Nabi berkhutbah di Mina setelah Idul Adha, menasihati umat agar berpegang pada Al-Qur’an dan sunnah

Imam Muslim : 3180

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا كَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ قَعَدَ عَلَى بَعِيرِهِ وَأَخَذَ إِنْسَانٌ بِخِطَامِهِ فَقَالَ أَتَدْرُونَ أَيَّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِيَوْمِ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَلَيْسَ بِذِي الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَأَيُّ بَلَدٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ بِالْبَلْدَةِ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ قَالَ ثُمَّ انْكَفَأَ إِلَى كَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ فَذَبَحَهُمَا وَإِلَى جُزَيْعَةٍ مِنْ الْغَنَمِ فَقَسَمَهَا بَيْنَنَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ قَالَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا كَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ جَلَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَعِيرٍ قَالَ وَرَجُلٌ آخِذٌ بِزِمَامِهِ أَوْ قَالَ بِخِطَامِهِ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ وَعَنْ رَجُلٍ آخَرَ هُوَ فِي نَفْسِي أَفْضَلُ مِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ وَأَحْمَدُ بْنُ خِرَاشٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا قُرَّةُ بِإِسْنَادِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ وَسَمَّى الرَّجُلَ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ فَقَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عَوْنٍ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَذْكُرُ وَأَعْرَاضَكُمْ وَلَا يَذْكُرُ ثُمَّ انْكَفَأَ إِلَى كَبْشَيْنِ وَمَا بَعْدَهُ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا إِلَى يَوْمِ تَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ قَالُوا نَعَمْ قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ

اسان کي [نشر بن علي الجهدلمي] ٻڌايو آهي اسان کي [يزيد بن زريع] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالله بن عون] ٻڌايو آهي [محمد بن سيرين] کان [عبدالرحمن بن ابي بڪرة] کان [پنهنجي پيءُ] کان، هن چيو ته: 'ان ڏينهن هو پنهنجي گڏهه تي ويٺو هو، پوءِ ڪنهن ماڻهو ان جي لغام جهلي، هن چيو ته: 'ڇا توهان کي خبر آهي ته اهو ڪهڙو ڏينهن آهي؟' انهن جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. جيستائين اسان سڀني سوچيو ته هو ان کي ڪنهن ٻئي نالي سان سڏيندو، پوءِ هن چيو: 'ڇا اڄ ڏينهن عيد ناهي - قرباني-؟' انهن جواب ڏنو، 'اهو صحيح آهي، اي الله جا رسول'. هن ٻيهر پڇيو: 'هي ڪهڙو مهينو آهي؟' انهن جواب ڏنو، 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. هن چيو: 'ڇا هاڻي ذوالحج جو مهينو ناهي؟' اسان جواب ڏنو، 'صحيح آهي، اي الله جا رسول'. پوءِ هن پڇيو: 'هي ڪهڙو ملڪ آهي؟' اسان جواب ڏنو، 'الله ۽ سندس رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. ابو بڪره جاري رکيو، 'جيستائين اسان کي شڪ نه ٿيو ته هو کيس سندس نالي کان سواءِ ڪجهه ٻيو سڏيندو'. هن چيو: 'ڇا هي بلده نه آهي؟' اسان جواب ڏنو، 'اهو صحيح آهي، اي الله جا رسول'. هن چيو؛ 'بيشڪ، توهان جو رت، توهان جو مال ۽ توهان جي عزت توهان لاءِ حرام آهي، جيئن توهان جو اڄ جو ڏينهن ۽ هي مهينو توهان جي ملڪ ۾ حرام آهي. جيڪي ماڻهو هن وقت موجود آهن انهن کي اهو انهن ماڻهن تائين پهچائڻ ڏيو جيڪي موجود نه آهن!' ابو بڪره جاري رکيو، 'پوءِ هو ذبح جي جاءِ تي ويو - ٻه اڇيون رڍون، ۽ انهن کي ذبح ڪيو. ان کان پوءِ هو ڪجهه ٻڪرين وٽ ويو ۽ اسان کي ورهائي ڇڏيو.' اسان کي [محمد بن المتصنيٰ] ٻڌايو آهي [حماد بن مسعده] [ابن عون] کان ٻڌايو آهي، هن چيو آهي؛ [محمد] چيو آهي؛ [عبدالرحمان بن ابي بڪره] چيو آهي؛ [پنهنجي پيءُ] کان چيو آهي؛ 'جڏهن ان ڏينهن هو پنهنجي گڏهه تي ويٺو، ابو بڪره چيو؛' 'پوءِ هڪ ماڻهو پنهنجي گڏهه جي لغام جهلي رهيو هو - يا چئي رهيو هو؛ سندس سنهو -'. اڳتي هن يزيد بن زريعه جي حديث جو ذڪر ڪيو. مون کي [محمد بن حاتم بن ميمون] ٻڌايو آهي [يحييٰ بن سعيد] اسان کي [قره بن خالد] اسان کي [محمد بن سيرين] ٻڌايو آهي [عبدالرحمن بن ابي بڪره] کان، ۽ [هڪ ماڻهو] کان جيڪو مون کي لڳي ٿو ته عبدالرحمان بن ابي بڪره کان بهتر آهي. ۽ اسان کي [محمد بن عمرو بن جبله] ۽ [احمد بن هراسي] ٻنهي چيو آهي؛ اسان کي [ابو عامر عبدالمالڪ بن عمرو] ٻڌايو آهي [قره] اسان کي - يحييٰ بن سعيد سان، ۽ هن ان ماڻهوءَ جو نالو رکيو - [حميد بن عبدالرحمان] سان [ابوبڪره] کان، هن چيو ته: 'پيغمبر صلي الله عليه وسلم قرباني جي عيد ۾ وعظ ڪيو، هن چيو: 'اهو ڪهڙو ڏينهن آهي؟'' پوءِ هن حديث کي ابن عون جي حديث وانگر جاري رکيو. بس اهو آهي ته هن اهو نه چيو، 'توهان جي عزت'. اهو نه چيو آهي، 'پوءِ هو ٻن رڍن ڏانهن ويو وغيره'. ۽ حديث ۾ صرف اهو چيو ويو آهي، 'توهان جو ڏينهن، توهان جي مهيني ۾ ۽ توهان جي زمين ۾ مقدس آهي جيستائين توهان پنهنجي رب سان نه ملو. ڇا مون پيغام نه پهچايو؟' انهن چيو، 'ها، يقيناً'. هن ٻيهر چيو؛ 'اي الله، شاهد رهو'.