Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius

Imam Ahmad : 1649

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ابْنَةِ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا نَزَلْنَا أَرْضَ الْحَبَشَةِ جَاوَرْنَا بِهَا خَيْرَ جَارٍ النَّجَاشِيَّ أَمِنَّا عَلَى دِينِنَا وَعَبَدْنَا اللَّهَ لَا نُؤْذَى وَلَا نَسْمَعُ شَيْئًا نَكْرَهُهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا ائْتَمَرُوا أَنْ يَبْعَثُوا إِلَى النَّجَاشِيِّ فِينَا رَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ وَأَنْ يُهْدُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَا مِمَّا يُسْتَطْرَفُ مِنْ مَتَاعِ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَعْجَبِ مَا يَأْتِيهِ مِنْهَا إِلَيْهِ الْأَدَمُ فَجَمَعُوا لَهُ أَدَمًا كَثِيرًا وَلَمْ يَتْرُكُوا مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقًا إِلَّا أَهْدَوْا لَهُ هَدِيَّةً ثُمَّ بَعَثُوا بِذَلِكَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الْمَخْزُومِيِّ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ وَأَمَرُوهُمَا أَمْرَهُمْ وَقَالُوا لَهُمَا ادْفَعُوا إِلَى كُلِّ بِطْرِيقٍ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ تُكَلِّمُوا النَّجَاشِيَّ فِيهِمْ ثُمَّ قَدِّمُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَاهُ ثُمَّ سَلُوهُ أَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْكُمْ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَهُمْ قَالَتْ فَخَرَجَا فَقَدِمَا عَلَى النَّجَاشِيِّ وَنَحْنُ عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ وَعِنْدَ خَيْرِ جَارٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقٌ إِلَّا دَفَعَا إِلَيْهِ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَا النَّجَاشِيَّ ثُمَّ قَالَا لِكُلِّ بِطْرِيقٍ مِنْهُمْ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِ الْمَلِكِ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكُمْ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتُمْ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَى الْمَلِكِ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ لِيَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَإِذَا كَلَّمْنَا الْمَلِكَ فِيهِمْ فَتُشِيرُوا عَلَيْهِ بِأَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْنَا وَلَا يُكَلِّمَهُمْ فَإِنَّ قَوْمَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُمَا نَعَمْ ثُمَّ إِنَّهُمَا قَرَّبَا هَدَايَاهُمْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فَقَبِلَهَا مِنْهُمَا ثُمَّ كَلَّمَاهُ فَقَالَا لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِكَ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكَ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتَ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَيْكَ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَعْمَامِهِمْ وَعَشَائِرِهِمْ لِتَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ وَعَاتَبُوهُمْ فِيهِ قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ أَبْغَضَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ مِنْ أَنْ يَسْمَعَ النَّجَاشِيُّ كَلَامَهُمْ فَقَالَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ صَدَقُوا أَيُّهَا الْمَلِكُ قَوْمُهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَأَسْلِمْهُمْ إِلَيْهِمَا فَلْيَرُدَّاهُمْ إِلَى بِلَادِهِمْ وَقَوْمِهِمْ قَالَ فَغَضِبَ النَّجَاشِيُّ ثُمَّ قَالَ لَا هَا اللَّهِ ايْمُ اللَّهِ إِذَنْ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْهِمَا وَلَا أُكَادُ قَوْمًا جَاوَرُونِي وَنَزَلُوا بِلَادِي وَاخْتَارُونِي عَلَى مَنْ سِوَايَ حَتَّى أَدْعُوَهُمْ فَأَسْأَلَهُمْ مَاذَا يَقُولُ هَذَانِ فِي أَمْرِهِمْ فَإِنْ كَانُوا كَمَا يَقُولَانِ أَسْلَمْتُهُمْ إِلَيْهِمَا وَرَدَدْتُهُمْ إِلَى قَوْمِهِمْ وَإِنْ كَانُوا عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ مَنَعْتُهُمْ مِنْهُمَا وَأَحْسَنْتُ جِوَارَهُمْ مَا جَاوَرُونِي قَالَتْ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَاهُمْ فَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولُهُ اجْتَمَعُوا ثُمَّ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَا تَقُولُونَ لِلرَّجُلِ إِذَا جِئْتُمُوهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ مَا عَلَّمَنَا وَمَا أَمَرَنَا بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَائِنٌ فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا جَاءُوهُ وَقَدْ دَعَا النَّجَاشِيُّ أَسَاقِفَتَهُ فَنَشَرُوا مَصَاحِفَهُمْ حَوْلَهُ سَأَلَهُمْ فَقَالَ مَا هَذَا الدِّينُ الَّذِي فَارَقْتُمْ فِيهِ قَوْمَكُمْ وَلَمْ تَدْخُلُوا فِي دِينِي وَلَا فِي دِينِ أَحَدٍ مِنْ هَذِهِ الْأُمَمِ قَالَتْ فَكَانَ الَّذِي كَلَّمَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ كُنَّا قَوْمًا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ نَعْبُدُ الْأَصْنَامَ وَنَأْكُلُ الْمَيْتَةَ وَنَأْتِي الْفَوَاحِشَ وَنَقْطَعُ الْأَرْحَامَ وَنُسِيءُ الْجِوَارَ يَأْكُلُ الْقَوِيُّ مِنَّا الضَّعِيفَ فَكُنَّا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْنَا رَسُولًا مِنَّا نَعْرِفُ نَسَبَهُ وَصِدْقَهُ وَأَمَانَتَهُ وَعَفَافَهُ فَدَعَانَا إِلَى اللَّهِ لِنُوَحِّدَهُ وَنَعْبُدَهُ وَنَخْلَعَ مَا كُنَّا نَعْبُدُ نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ الْحِجَارَةِ وَالْأَوْثَانِ وَأَمَرَنَا بِصِدْقِ الْحَدِيثِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَصِلَةِ الرَّحِمِ وَحُسْنِ الْجِوَارِ وَالْكَفِّ عَنْ الْمَحَارِمِ وَالدِّمَاءِ وَنَهَانَا عَنْ الْفَوَاحِشِ وَقَوْلِ الزُّورِ وَأَكْلِ مَالَ الْيَتِيمِ وَقَذْفِ الْمُحْصَنَةِ وَأَمَرَنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَأَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّيَامِ قَالَ فَعَدَّدَ عَلَيْهِ أُمُورَ الْإِسْلَامِ فَصَدَّقْنَاهُ وَآمَنَّا بِهِ وَاتَّبَعْنَاهُ عَلَى مَا جَاءَ بِهِ فَعَبَدْنَا اللَّهَ وَحْدَهُ فَلَمْ نُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا وَحَرَّمْنَا مَا حَرَّمَ عَلَيْنَا وَأَحْلَلْنَا مَا أَحَلَّ لَنَا فَعَدَا عَلَيْنَا قَوْمُنَا فَعَذَّبُونَا وَفَتَنُونَا عَنْ دِينِنَا لِيَرُدُّونَا إِلَى عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ مِنْ عِبَادَةِ اللَّهِ وَأَنْ نَسْتَحِلَّ مَا كُنَّا نَسْتَحِلُّ مِنْ الْخَبَائِثِ فَلَمَّا قَهَرُونَا وَظَلَمُونَا وَشَقُّوا عَلَيْنَا وَحَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ دِينِنَا خَرَجْنَا إِلَى بَلَدِكَ وَاخْتَرْنَاكَ عَلَى مَنْ سِوَاكَ وَرَغِبْنَا فِي جِوَارِكَ وَرَجَوْنَا أَنْ لَا نُظْلَمَ عِنْدَكَ أَيُّهَا الْمَلِكُ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ هَلْ مَعَكَ مِمَّا جَاءَ بِهِ عَنْ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ فَاقْرَأْهُ عَلَيَّ فَقَرَأَ عَلَيْهِ صَدْرًا مِنْ كهيعص قَالَتْ فَبَكَى وَاللَّهِ النَّجَاشِيُّ حَتَّى أَخْضَلَ لِحْيَتَهُ وَبَكَتْ أَسَاقِفَتُهُ حَتَّى أَخْضَلُوا مَصَاحِفَهُمْ حِينَ سَمِعُوا مَا تَلَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ النَّجَاشِيُّ إِنَّ هَذَا وَاللَّهِ وَالَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى لَيَخْرُجُ مِنْ مِشْكَاةٍ وَاحِدَةٍ انْطَلِقَا فَوَاللَّهِ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْكُمْ أَبَدًا وَلَا أُكَادُ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَلَمَّا خَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَاللَّهِ لَأُنَبِّئَنَّهُمْ غَدًا عَيْبَهُمْ عِنْدَهُمْ ثُمَّ أَسْتَأْصِلُ بِهِ خَضْرَاءَهُمْ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَكَانَ أَتْقَى الرَّجُلَيْنِ فِينَا لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لَهُمْ أَرْحَامًا وَإِنْ كَانُوا قَدْ خَالَفُونَا قَالَ وَاللَّهِ لَأُخْبِرَنَّهُ أَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَبْدٌ قَالَتْ ثُمَّ غَدَا عَلَيْهِ الْغَدَ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ قَوْلًا عَظِيمًا فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَاسْأَلْهُمْ عَمَّا يَقُولُونَ فِيهِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ يَسْأَلُهُمْ عَنْهُ قَالَتْ وَلَمْ يَنْزِلْ بِنَا مِثْلُهُ فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَاذَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى إِذَا سَأَلَكُمْ عَنْهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ فِيهِ مَا قَالَ اللَّهُ وَمَا جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا كَائِنًا فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالَ لَهُمْ مَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ نَقُولُ فِيهِ الَّذِي جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَرُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ الْعَذْرَاءِ الْبَتُولِ قَالَتْ فَضَرَبَ النَّجَاشِيُّ يَدَهُ إِلَى الْأَرْضِ فَأَخَذَ مِنْهَا عُودًا ثُمَّ قَالَ مَا عَدَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ مَا