Keutamaan Umar bin Khaththab
Imam Bukhari : 6667
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَخْبَرَهُأَنَّ الرَّهْطَ الَّذِينَ وَلَّاهُمْ عُمَرُ اجْتَمَعُوا فَتَشَاوَرُوا فَقَالَ لَهُمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لَسْتُ بِالَّذِي أُنَافِسُكُمْ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ وَلَكِنَّكُمْ إِنْ شِئْتُمْ اخْتَرْتُ لَكُمْ مِنْكُمْ فَجَعَلُوا ذَلِكَ إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَلَمَّا وَلَّوْا عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَمْرَهُمْ فَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَتَّى مَا أَرَى أَحَدًا مِنْ النَّاسِ يَتْبَعُ أُولَئِكَ الرَّهْطَ وَلَا يَطَأُ عَقِبَهُ وَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُشَاوِرُونَهُ تِلْكَ اللَّيَالِي حَتَّى إِذَا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَصْبَحْنَا مِنْهَا فَبَايَعْنَا عُثْمَانَ قَالَ الْمِسْوَرُ طَرَقَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَعْدَ هَجْعٍ مِنْ اللَّيْلِ فَضَرَبَ الْبَابَ حَتَّى اسْتَيْقَظْتُ فَقَالَ أَرَاكَ نَائِمًا فَوَاللَّهِ مَا اكْتَحَلْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ بِكَبِيرِ نَوْمٍ انْطَلِقْ فَادْعُ الزُّبَيْرَ وَسَعْدًا فَدَعَوْتُهُمَا لَهُ فَشَاوَرَهُمَا ثُمَّ دَعَانِي فَقَالَ ادْعُ لِي عَلِيًّا فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ ثُمَّ قَامَ عَلِيٌّ مِنْ عِنْدِهِ وَهُوَ عَلَى طَمَعٍ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَخْشَى مِنْ عَلِيٍّ شَيْئًا ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي عُثْمَانَ فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى فَرَّقَ بَيْنَهُمَا الْمُؤَذِّنُ بِالصُّبْحِ فَلَمَّا صَلَّى لِلنَّاسِ الصُّبْحَ وَاجْتَمَعَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ فَأَرْسَلَ إِلَى مَنْ كَانَ حَاضِرًا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَأَرْسَلَ إِلَى أُمَرَاءِ الْأَجْنَادِ وَكَانُوا وَافَوْا تِلْكَ الْحَجَّةَ مَعَ عُمَرَ فَلَمَّا اجْتَمَعُوا تَشَهَّدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَلِيُّ إِنِّي قَدْ نَظَرْتُ فِي أَمْرِ النَّاسِ فَلَمْ أَرَهُمْ يَعْدِلُونَ بِعُثْمَانَ فَلَا تَجْعَلَنَّ عَلَى نَفْسِكَ سَبِيلًا فَقَالَ أُبَايِعُكَ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْخَلِيفَتَيْنِ مِنْ بَعْدِهِ فَبَايَعَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَبَايَعَهُ النَّاسُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ وَأُمَرَاءُ الْأَجْنَادِ وَالْمُسْلِمُونَ
[Abdullah bin Muhammad bin Asma`] u hi byerile, [Juwayriyah] u hi byerile ku suka eka [Malik] ku suka eka [Az Zuhri], leswaku [Humaid bin Abdurrahman] u n’wi tivise, leswaku [Miswar bin Makhramah] u n’wi tivise; vanhu van’wana lava a va nyikiwile xileriso xa Umar va hlengeletanile va tlhela va burisana. Abdurrahman u te eka vona; ‘A ndzi kunguhati ku phikizana na n’wina emhakeni leyi, kambe loko mi swi navela ndzi ta mi hlawulela murhangeri eka n’wina,’ kutani va nyike Abdurrahman vulawuri byebyo. Loko va nyikile timhaka ta vona eka Abdurrahman, naswona vanhu va ve ni ntwela-vusiwana eka Abdurrahman lerova ndzi nga voni munhu loyi a landzelaka un’wana, kumbe ku tlula nawu wa Abdurrahman, naswona vanhu hinkwavo va twela Abdurrahman vusiwana, va burisanile hi vulawuri lebyi ku ringana vusiku byo hlayanyana, ku kondza endzhaku ka vusiku, nimixo hi tshembisa ku tshembeka eka Uthman. - Miswar u ye emahlweni; - Abdurrahman u ndzi gongondze endzhaku ka loko vusiku byi ri karhi byi pela, u gongondze enyangweni ku kondza ndzi pfuka, kutani a ku; 'Ndzi ku vonile u etlele? Hi Allah, a ndzi swi koti ku etlela kahle vusiku lebyi, ndzi kombela u ya fonela Zubair na Sa'd,' kutani ndzi va fonele havambirhi ku ya hlangana na Abdurrahman, Abdurrahman u tlhele a rhamba lavambirhi eka mbulavurisano, kutani a ndzi fonela nakambe a ku; 'Ndzi kombela u bela Ali riqingho leswaku a ta hlangana na mina! ’ Ndzi hatle ndzi n’wi bela riqingho, naswona Abdurrahman u ve ni nhlengeletano ya munhu hi xiyexe na yena ku kondza muezzin ya nimixo yi hambanisa nhlengeletano. Loko a heta xikhongelo xa nimixo, naswona varhangeri vo hlayanyana va hlengeletanile eminbar, Abdurrahman u rhumele vurhumiwa eka vayingiseri ku suka eka muhajirin na ansar, xikan’we na varhangeri va masocha, lava hi nkarhi wolowo a va ri swin’we eka riendzo ra vukhongeri na Umar. Loko va hlengeletanile, Abdurrahman u nyikele vumbhoni kutani a ku; 'Amma ba'd. O Ali, ndzi langutile swinene swiphiqo swa vanhu, naswona a ndzi va voni va fularhela Ustman, hikwalaho u nga tiendli swivangelo’. Abdurrahman u tlhele a ku; 'Ndzi tshembisa ku tshembeka eka wena hi ku ya hi sunnatullah na sunnah ya Murhumiwa wa Yena na vakhalifa vambirhi lava feke endzhaku ka yena'. Endzhaku ka sweswo, Abdurrahman u tshembise ku tshembeka eka yena, a landzeriwa hi vanghana va Muhajirin na Ansar, vatirhela-mfumo va xiyimo xa le henhla va masocha ni Mamoslem hi ku angarhela.