

اسان کي [عفان] ٻڌائيندي چيو؛ اسان کي [ابو عوانه] داؤد بن عبدالله العدي کان [حميد بن عبدالرحمان] ٻڌائيندي چيو ته؛ جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم وفات ڪئي، [ابوبڪر] مديني جي ٻاهرئين پاسي هو، ته هن -حميد بن عبدالرحمان- چيو؛ پوءِ آيو ۽ سندس چهري کي ڍڪيل ڪپڙو کوليو ۽ کيس چمي ڏني ۽ چيو؛ 'مان پنهنجي پيءُ ۽ ماءُ کي توهان جي فديه طور قبول ڪندس، توهان جي زندگي ۽ موت ڪيتري خوبصورت هوندي، محمد صلي الله عليه وسلم فوت ٿي ويا آهن، ۽ ڪعبي جي مالڪ رب طرفان'. پوءِ هن حديث جو ذڪر ڪيو. هو چوي ٿو؛ 'پوءِ ابوبڪر ۽ عمر - انصار ڏانهن ويا - جيڪي قيادت بابت هڪ ٻئي سان بحث ڪري رهيا هئا، تنهن ڪري اهي انهن سان مليا - انصار -، پوءِ ابو بڪر ڳالهايو ۽ ڪجهه به نه ڇڏيو جيڪو انصار تي نازل ٿيو هو ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم انهن بابت ڪجهه به ذڪر نه ڪيو جيستائين هن هر شيءِ جو ذڪر نه ڪيو، ۽ هن چيو؛' ”يقيناً توهان کي خبر آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: ”جيڪڏهن انسان هڪ وادي مان لنگهن ۽ انصار ٻي وادي مان لنگهن ته مان انصار جي وادي مان لنگهي ويندس.“ ۽ اي سعد، توهان کي اڳ ۾ ئي خبر آهي ته رسول الله ﷺ جڏهن توهان ويٺا هئا - ڪجهه به نه ڪيو - ته چيو ته، ”قريش هن معاملي جا ذميوار آهن، تنهن ڪري ماڻهن جا فرض شناس ماڻهو انهن جي فرض شناس ماڻهن - قريش - جي پيروي ڪن ٿا ۽ انهن جا نافرمان ماڻهو انهن جي نافرمان ماڻهن جي پيروي ڪن ٿا“. هو چوي ٿو؛ پوءِ [سعد] ابو بڪر کي جواب ڏنو؛ ”تون صحيح آهين، اسان وزير آهيون جڏهن ته توهان اڳواڻ آهيو“.

حديث

Imam Ahmad : 19

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

اسان کي [علي بن عياسي] ٻڌايو ته، اسان کي [الاثاف بن خالد] ٻڌايو ته، مون کي [بشروع جي ماڻهن مان هڪ شخص] ٻڌايو آهي، جيڪو [ثلح بن عبدالله بن عبدالرحمان بن ابي بڪر شديق] کان آهي، هن چيو ته، مون [پنهنجي پيءُ] کي ذڪر ڪندي ٻڌو آهي ته [سندس پيءُ] [ابوبڪر] کي چوندي ٻڌو آهي ته، مون رسول الله ﷺ کان پڇيو ته، 'يا رسول الله، ڇا عمل انهن شين تي ٻڌل آهن جيڪي قائم ڪيون ويون آهن يا نئين شين تي؟' هن جواب ڏنو، 'بهرحال، انهن شين تي ٻڌل آهن جيڪي مقرر ڪيون ويون آهن'. هو چوي ٿو، مون پڇيو ته، 'پوءِ هي عمل ڇا لاءِ آهي، اي الله جا رسول؟' هن چيو ته، 'هر ڪنهن لاءِ اهو آسان آهي ته هو ان مقصد جي مطابق نيڪ ڪم ڪري جنهن لاءِ انهن کي پيدا ڪيو ويو آهي'.

تائيدي حديثون (27)

حديث

Imam Ahmad : 20

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ

اسان کي [ابو يمان] ٻڌايو ته، اسان کي [سيوب] [عز زهري] کان ٻڌايو آهي، هن چيو ته، مون کي [انصار جي هڪ فقہ جي ماهر] ٻڌايو آهي، ته هن [عثمان بن عفان] کي قصا ٻڌائيندي ٻڌو آهي، ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جا ڪيترائي دوست هئا جيڪي رسول الله صلي الله عليه وسلم جي وفات تي غمگين هئا، ايتري قدر جو انهن مان ڪجهه پريشان ٿي ويا، عثمان چيو ته: '۽ مان انهن مان هڪ هوس، جڏهن مان ڀتين مان هڪ جي ڇانو ۾ ويٺو هوس، عمر منهنجي اڳيان گذريو ۽ مون کي سلام ڪيو، پر مون کي اهو محسوس نه ٿيو ته هو گذري رهيو آهي ۽ سلام چيو، تنهنڪري هو فوت ٿي ويو جيستائين هو ابو بڪر سان مليو، پوءِ هن کيس چيو ته: 'ڪجهه اهڙو آهي جيڪو توهان کي حيران ڪندو، حقيقت ۾ مان عثمان جي سامهون گذريو ۽ کيس سلام ڪيو، پر هن منهنجي سلام جو جواب نه ڏنو.' پوءِ ابو بڪر جي دور ۾، عمر ۽ ابوبڪر آيا ۽ ٻنهي مون کي سلام ڪيو، پوءِ ابو بڪر چيو؛ 'توهان جو ڀاءُ عمر مون وٽ آيو ۽ چيو ته هو توهان وٽان گذريو ۽ توهان کي سلام ڪيو، پر توهان هن کي جواب نه ڏنو، پوءِ توهان اهو ڇو ڪيو؟' هن چيو؛ مون جواب ڏنو؛ 'مون اهو نه ڪيو.' تڏهن عمر چيو؛ 'ها، الله جو قسم، توهان اهو ڪيو، پر اهو توهان جي غرور جي ڪري هو، اي اميه.' هن چيو؛ مون جواب ڏنو؛ 'الله جو قسم، مون ڪڏهن به محسوس نه ڪيو ته توهان اتان گذري مون کي سلام ڪيو.' ابو بڪر چيو؛ 'عثمان صحيح آهي، توهان واقعي هن جي ڪنهن ڪم ۾ مصروف آهيو.' مون چيو؛ 'ها.' عمر پڇيو؛ 'اهو ڇا معاملو آهي؟' تڏهن عثمان چيو؛ 'الله پنهنجي نبي صلي الله عليه وسلم کي وفات ڪرائي ان کان اڳ جو اسان کانئس هن معاملي جي حفاظت بابت پڇون.' ابو بڪر چيو؛ 'مون هن بابت پڇيو آهي.' هن چيو؛ تنهنڪري مان اٿي بيٺس ۽ هن کي چيو، 'منهنجي پيءُ ۽ ماءُ جو قسم، توهان کي ان تي وڌيڪ حق آهي.' [ابوبڪر] چيو؛ مون پڇيو؛ يا رسول الله، هن معاملي جي حفاظت ڪيئن آهي؟ پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'جيڪو به مون کان هڪ جملو وصول ڪري ٿو جيڪو مون پنهنجي چاچي کي پيش ڪيو هو ۽ پوءِ مون کي واپس ڪري ٿو، ته اهو جملو ان لاءِ نجات هوندو'.