Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius

Imam Ahmad : 16097

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ يَعْنِي الْمُهَلَّبِيَّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي رَاشِدٍ مَوْلًى لِآلِ مُعَاوِيَةَ قَالَ قَدِمْتُ الشَّامَ فَقِيلَ لِي فِي هَذِهِ الْكَنِيسَةِ رَسُولُ قَيْصَرَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَدَخَلْنَا الْكَنِيسَةَ فَإِذَا أَنَا بِشَيْخٍ كَبِيرٍ فَقُلْتُ لَهُ أَنْتَ رَسُولُ قَيْصَرَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ حَدِّثْنِي عَنْ ذَلِكَ قَالَ إِنَّهُ لَمَّا غَزَا تَبُوكَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ كِتَابًا وَبَعَثَ بِهِ مَعَ رَجُلٍ يُقَالُ لَهُ دِحْيَةُ بْنُ خَلِيفَةَ فَلَمَّا قَرَأَ كِتَابَهُ وَضَعَهُ مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ وَبَعَثَ إِلَى بَطَارِقَتِهِ وَرُءُوسِ أَصْحَابِهِ فَقَالَ إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ قَدْ بَعَثَ إِلَيْكُمْ رَسُولًا وَكَتَبَ إِلَيْكُمْ كِتَابًا يُخَيِّرُكُمْ إِحْدَى ثَلَاثٍ إِمَّا أَنْ تَتَّبِعُوهُ عَلَى دِينِهِ أَوْ تُقِرُّوا لَهُ بِخَرَاجٍ يَجْرِي لَهُ عَلَيْكُمْ وَيُقِرَّكُمْ عَلَى هَيْئَتِكُمْ فِي بِلَادِكُمْ أَوْ أَنْ تُلْقُوا إِلَيْهِ بِالْحَرْبِ قَالَ فَنَخَرُوا نَخْرَةً حَتَّى خَرَجَ بَعْضُهُمْ مِنْ بَرَانِسِهِمْ وَقَالُوا لَا نَتَّبِعُهُ عَلَى دِينِهِ وَنَدَعُ دِينَنَا وَدِينَ آبَائِنَا وَلَا نُقِرُّ لَهُ بِخَرَاجٍ يَجْرِي لَهُ عَلَيْنَا وَلَكِنْ نُلْقِي إِلَيْهِ الْحَرْبَ فَقَالَ قَدْ كَانَ ذَاكَ وَلَكِنِّي كَرِهْتُ أَنْ أَفْتَاتَ دُونَكُمْ بِأَمْرٍ قَالَ عَبَّادٌ فَقُلْتُ لِابْنِ خُثَيْمٍ أَوَلَيْسَ قَدْ كَانَ قَارَبَ وَهَمَّ بِالْإِسْلَامِ فِيمَا بَلَغَنَا قَالَ بَلَى لَوْلَا أَنَّهُ رَأَى مِنْهُمْ قَالَ فَقَالَ ابْغُونِي رَجُلًا مِنْ الْعَرَبِ أَكْتُبْ مَعَهُ إِلَيْهِ جَوَابَ كِتَابِهِ قَالَ فَأَتَيْتُ وَأَنَا شَابٌّ فَانْطُلِقَ بِي إِلَيْهِ فَكَتَبَ جَوَابَهُ وَقَالَ لِي مَهْمَا نَسِيتَ مِنْ شَيْءٍ فَاحْفَظْ عَنِّي ثَلَاثَ خِلَالٍ انْظُرْ إِذَا هُوَ قَرَأَ كِتَابِي هَلْ يَذْكُرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَهَلْ يَذْكُرُ كِتَابَهُ إِلَيَّ وَانْظُرْ هَلْ تَرَى فِي ظَهْرِهِ عَلَمًا قَالَ فَأَقْبَلْتُ حَتَّى أَتَيْتُهُ وَهُوَ بِتَبُوكَ فِي حَلْقَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ مُحْتَبِينَ فَسَأَلْتُ فَأُخْبِرْتُ بِهِ فَدَفَعْتُ إِلَيْهِ الْكِتَابَ فَدَعَا مُعَاوِيَةَ فَقَرَأَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ فَلَمَّا أَتَى عَلَى قَوْلِهِ دَعَوْتَنِي إِلَى جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ فَأَيْنَ النَّارُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ اللَّيْلُ فَأَيْنَ النَّهَارُ قَالَ فَقَالَ إِنِّي