Penangkapan dan pembunuhan Khubaib bin 'Adiy RA oleh Abu Sirwa'ah pada peristiwa Ar-Raji'
Imam Bukhari : 3690
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ حَلِيفُ بَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَةِ بَيْنَ عَسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ فَقَالُوا تَمْرُ يَثْرِبَ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا حَسَّ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى مَوْضِعٍ فَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا فَأَعْطُوا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لَا نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَيُّهَا الْقَوْمُ أَمَّا أَنَا فَلَا أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا قَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي بِهَؤُلَاءِ أُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَى فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَانْطُلِقَ بِخُبَيْبٍ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ خُبَيْبًا وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ فَاسْتَعَارَ مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ مُوسًى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ فَدَرَجَ بُنَيٌّ لَهَا وَهِيَ غَافِلَةٌ حَتَّى أَتَاهُ فَوَجَدَتْهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ قَالَتْ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ ذَلِكَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ قِطْفًا مِنْ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ بِالْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرَةٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ وَاللَّهِ لَوْلَا أَنْ تَحْسِبُوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَزِدْتُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا وَاقْتُلْهُمْ بَدَدًا وَلَا تُبْقِ مِنْهُمْ أَحَدًا ثُمَّ أَنْشَأَ يَقُولُ فَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًاعَلَى أَيِّ جَنْبٍ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِيوَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْيُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ أَبُو سِرْوَعَةَ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَتَلَهُ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ لِكُلِّ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا الصَّلَاةَ وَأَخْبَرَ أَصْحَابَهُ يَوْمَ أُصِيبُوا خَبَرَهُمْ وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ أَنْ يُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَتَلَ رَجُلًا عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ فَبَعَثَ اللَّهُ لِعَاصِمٍ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا أَنْ يَقْطَعُوا مِنْهُ شَيْئًاوَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ذَكَرُوا مَرَارَةَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيَّ وَهِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيَّ رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا
hi byerile [Musa bin Isma'il] u hi byerile [Ibrahim] u hi byerile [Ibn Shihab] u te, u ndzi byerile ['Umar bin Asid bin Jariyah Ats-Tsaqafiy], munhu loyi a endleke ntwanano na Bani Zuhrah naswona a ri exikarhi ka vanghana va yena Abu Hurairah radliallahu 'anhu, ku suka eka [Abu Hurairah radliallahu 'anhu] u te; 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam u rhumele vanhu va khume tani hi sariah - ntlawa wa tinhlori naswona u hlawule 'Ashim bin Thabit Al Ansariy, kokwa wa 'Ashim bin 'Umar bin Al Khaththab tani hi murhangeri wa xipano. -Va sukile- kufikela loko va fika e al-Hada’, ndzhawu leyi nga exikarhi ka ‘Ashfan na Mecca, laha vanga kona ku byeriwe vaaki va rixaka ra Hudzail lava hi ntolovelo va vitaniwaka Banu Lahyan. Kutani rixaka leri ri hlengelete vanhu va kwalomu ka dzana, lava hinkwavo ka vona a va ri vatshila va miseve. Va lave swikombiso swa masocha ya Sariyah kufikela loko va kuma ndzhawu ya vona ya date laha vanga yima kona. Va huwelela va ku; 'Lawa i masiku ya Yathrib'. Kutani rixaka leri ri landzele mikondzo ya masocha ya Sariyah. Loko ‘Ashim ni masocha yakwe va twa vukona bya nala, va tumbele endzhaku ka xitsunga lexitsongo. Kambe nyimba yi va rhendzela hi ku hatlisa, yi va huwelela; 'Xika u ta hi nyika leswi u nga na swona.' Eka wena ku na xitiyisekiso na ntwanano. A hi nge dlayi un'we wa n'wina'. Kutani ‘Ashim bin Thabit u te: ‘Mina, hi Allah, a ndzi nge yi ehansi na xitiyisekiso xa lava nga pfumeriki’. Kutani a khongela a ku: ‘O Allah, byela Muprofeta wa wena sallallaahu ‘alaihi wasallam hi xiyimo xa hina. Hiloko rixaka ri va hlasela hi miseve ku kondza va kota ku dlaya 'Ashim - kun'we na vavanuna va yena va nkombo -. Eku heteleleni swirho swinharhu leswi poneke swa sariyah swi tshike ntirho hi ku pfumelelana hi switiyisekiso na mintwanano. Exikarhi ka vona a ku ri na Khubaib Al Anshariy na Zaid bin ad-Datsinah na munhu un’wana. -Endzhaku ka loko lavanharhu va ri ehansi- va n'wi khomile va ntshunxa tintambhu ta vona ta vurha ku boha lavanharhu. Wa vunharhu u te: ‘Leswi i masungulo ya ku xengiwa. Hi Allah, a ndzi nge ku landzeleli. Hakunene eka mina i swikombiso’. Leswi a a vula swona a ku ri munghana wa vona loyi a dlayiweke. Va n’wi koka va n’wi sindzisa ku va landzela kambe a ala ku kondza va hetelela va n’wi dlayile. Kutani va sukile na Khubaib na Zaid bin ad-Datsinah ku kondza eku heteleleni va va xavisa havambirhi eMecca endzhaku ka Nyimpi ya Badr. Banu Al Harith bin 'Amir bin Nawfal bin 'Abdu Manaf u xavile Khubaib. Khale, Khubaib a ku ri munhu loyi a dlayeke Al Harith bin 'Amir hi nkarhi wa Nyimpi ya Badr. Kutani Khubaib a a ri emavokweni ya vona tanihi mubohiwa. Ku kondza eku heteleleni va pfumelelana ku n’wi dlaya. -Siku rin'wana hi nkarhi wa ku pfaleriwa ka yena, Khubaib u lombile un'wana wa vana va Al Harith hi xirhendzevutani xo byewula misisi ya yena ya le xihundleni, kutani n'wana wa nhwanyana u n'wi lombe yona. -Ku vula Zainab-; 'Kutani Khubaib u teke n'wana wa mina hi mavoko loko ndzi khomiwa hi ku hatlisa loko n'wana wa mina a n'wi tshinelela.' Ku kondza a hlangana na yena kutani a n’wi kuma a ri exifuveni xa yena loko xirhendzevutana xi ri evokweni ra Khubaib. -Zainab- u te; 'Ndzi hlamarile hi nkarhi wolowo naswona Khubaib u swi tivile.' Kutani yena -Khubaib- u te: 'Xana wa vilerisiwa hi leswaku ndzi ta n'wi dlaya?... Hakunene a ndzi nge swi endli'. -Zainab u te-; 'Hi Allah, a ndzi si tshama ndzi vona mubohiwa lonene ku fana na Khubaib.' Hi Allah, ndzi tshame ndzi n’wi kuma siku rin’wana a ri karhi a dya madiriva emavokweni yakwe hambileswi mavoko yakwe a ma boheleriwe hi nsimbi naswona eMakkah a ku nga ri nguva ya mihandzu.’ U te: ‘Hakunene a ku ri nkateko lowu humaka eka Allah lowu a wu nyikeke Khubaib’. Loko va ri kusuhi no suka etikweni ra Haram kuya dlaya Khubaib eka ndzhawu ya halal, Khubaib u te eka vona: ‘Ndzi pfumeleleni ndzi khongela ti rak’ah timbirhi’. Hiloko va n’wi amukela. Khubaib u khongerile ti reka'at timbirhi kutani a ku: 'Loko a ku nga ri hi wena a wu ehleketa leswaku ndza chava, a ndzi ta va ndzi andlarile xikhongelo xa mina.' Kutani a ya emahlweni; 'O Allah, va lovise hinkwavo u va dlaya naswona u nga va tsetseleri na un'we wa vona'. Kutani a yimbelela vutlhokovetseri; 'A ndzi na mhaka na swona ntsena loko ndzi dlayiwa tanihi Mumoslem.' Eka xiyimo xihi na xihi lexi ndzi welaka eka xona, nchumu wa nkoka wu le ndleleni ya Allah. Hinkwaswo swi le ka Nkoka wa Xikwembu, loko Xi swi lava. A nga katekisa misiha leyi handzukeke’. Eku heteleleni Abu Sirwa’ah ‘Uqbah bin Al Harith u pfukile a n’wi dlaya. Khubaib ari munhu wosungula ku modela swikhongelo swimbirhi swa raka’at eka Mumoslem un’wana na un’wana loyi ari kusuhi no dlayiwa tani hi xivumbeko xa ku lehisa mbilu. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u tivise vanghana va yena hi mahungu ya vona na leswi va nga hlangana na swona. Vapfumeri va Quraish va rhumele vanhu vo hlayanyana eka ‘Ashim bin Thabit endzhaku ka loko va byeriwe hi ku dlayiwa ka Khubaib leswaku va teka swo karhi emirini wa ‘Ashim, nchumu lowu nga vaka xihlawulekisi. Khale, ‘Ashim u dlaye un’wana wa vatirhela-mfumo va vona hi nkarhi wa Nyimpi ya Badr. -Loko va lava ku rihisela eka 'Ashim-, Allah u rhumele eka 'Ashim vuthu ra tinyoxi leri n'wi sirheleleke eka varhumiwa lava nga pfumeriki va Quraysh leswaku va tsandzeka ku teka xiphemu xin'we xa nyama emirini wa 'Ashim. Naswona Ka’ab bin Malik u te; 'Va byerile leswaku Mararah bin ar-Rabi 'Al' Amriy na Hilal bin Umayyah Al Waqifiy akuri vanhu vambirhi vo lulama lava ava hlanganyela eka nyimpi ya Badr'.