Nabi berkhutbah di Mina setelah Idul Adha, menasihati umat agar berpegang pada Al-Qur’an dan sunnah

Imam Bukhari : 6893

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الزَّمَانُ قَدْ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلَاثٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحَجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ أَيُّ شَهْرٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ ذَا الْحَجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ أَيُّ بَلَدٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ يَوْمٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ أَلَا فَلَا تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلَّالًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ أَلَا لِيُبْلِغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَلَعَلَّ بَعْضَ مَنْ يَبْلُغُهُ أَنْ يَكُونَ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ فَكَانَ مُحَمَّدٌ إِذَا ذَكَرَهُ قَالَ صَدَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ

اسان کي ٻڌايو آهي [محمد بن المثنيٰ] اسان کي ٻڌايو آهي [عبدالوهاب] اسان کي ٻڌايو آهي [ايوب] [محمد] کان [ابن ابوبڪره] کان [ابوبڪره] کان، رسول الله ﷺ فرمايو آهي: 'زمانو پنهنجي شڪل مطابق گردش ڪري ٿو، بلڪل اهڙي طرح جيئن جڏهن الله آسمان ۽ زمين پيدا ڪيا. سال ۾ ٻارهن مهينا آهن، جن مان چار حرام آهن، جن مان ٽي لڳاتار آهن، ذوالقعدة، ذوالحجة ۽ محرم، ۽ رجب المرجب جيڪو جماديل ۽ شعبان جي آخري مهينن جي وچ ۾ آهي. هاڻي هي ڪهڙو مهينو آهي؟' اسان جواب ڏنو، 'الله ۽ سندس رسول بهتر ڄاڻن ٿا!' پوءِ نبي ﷺ خاموش رهيا ۽ اسان اهو سمجهيو ته هو سندس نالو سندس نالي سان نه رکندو. نبي ﷺ چيو ته 'ڇا اڄ ذبح جو ڏينهن ناهي؟' انهن جواب ڏنو، 'اهو صحيح آهي'. نبي ﷺ جاري رکيو؛ 'بيشڪ توهان جو رت توهان جو خزانو آهي - محمد ﷺ چيو؛' ۽ جيترو مون کي ياد آهي ته هن چيو هو ۽ توهان جي عزت - توهان جي ڏينهن جي عزت وانگر حرام آهي هاڻي، توهان جي ملڪ ۾ هاڻي، توهان جي مهيني ۾ هاڻي، ۽ توهان پنهنجي رب سان ملندؤ ۽ هو توهان کان توهان جي عملن بابت پڇندو. ياد رکو، منهنجي پٺيان گمراھ نه ٿيو، توهان مان ڪجهه ٻين جا سر قلم ڪري رهيا آهيو، ياد رکو، جيڪي موجود آهن انهن کي غير حاضر ماڻهن تائين پهچائڻ ڏيو، ڇاڪاڻ ته اهو ٿي سگهي ٿو ته جيڪو ان کي پهچائي ٿو اهو ان کان وڌيڪ سمجھدار هجي جيڪو ان کي ٻڌائي ٿو. ۽ محمد جڏهن هن حديث جو ذڪر ڪيو، ته رسول الله صلي الله عليه وسلم صحيح هئا، پوءِ انهن چيو: 'ڇا مون ان کي نه پهچايو؟ ڇا مون ان کي نه پهچايو؟'