قُلْتَ هَذَا الْعُودَ فَتَنَاخَرَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ حِينَ قَالَ مَا قَالَ فَقَالَ وَإِنْ نَخَرْتُمْ وَاللَّهِ اذْهَبُوا فَأَنْتُمْ سُيُومٌ بِأَرْضِي وَالسُّيُومُ الْآمِنُونَ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ ثُمَّ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي دَبْرًا ذَهَبًا وَأَنِّي آذَيْتُ رَجُلًا مِنْكُمْ وَالدَّبْرُ بِلِسَانِ الْحَبَشَةِ الْجَبَلُ رُدُّوا عَلَيْهِمَا هَدَايَاهُمَا فَلَا حَاجَةَ لَنَا بِهَا فَوَاللَّهِ مَا أَخَذَ اللَّهُ مِنِّي الرِّشْوَةَ حِينَ رَدَّ عَلَيَّ مُلْكِي فَآخُذَ الرِّشْوَةَ فِيهِ وَمَا أَطَاعَ النَّاسَ فِيَّ فَأُطِيعَهُمْ فِيهِ قَالَتْ فَخَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ مَقْبُوحَيْنِ مَرْدُودًا عَلَيْهِمَا مَا جَاءَا بِهِ وَأَقَمْنَا عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ مَعَ خَيْرِ جَارٍ قَالَتْ فَوَاللَّهِ إِنَّا عَلَى ذَلِكَ إِذْ نَزَلَ بِهِ يَعْنِي مَنْ يُنَازِعُهُ فِي مُلْكِهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْنَا حُزْنًا قَطُّ كَانَ أَشَدَّ مِنْ حُزْنٍ حَزِنَّاهُ عِنْدَ ذَلِكَ تَخَوُّفًا أَنْ يَظْهَرَ ذَلِكَ عَلَى النَّجَاشِيِّ فَيَأْتِيَ رَجُلٌ لَا يَعْرِفُ مِنْ حَقِّنَا مَا كَانَ النَّجَاشِيُّ يَعْرِفُ مِنْهُ قَالَتْ وَسَارَ النَّجَاشِيُّ وَبَيْنَهُمَا عُرْضُ النِّيلِ قَالَتْ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَخْرُجُ حَتَّى يَحْضُرَ وَقْعَةَ الْقَوْمِ ثُمَّ يَأْتِيَنَا بِالْخَبَرِ قَالَتْ فَقَالَ ال

Һөйләне беҙгә [Йәғҡүб] беҙгә [атайым] [Мөхәммәт бин Исхаҡ] һөйләне миңә [Мөхәммәт бин Мөслим бин Ғөбәйҙулла бин Шиһаб] [Әбү Бәкер бин Абдуррахман бин Әл Харис бин Хисйәм Әл Мәхзуми] [Өммө Сәләмә Ғүмәрәһ, ҡыҙы Мөйбә Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, тигән; Беҙ Һабасйә илендә булғанда бик яҡшы күрше, атап әйткәндә, Нәжәси батша менән күрше инек. Динебеҙҙе тотоуҙа үҙебеҙҙе имен тоябыҙ, Аллаһы Тәғәләгә ғибәҙәт ҡылабыҙ, күңелебеҙгә оҡшамаған һүҙ ишетмәйбеҙ. Был хәл Ҡөрәйештәргә барып еткәс, улар Нәжәси батшаға Мәккәнән һирәк осрай торған әйберҙәр рәүешендә бер нисә бүләк бирер өсөн ике көслө кеше ебәреп, Нәжәси батшаға илсе ебәрергә килешә. Уларға бүләк ителгән иң шәп әйберҙәр араһында ҡойолған күн дә бар ине. Улар был әйберҙәрҙе күп йыя. Бер бүләк биреүҙән башҡа бер генә ғәскәр башлығын да ҡалдырманылар. Улар тауарҙы ебәрергә Ғабдулла бин Рәбиғә бин Әл Мөғирәгә һәм Әл Мәхзумиға һәм Әмру бин Әл Әш бин Вәил Әс Сәхмигә йөкмәтәләр һәм икеһенә лә үҙҙәренең миссияһын еткерергә ҡушалар. Улар икеһенә лә; — Нәжәси менән һөйләшкәнсе, һәр бүләкте һәр командирға тапшыр. Шунан һуң Нәжәси батшаға бүләктәр бирегеҙ һәм батша улар менән һөйләшкәнсе, уларҙы һеҙгә тапшырыуын һорағыҙ». Өммө Сәләмә тағы ла әйтте; Ике кеше йүгереп сыға - Мәккәнән сығып - Нәжәси батшаны ҡаршы алырға. Ул ваҡыттағы хәлебеҙ иң яҡшы йортта, иң яҡшы күршеләрҙә ине. Улар