Penjelasan tentang iman, Islam dan ihsan

Imam Bukhari : 4404

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ عَنْ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ إِذْ أَتَاهُ رَجُلٌ يَمْشِي فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَلِقَائِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ الْإِحْسَانُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْمَرْأَةُ رَبَّتَهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَ الْحُفَاةُ الْعُرَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنْزِلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ }ثُمَّ انْصَرَفَ الرَّجُلُ فَقَالَ رُدُّوا عَلَيَّ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوا فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ

مون کي [اسحاق]، [جرير]، [ابو حيان]، [ابو زرعہ]، [ابو هريره رضي الله عنه کان] ٻڌايو ويو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'هڪ ڏينهن رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان سان گڏ هئا، پوءِ هڪ ماڻهو پيادل آيو ۽ پڇيو: 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، ايمان ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو: 'توهان الله تي، سندس ملائڪن تي، سندس رسولن تي، سندس ڪتابن تي ۽ آخرت جي ڏينهن تي ايمان رکو ٿا'. پوءِ هن ٻيهر پڇيو: 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، اسلام ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو: 'توهان الله جي عبادت ڪريو ٿا ۽ ان سان ڪنهن به شيءِ کي شريڪ نه ڪريو ٿا، نماز پڙهو ٿا، زڪوات ڏيو ٿا ۽ رمضان جي مهيني ۾ روزا رکو ٿا'. پوءِ هن ٻيهر پڇيو: 'اي محمد صلي الله عليه وسلم، احسان ڇا آهي؟' هن جواب ڏنو: 'توهان الله جي عبادت اهڙي طرح ڪريو ٿا جيئن توهان ان کي ڏسي رهيا آهيو. جيڪڏهن توهان ان کي نه ڏسي سگهو ٿا، ته هو اصل ۾ توهان کي ڏسي رهيو آهي'. هن ٻيهر پڇيو، 'قيامت جو ڏينهن ڪڏهن ايندو؟' هن جواب ڏنو؛ 'جنهن کان ان بابت پڇيو وڃي ٿو اهو پڇڻ واري کان وڌيڪ نٿو ڄاڻي، پر مان توهان کي نشانيون ٻڌائيندس؛ 'جيڪڏهن ڪا ٻانهي پنهنجي مالڪ جي ٻار کي جنم ڏئي ٿي، ته انهن نشانين مان هڪ نشاني اها به آهي؛ 'جيڪو ننگي پير ۽ ننگي سيني وارو آهي اهو ماڻهن جو اڳواڻ بڻجي ٿو. اهي ڪجهه نشانيون آهن. پنج شيون آهن جيڪي صرف الله کان سواءِ نه ٿيون ڄاڻي سگهجن؛ بيشڪ، اهو الله ئي ڄاڻي ٿو ته قيامت جو ڏينهن ڪڏهن ايندو، ڪڏهن مينهن وسندو، ۽ اهو ڄاڻي ٿو ته مائرن جي پيٽ ۾ ڇا آهي. پوءِ جيڪو اڳ ۾ پڇيو هو، اهو هليو ويو. نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'انهي شخص کي سڏ!' پوءِ دوستن ان کي ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي ته جيئن ان کي سڏي سگهي پر انهن کي ڪجهه به نظر نه آيو. پوءِ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'يقيناً اهو جبرائيل هو، هو ماڻهن کي پنهنجي دين جون شيون سيکارڻ آيو هو'.