قَدْ كَتَبْتُ إِلَى النَّجَاشِيِّ فَخَرَّقَهُ فَخَرَّقَهُ اللَّهُ مُخَرَّقَ الْمُلْكِ قَالَ عَبَّادٌ فَقُلْتُ لِابْنِ خُثَيْمٍ أَلَيْسَ قَدْ أَسْلَمَ النَّجَاشِيُّ وَنَعَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ إِلَى أَصْحَابِهِ فَصَلَّى عَلَيْهِ قَالَ بَلَى ذَاكَ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ وَهَذَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ قَدْ ذَكَرَهُمْ ابْنُ خُثَيْمٍ جَمِيعًا وَنَسِيتُهُمَا وَكَتَبْتُ إِلَى كِسْرَى كِتَابًا فَمَزَّقَهُ فَمَزَّقَهُ اللَّهُ تَمْزِيقَ الْمُلْكِ وَكَتَبْتُ إِلَى قَيْصَرَ كِتَابًا فَأَجَابَنِي فِيهِ فَلَمْ تَزَلْ النَّاسُ يَخْشَوْنَ مِنْهُمْ بَأْسًا مَا كَانَ فِي الْعَيْشِ خَيْرٌ ثُمَّ قَالَ لِي مَنْ أَنْتَ قُلْتُ مِنْ تَنُوخٍ قَالَ يَا أَخَا تَنُوخٍ هَلْ لَكَ فِي الْإِسْلَامِ قُلْتُ لَا إِنِّي أَقْبَلْتُ مِنْ قِبَلِ قَوْمٍ وَأَنَا فِيهِمْ عَلَى دِينٍ وَلَسْتُ مُسْتَبْدِلًا بِدِينِهِمْ حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْهِمْ قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ تَبَسَّمَ فَلَمَّا قَضَيْتُ حَاجَتِي قُمْتُ فَلَمَّا وَلَّيْتُ دَعَانِي فَقَالَ يَا أَخَا تَنُوخٍ هَلُمَّ فَامْضِ لِلَّذِي أُمِرْتَ بِهِ قَالَ وَكُنْتُ قَدْ نَسِيتُهَا فَاسْتَدَرْتُ مِنْ وَرَاءِ الْحَلْقَةِ وَيَلْقَى بُرْدَةً كَانَتْ عَلَيْهِ عَنْ ظَهْرِهِ فَرَأَيْتُ غُضْرُوفَ كَتِفِهِ مِثْلَ الْمِحْجَمِ الضَّخْمِ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَامِرٍ حَوْثَرَةُ بْنُ أَشْرَسَ إِمْلَاءً عَلَىَّ قَالَ أَخْبَرَنِي حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي رَاشِدٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ قَيْصَرَ جَارًا لِي زَمَنَ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ فَقُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِي عَنْ كِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى قَيْصَرَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيَّ إِلَى قَيْصَرَ وَكَتَبَ مَعَهُ إِلَيْهِ كِتَابًا فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ وَحَدِيثُ عَبَّادٍ أَتَمُّ وَأَحْسَنُ اقْتِصَاصًا لِلْحَدِيثِ وَزَادَ قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ دَعَاهُ إِلَى الْإِسْلَامِ فَأَبَى أَنْ يُسْلِمَ وَتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ } ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكَ رَسُولُ قَوْمٍ وَإِنَّ لَكَ حَقًّا وَلَكِنْ جِئْتَنَا وَنَحْنُ مُرْمِلُونَ فَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ أَنَا أَكْسُوهُ حُلَّةً صَفُورِيَّةً وَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ عَلَيَّ ضِيَافَتُهُ