икеһенән башҡа бер генә командир ҙа Нәжәси батша менән һөйләшер алдынан бүләктәрен тапшырмай. Икеһе лә үҙҙәренең һәр командирына; — Ысынлап та, ҡайһы бер аҡылһыҙ балаларыбыҙ беҙҙе ташлап һинең батшалығыңа китте, улар үҙ халҡының динен ташланы һәм һинең дингә ҡушылмаясаҡ. Беҙ ҙә, һеҙ ҙә белмәгән яңы динде алып килделәр. Үҙ халҡының башлыҡтары уларҙы үҙ халҡына ҡайтарырға беҙҙе ебәрҙе. Шуға күрә беҙ улар тураһында Батша менән һөйләшәбеҙ икән, һеҙ уға уларҙы беҙгә тапшырырға кәңәш бирергә тейешһегеҙ, улар менән һөйләшергә кәрәкмәй. Сөнки уларҙың халҡы иғтибарлыраҡ һәм уларҙың хәлен һәм етешһеҙлектәрен белә’. Икеһенә лә яуап бирҙеләр; 'Эйе'. Шунан һуң улар икеһе лә бүләкте Нәжәси батшаға тапшыра, Нәжәси батша уны ҡабул итә, шунан икеһе лә батша менән һөйләшә һәм әйтә; — Эй, батша. Ысынлап та, ҡайһы бер аҡылһыҙ балаларыбыҙ беҙҙе ташлап, һинең батшалығыңа китте. Улар үҙ халҡының динен ташланылар һәм һеҙҙең динегеҙгә инмәйәсәктәр. Беҙ ҙә, әфәнде лә белмәгән яңы динде алып килделәр. Аталары, абзыйҙары һәм ғаиләләренән торған үҙ халҡының етәкселәре беҙҙе хужа алдына баҫырға ебәрҙе, хужа уларҙы халҡыбыҙға ҡайтарһын өсөн. Сөнки беҙҙең халыҡ уларға күберәк иғтибар бирә, етешһеҙлектәрен белә, әммә уларҙы тәнҡитләй'. Ысынлап та, Ғабдулла бин Әбү Рәбиғә менән Әмру бин Ашты Нәжәси батшаның уларҙы яҡлауын ишетергә теләүенән дә нығыраҡ асыуландырған бер нәмә лә юҡ ине. Шунан уның тирәһендәге командирҙар әйтте; — Улар дөрөҫ әйтә, эй батша, халҡы уларға күберәк иғтибар бирә, етешһеҙлектәрен белә, шуға күрә уларҙы үҙҙәренә ҡалдыр, улар ҙа үҙ иленә, халҡына ҡайтара алһын өсөн». Шулай итеп, Нәжәси батша асыуланып, былай тигән; 'Юҡ! Аллаһ менән ант итәм, аллаһ менән ант итәм, мин уларҙы икеһенә лә тапшырмайым, һәм бер кем дә миңә б күршеләрем ине, улар минең илдә йәшәне, башҡалар араһынан мине һайланы, тик мин уларға шылтыратып, был ике кешенең нимә тигәнен һорағансы. Әгәр ҙә әйтелгәнсә булһа, тимәк, мин уларҙы икеһенә тапшырам һәм үҙ халҡына ҡайтарам. Әгәр был хәл түгел икән, тимәк, мин уларҙы тапшырмайым һәм улар һорағансы һаҡлауҙы дауам итәсәкмен». Уму Сәләмә әйтте; Шунан пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең сәхәбәләренә рәсүл ебәрелде, уларҙы саҡырырға, Уның рәсүле осрашҡас, улар бергә йыйылды һәм ҡайһы берәүҙәр башҡаларға әйтте; — Әгәр ҙә һин Батша янында булһаң, уға нимә әйтер инең? Улар яуап бирҙе; «Аллаһ менән ант итәбеҙ, нимә генә булмаһын, Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм өйрәткән һәм бойорғанса әйтәсәкбеҙ». Батша менән осрашҡанда, күрәһең, батша үҙенең дин әһелдәрен дә саҡырған, улар таҡтаташтарын батша тирәһенә йәйгән. Шунан батша уларҙан һорай; — Ниндәй дин һине үҙ халҡыңдан ташлап киттең, шулай уҡ минең дингә йәки башҡа халыҡтар диненә ҡушылманың? Уму Сәләмә әйтте; Батшаға яуап биргән