حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ زِيَادَ بْنَ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ السُّلَمِيَّ يُحَدِّثُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ ضَمْرَةَ وَعَنْ جَدِّهِ وَكَانَا شَهِدَا حُنَيْنًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَا صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظُّهْرَ ثُمَّ عَمَدَ إِلَى ظِلِّ شَجَرَةٍ فَجَلَسَ فِيهِ وَهُوَ بِحُنَيْنٍ فَقَامَ إِلَيْهِ الْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ وَعُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ بْنِ بَدْرٍ يَخْتَصِمَانِ فِي عَامِرِ بْنِ الْأَضْبَطِ الْأَشْجَعِيِّ وَعُيَيْنَةُ يَطْلُبُ بِدَمِ عَامِرٍ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ رَئِيسُ غَطَفَانَ وَالْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ يَدْفَعُ عَنْ مُحَلَّمِ بْنِ جَثَّامَةَ بِمَكَانِهِ مِنْ خِنْدِفٍ فَتَدَاوَلَا الْخُصُومَةَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَسَمِعْنَا عُيَيْنَةَ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَدَعُهُ حَتَّى أُذِيقَ نِسَاءَهُ مِنْ الْحَرِّ مَا ذَاقَ نِسَائِي وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَلْ تَأْخُذُونَ الدِّيَةَ خَمْسِينَ فِي سَفَرِنَا هَذَا وَخَمْسِينَ إِذَا رَجَعْنَا قَالَ وَهُوَ يَأْبَى عَلَيْهِ إِذْ قَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثٍ يُقَالُ لَهُ مُكَيْتِلٌ قَصِيرٌ مَجْمُوعٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا وَجَدْتُ لِهَذَا الْقَتِيلِ شَبَهًا فِي غُرَّةِ الْإِسْلَامِ إِلَّا كَغَنَمٍ وَرَدَتْ فَرُمِيَتْ أَوَائِلُهَا فَنَفَرَتْ أُخْرَاهَا اسْنُنِ الْيَوْمَ وَغَيِّرْ غَدًا قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ بَلْ تَأْخُذُونَ الدِّيَةَ خَمْسِينَ فِي سَفَرِنَا هَذَا وَخَمْسِينَ إِذَا رَجَعْنَا قَالَ فَقَبِلُوا الدِّيَةَ ثُمَّ قَالُوا أَيْنَ صَاحِبُكُمْ يَسْتَغْفِرْ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ آدَمُ ضَرْبٌ طَوِيلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ لَهُ قَدْ كَانَ تَهَيَّأَ فِيهَا لِلْقَتْلِ حَتَّى جَلَسَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا اسْمُكَ قَالَ أَنَا مُحَلَّمُ بْنُ جَثَّامَةَ قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ لَا تَغْفِرْ لِمُحَلَّمِ بْنِ جَثَّامَةَ فَقَامَ وَهُوَ يَتَلَقَّى دَمْعَهُ بِفَضْلِ رِدَائِهِ قَالَ فَأَمَّا نَحْنُ بَيْنَنَا فَنَقُولُ إِنَّا نَرْجُو أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ اسْتَغْفَرَ لَهُ وَأَمَّا مَا ظَهَرَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَذَا

Esan digu [Ya'qub]-ek [bere aita] [Muhammad bin Ishaq]-etik [Muhammad bin Ja'far bin Az Zubair] esan zidan: [Ziyad bin Dlamrah bin Sa'idek Sulami-k] entzun nion 'Urwah bin Az Zubair-i [bere aita, Dlamrah] eta amonaren [haren aitonaren] eta amonaren [amonaren] parte hartu zuen [haren] batailean parte hartu zuen. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa sallam, biek esan zuten: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa sallam gurekin eguerdiko otoitzak otoitz egin zituen gero zuhaitz baten itzalera hurbildu zen, han eseri zen Hunainen zegoenean. Al Aqra' bin Habis eta 'Uyainah bin Hishn bin Hudzaifah bin Badr hurbildu zitzaizkion, biek eztabaidatu zuten 'Amir bin Al Adlbath Al Asyja'i eta 'Uyainah-ek 'Amirren heriotzagatik mendekua eskatzen zutenak, garai hartan Ghathafaneko buruzagia zen, eta Al Aqra' bin Habis-ek Muhallim bin Khindif Jats-en buruzagi gisa defendatu zuen. Gatazka bat gertatu zen Rasulullah Sallalahu 'alaihi wa sallam inguruan eta entzun genuen. 'Uyainah-i entzun genion: Ala esanez, o Allahren Mezularia, ez dut utziko bere emakume askeak gozatu arte nire emazteak gozatzen ditudan bezainbeste. Sallallaahu 'alaihi wa sallam profetak esan zuen: 'Ez, baina berrogeita hamar diyat lortuko dituzu gure bidaian eta berrogeita hamar itzultzen garenean'. Abu Rafik esan zuen: 'Uyainah sallallaahu 'alaihi wa sallam profetaren eskaintza onartu nahi izan zuen. Bat-batean Mukaitil izeneko Bani Laits-eko pertsona bat, gizon baxua, zutitu zen eta esan zuen: O Allahren Mezularia, ez dut islamaren hasieran hilketa-biktima hauen antzekorik aurkitzen baina etortzen zen ahuntz-talde baten antzera, eta gero aurrean zeudenak bota zituzten atzealdean zeudenak ihes egin arte. Egin arauak gaur eta aldatu bihar. Abu Rafi'k esan zuen: Orduan, Allah sallallaahu 'alaihi wa sallam-en mezulariak eskua altxatu zuen eta esan zuen: 'Ez, baina berrogeita hamar diyat lortuko dituzu gure bidaian eta berrogeita hamar itzultzen garenean'. Esan zuten: Non dago Allahren Mezulariak (bakea eta bedeinkapenak berekin) barkamena eskatu zion zure laguna? Pertsona altu eta sendo bat zutitu zen, gerrarako prestatutako apaingarriak zeramatzan soinean, sallallaahu 'alaihi wa sallam Profetaren aurrean eseri arte ibili zen, galdetu zuen: 'Nola da zure izena?' pertsonak erantzun zuen: Muhallim bin Jatstsamah. Abu Rafi'k esan zuen: Rasulullah Sallalahu 'alaihi wa sallam-ek eskua altxatu zuen eta esan zuen: 'O Allah, ez barkatu Muhallim bin Jatstsamah'. Zutitu zen txalaren soberakinarekin odola estaltzen zuen bitartean. Esan zuen Abu Rafi'k: Bitartean esan genuen: Rasulullah Sallalahu 'alaihi wa sallam eskatzen diogu barkamena eskatzeko baina hau da Rasulullah Sallalahu 'alaihi wa sallam-ek ikusi zuena.