Беҙгә һөйләне Абдулла әйтте; миңә [Сурайж бин Юнысҡа] үҙенең китабынан һөйләгән, тип; беҙгә [Ғаббад бин Ғәббәд] атап әйткәндә Әл-Мөхәлләби, [Ғабдулла бин Ғосман бин Хөсәйемдән] [Сәғит бин Әбү Рәсийҙән] Мөғәвиә ғаиләһенән ҡол әйтте; Мин Сүриәгә килдем, шунан миңә әйттеләр: «Шул сиркәүҙә [император илсеһе] Аллаһ Илсеһенә саллаллааһүғәләйһиссәләм булған». -Сәғит бин Әбү Рәсиид Рәдлиәллаһу'анһу- тигән; һуңынан сиркәүгә индек, күрәһең, ҙур кәүҙәле бер ҡартты тап иттем, шунан уға: «Һин императорҙың Аллаһ Рәсүленә саллаллааһуғәләйһиуассаллам илсеһеме?» Шулай итеп, ул: «Эйе», – тип яуап бирҙе. -Сәғит бин Әбү Рәсиид Рәдлиәллаһу'анһу- тигән; һөйлә әле был турала! Ул әйтә; Табук һуғышы башланғас, Аллаһ Рәсүле императорға хат яҙа, Дихьйә бин Хәлифә исемле илсе менән бергә хат ебәрелә, император уның хатын уҡығас, уны карауатына һала, шунан руханиҙарына һәм дуҫтары араһынан шәхестәр ебәрә, шунан әйтә; 'Был кеше һеҙгә ебәрелгән, һеҙгә хат яҙып, шулай итеп, һеҙ һайлаған өс нәмә: Беренсенән, һеҙ уның артынан эйәреп, уның диненә эйәреп, икенсе, йәки һеҙ һалымдарҙы билдәләй, улар хоҡуҡтары һәм һеҙҙең бурыстар һәм билдәләй, һеҙ үҙ илдә ҡала, өсөнсө, йәки һеҙ уның менән көрәш'. Шунан шул тиклем асыуландылар, ҡайһы берәүҙәр кейемдәрен сисеп; 'Беҙ уға һәм уның диненә эйәрмәйәсәкбеҙ, шунан һуң динебеҙҙән һәм ата-бабаларыбыҙ диненән баш тартабыҙ, уға һалым түләргә теләмәйбеҙ, ә улар менән көрәшәбеҙ генә'. Шулай итеп, ул яуап бирҙе: “Мин дә шуны теләйем, әммә мин был мәсьәлә буйынса һеҙҙән башҡа кешеләргә фәтүә биреүҙе бик нәфрәт итәм”. Ғәббәд әйтте; шунан һуң мин Ибн Хөсәйемгә: «Беҙгә килеп еткән хәбәрҙәр буйынса, ул ислам динен ҡабул итергә тырышманы һәм теләмәнеме?» Ул: «Эйе», — тип яуап бирҙе. башҡа фекерҙәргә ҡарамаһа ғына'. Шунан -Император- тигән; — Ғәрәбстандан килгән кешене эҙләгеҙ, хатҡа яуап яҙам. -Сәғит бин Әбү Рәсиид Рәдлиәллаһу'анһу- тигән; аҙаҡ мин уның менән әле йәш саҡта осраштым, аҙаҡ уның урынына барҙым, ул яуап яҙҙы. Ул миңә: «Бер нәмәне онота алһаң да, минән өс сифатты иҫкә төшөр: ҡара әле, ул – Рәсүлуллаһ Шаллаллаһуғәләйһисләм – минең хатымды уҡыймы, төн менән көндө телгә аламы, миңә яҙған хатын телгә аламы, арҡаһында эҙ бармы икәнен ҡара», — тине. -Сәғит бин Әбү Рәсиид Рәдлиәллаһу'анһу- тигән; Шунан уны күрер өсөн сығып киттем. Ул ваҡытта ул Табукта хәләҡәлә сәхәбәләре менән аяҡтарын ҡыҫтырып ултырғандар, шунан мин унан һораным, шунан кемдер һөйләне, шунан мин уға хат тотторҙом, ул Мөғәвиәне саҡырҙы хат уҡырға. Һөйләмгә килгәндә, “Һин мине күктәр менән ер кеүек киң күккә барырға саҡырҙың, тимәк, ҡайҙа тамуҡ”. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһиүәссәләм: «Төн еткәс, көн ҡайҙа?» һуңынан: «Ысынлап та, мин Нәжәсигә хат яҙҙым, шунан ул уны яндырҙы, шуға күрә Аллаһ уны яндырҙы, уның батшалығы юҡҡа сыҡты», — тигән. Ғәббәд әйтте; Һуңынан мин Ибн Хөсәйемдән һораным, Нәжәсий ислам динен ҡабул итмәгәнме һәм Рәсүлуллаһ Саллаллаһуғәләйһиссәләм Мәҙинәлә үлеме тураһында сәхәбәләренә иғлан иткәнме, шунан һуң ул уның өҫтөндә намаҙ уҡыны. Ул яуап бирҙе: Эйе, был Фулан бин Фулан, әммә был Фулан бин Фулан. Ибн Хөсәйем барыһын да телгә алды ла мин оноттом: «Шунан мин - Рәсүлуллаһ Шаллаллаһуғәләйһиссәләм - Кисрәгә хат яҙҙым, шунан ул уны йыртты, шунан Аллаһ Тәғәлә уның батшалығын бик насар итеп йыртты, шунан мин императорға хат яҙҙы һәм ул уға яуап бирҙе, шуға күрә кешеләр уларҙан хәүеф менән ҡурҡып ҡала, улар тормошо яҡшы булғансы», — тип һораны, һуңынан ул минән: «Һин кем?» Мин Танухтан, тип яуап бирҙем. Шунан: «Эй, Танух халҡы, һеҙ Ислам динен ҡабул иттегеҙме?» Мин: «Юҡ», — тип яуап бирҙем. Ысынлап та, мин инде унда булған ҡәүемемдән, улар диндә һәм мин уларға ҡайтмайынса диндәрен үҙгәртмәйәсәкмен». -Сәғит бин Әбү Рәсид Р.А.- тигән; һуңынан Рәсүлуллаһ саллаллаһуғәләйһиуаслам көлдө йәки йылмайҙы. Эшемде тамамлағас, шунан торҙом. Мин шул урындан киткәс, ул мине саҡырҙы, шунан: «Эй, Танух халҡы, тәүҙә тыңлағыҙ, шунан һеҙгә әйтелгәндәр буйынса барығыҙ», - тине -Сәғит бин Әбү Рәсид Р.А. — Онотҡанмын, шунан түңәрәк артынан ҡараным, ул миңә кейгән пальтоһын тотторҙо. Шул саҡта йомшаҡ һөйәктең ярайһы уҡ ҙур түңәрәккә оҡшағанын күрҙем. Беҙгә һөйләне Абдулла әйтте; миңә [Әбү Әмир, Һаусара бин Әшрәс], миңә диктовать итеп, әйткән; миңә [Хәммәт бин Сәләмә бин Абдулла бин Ғосман бин Хөсәйем] [Сәғит бин Әбү Рәсийд] хәбәр итте; «Император илсеһе Йәзид бин Мөғәүиә заманында минең күршем булған, шуға күрә мин уға: «Пәйғәмбәребеҙҙең императорға саллаллаһу ғәләйһиссәләм яҙған хаты тураһында һөйлә», — тинем, шунан ул; 'Ысынлап та, Рәсүлуллаһ Саллаллаһу'ғәләйһиуаллаһ ебәргән Дихия Әл Кәлби императорға яуап биреп, уға хат', һуңынан телгә алынған шул уҡ хәҙис 'Абад бин 'Абад һәм хәҙис 'Абад тулыраҡ һәм яҡшыраҡ тарихы бар, өҫтәү менән,' Һуңынан Рәсүлуллаһ хәҙис уға,' һуңынан уны кире ҡаҡты. һуңынан был аятты уҡыны: Ысынлап та, һин яратҡан кешеләреңде тура юлға баҫтыра алмаясаҡһың, ә Аллаһ үҙе теләгән кешене тура юлға күндерә. Шунан һуң Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһиссәләм әйтте: «Ысынлап та, һин бер халыҡтың илсеһе, ысынлап та, һинең хаҡың бар, ләкин һин беҙгә килдең һәм беҙ ризыҡҡа ҡытлыҡ хәлендә ҡалдыҡ. Шунан Усман бин Аффан әйтте; — Мин уға нәфис биҙәүестәр бирәм, — тигән ансарҙарҙан бер кеше; — Мин уны ҡаршы аласаҡмын.