кеше [Джәғфәр бин Әбү Талиб], тигән; — Эй, батша! Беҙ наҙан халыҡ инек, боттарға табындыҡ һәм мәйет ашаныҡ, төрлө яуызлыҡтар эшләнек һәм туғанлыҡ бәйләнештәрен өҙҙөк, күршеләребеҙгә яуызлыҡ эшләнек, арабыҙҙағы көслөләр көсһөҙҙәрҙе ҡорбан иттек, һәм беҙ һаман да шул хәлдә булдыҡ, тик Аллаһы Тәғәлә беҙгә үҙебеҙҙең аранан рәсүл ебәргәнсе, беҙ уның нәҫел-нәсәбен һәм уның ышаныслылығын белдек. Ул беҙҙе Аллаһ Тәғәләгә саҡырҙы, беҙ Уның менән үҙебеҙҙе айырып, тик Уға ғына табынһын өсөн, үҙебеҙ һәм ата-бабаларыбыҙ таш һәм һындар рәүешендә табынған нәмәләрҙе ҡалдырып. Ул беҙгә һүҙҙә намыҫлы булырға, мандатыбыҙҙы үтәргә һәм дуҫлыҡты һаҡларға, күршеләргә изгелек эшләргә һәм харам эштәрҙән һәм -ҡан ҡойоуҙан- тыйылырға ҡушты. Ул ерәнес эштәр ҡылыуҙан һәм ялған һөйләүҙән, етемдәрҙең байлығын ашауҙан һәм яҡшы кешеләрҙе зина ҡылыуҙа ғәйепләүҙән тыйҙы. Ул беҙгә Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылырға, Уға тиңдәш тотмаҫҡа, намаҙ уҡырға, саҙаҡа бирергә һәм ураҙа тоторға ҡушты». ул Исламдағы мәсьәләләргә бәйле төрлө нәмәләрҙе телгә алды «Беҙ уны раҫланыҡ, уға ышандыҡ һәм килтергән нәмәләргә эйәрҙек». Беҙ Аллаһы Тәғәләгә генә ғибәҙәт ҡылабыҙ, Уға тиңдәш тотмайбыҙ, үҙебеҙгә тыйылғанды ​​харам итәбеҙ һәм үҙебеҙгә хәләл ителгәнде хәләл итәбеҙ. Әммә халҡыбыҙ беҙгә дошманлыҡ күрһәтте, йәберләне. Улар беҙгә Аллаһҡа табыныу һындарына табыныуға ҡайтыу өсөн динебеҙҙе тотоуҙа яла яға, элек хәләл иткән нәмәләрҙе төрлө ерәнеслектәр рәүешендә хәләл итә. Беҙҙе көсләп, эҙәрлекләп, ҡыйынлаштырғанда, динебеҙ менән ҡамасаулағанда, беҙ һинең илеңә сығабыҙ һәм һине башҡаларҙан өҫтөнөрәк һайлайбыҙ, сөнки беҙ һинең менән күрше булыуҙы яратабыҙ, һинең эргәңдә беҙгә ғәҙелһеҙлек ҡылынмаҫ тип өмөтләнәбеҙ, эй батша'. Өмө Сәләмә тағы ла әйтте; Шулай итеп, Нәжәси батша унан һорай; — Аллаһ Тәғәләнән килгән нәмәнән килтергән нәмәгеҙ бармы? Йәғәфәр яуап бирҙе; 'Эйе'. Нәжәси батша тигән; — Уҡы әле миңә! Шулай итеп, Джәғфәр уны 1-нән башлап уҡыны; ҠА ХА Я 'ӘЙН ШӘД'. Уму Сәләмә әйтте; Шулай итеп, Нәжәси батша, Аллаһ менән ант итәм, һаҡалы дымланғансы илай һәм уның дин әһелдәре лә үҙҙәренең алдында уҡылғанды ​​ишеткәс, мөшәфтәре дымланғансы илай, Нәжәси әйтә; — Аллаһ менән ант итәм, был китап та, Муса алып килгән китап та бер сығанаҡтан сыҡты. Барығыҙ икегеҙ ҙә, Аллаһ менән ант итәм, мин уларҙы һеҙгә мәңгелеккә тапшырмайым һәм ул алданмаҫ'. Уму Сәләмә әйтте; Ике кеше батша алдынан сыҡҡас, Әмру бин Әл-Әш әйтте; — Аллаһ менән ант итәм, ысынлап та, мин уларҙы хурлыҡтарын иртәгә асып бирәсәкмен, шунан һуң уларҙы йәмһеҙлектәрен тикшерәсәкмен. Ғабдулла бин Әбү Рәбиғә, ул икеһенең дә иң ҡурҡынысы ине, уға; — Эшләмә, беҙҙе аша үтһәләр ҙә, туғандары бар. Ул яуап бирҙе; «Аллаһ менән ант итәм, мин уларға улар буйынса Иса бин Мәрйәмдең хеҙмәтсе булғанын хәбәр итеүемде дауам итәсәкмен». Уму Сәләмә әйтте; Икенсе көндө батшаға барып, уға; — Эй, батша, ысынлап та, улар Ғайса бин Мәрйәм менән ҡурҡыныс һүҙҙәр менән һөйләштеләр. Уларға ебәр ҙә, улар нимә уйлай, тип һора». Уму Сәләмә әйтте; Шуға күрә батша улар янына был хаҡта һорашырға илселәр ебәргән. Илсе килеп еткәнсе мосолмандар йыйылған, берәүҙәр икенселәренә; — Әгәр ҙә Ғайса һеҙҙән һораһа, һеҙ уның тураһында нимә әйтер инегеҙ? Улар яуап бирҙе; «Аллаһ менән ант итәбеҙ, беҙ Аллаһ әйткәнсә һәм Пәйғәмбәребеҙ нимә килтергән, нимә булһа ла яуап бирәсәкбеҙ». Батша менән осрашҡас, ул уларға; — Һин Ғайса бин Мәрйәм тураһында нимә уйлайһың? Джәғфәр бин Әбү Талиб яуап бирҙе; «Беҙҙең фекеребеҙ динебеҙ йөрөткәнсә, йәғни ул Аллаһтың һәм Уның рәсүленең ҡоло, Уның рухы һәм һүҙҙәре кейәүгә сыҡмаған Мәрйәмгә тын алынған». Шул саҡ Нәжәси батша ҡулын ергә һуғып, ағас киҫәге алды, шунан әйтте; 'Был Ғайса Мәрйәм улы, тап мин әйткәнсә, был ағас'. Шулай итеп, уның тирәһендә булған һуғыш командирҙары асыуҙы күрһәткән һүҙҙәр әйтте, Батша әйтте; — Валлаһи, оҡшамаһаң да әйтәм. Китегеҙ, мосолмандар, минең илемдә имен булырһығыҙ, кем һеҙҙе хурлаһа – штраф, кем һеҙҙе хурлаһа – штраф. Берегеҙҙе рәнйетергә тура килһә, алтын тауы булыуын нәфрәт итер инем. Һәм -батша үҙенең командирҙарына әйтте;- улар биргән бүләктәрҙе икеһенә лә кире ҡайтарығыҙ, беҙгә улар кәрәкмәй. Аллаһ менән ант итәм, батшалығымды ҡайтарғанда Аллаһ минән ришүәт алманы, шуға күрә миңә үҙемдең ҡөҙрәтемдә ришүәт алырға тура килде, һәм Аллаһ кешеләрҙе миңә буйһонорға мәжбүр итмәне, шуға күрә мин уларға буйһондом шул мәсьәләлә». Шунан был ике кеше еңелеп, унан алда киткән һәм бүләктәре кире ҡайтарылған. Шулай итеп, беҙ батша янында иң яҡшы йортта, яҡшы күршеләр менән йәшәнек. Аллаһ ризалығы өсөн! Беҙ шундай хәлдә ҡалдыҡ, бер көндө уның власын үҙ ҡулына алған кеше килде. Аллаһ менән ант итәм, беҙ ул ваҡытта һағыштан тыш һағыш тойманыҡ, әгәр ҙә ул кеше Нәжәсий батшаны еңһә, Нәжәсий батша кеүек беҙҙең хоҡуҡтарҙы танымаҫ кеше килер тип борсолдоҡ. Шулай итеп, Нәжәси батша кешегә табан йүнәлгән, ә улар икеһе араһында Нил йылғаһы булған. Шунан һуң Рәсүлуллаһтың сәхәбәләре саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм әйтте; — Ҡайһыбыҙ был халыҡ йыйылған урынға барыр, шунан беҙгә яңылыҡ килтерер. Шулай итеп, Зөбәйер бин Әүүәм әйтте; 'МИН'. Зөбәйер бин Әүүәм йәше буйынса иң йәш кеше. Уның өсөн ҡырба өрҙөләр, һуңынан күкрәгенә һалдылар, ҡырбаны ҡулланып, халыҡ осрашҡан Нил ярына йөҙөп сыға алһын өсөн. Беҙ Аллаһы Тәғәләгә доға ҡылабыҙ, Нәжәси батша өсөн, ул дошмандарын еңһен һәм ул үҙ батшалығында ныҡ ҡалһын, үҙ иленә етәкселек итеүҙә ышаныс яулаһын Хәбәсйә. -Беҙ быларҙың барыһын да эшләнек- сөнки яҡында булғанда беҙ Аллаһ Рәсүле менән осрашҡансы ҡалырға яҡшы урын таптыҡ. кем Мәккәлә».