Kesaksian Abu sufyan tentang akhlak dan kenabian Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam di hadapan kaisar heraclius

Imam Ahmad : 1649

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ابْنَةِ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا نَزَلْنَا أَرْضَ الْحَبَشَةِ جَاوَرْنَا بِهَا خَيْرَ جَارٍ النَّجَاشِيَّ أَمِنَّا عَلَى دِينِنَا وَعَبَدْنَا اللَّهَ لَا نُؤْذَى وَلَا نَسْمَعُ شَيْئًا نَكْرَهُهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ قُرَيْشًا ائْتَمَرُوا أَنْ يَبْعَثُوا إِلَى النَّجَاشِيِّ فِينَا رَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ وَأَنْ يُهْدُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَا مِمَّا يُسْتَطْرَفُ مِنْ مَتَاعِ مَكَّةَ وَكَانَ مِنْ أَعْجَبِ مَا يَأْتِيهِ مِنْهَا إِلَيْهِ الْأَدَمُ فَجَمَعُوا لَهُ أَدَمًا كَثِيرًا وَلَمْ يَتْرُكُوا مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقًا إِلَّا أَهْدَوْا لَهُ هَدِيَّةً ثُمَّ بَعَثُوا بِذَلِكَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الْمَخْزُومِيِّ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ وَأَمَرُوهُمَا أَمْرَهُمْ وَقَالُوا لَهُمَا ادْفَعُوا إِلَى كُلِّ بِطْرِيقٍ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ تُكَلِّمُوا النَّجَاشِيَّ فِيهِمْ ثُمَّ قَدِّمُوا لِلنَّجَاشِيِّ هَدَايَاهُ ثُمَّ سَلُوهُ أَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْكُمْ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَهُمْ قَالَتْ فَخَرَجَا فَقَدِمَا عَلَى النَّجَاشِيِّ وَنَحْنُ عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ وَعِنْدَ خَيْرِ جَارٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْ بَطَارِقَتِهِ بِطْرِيقٌ إِلَّا دَفَعَا إِلَيْهِ هَدِيَّتَهُ قَبْلَ أَنْ يُكَلِّمَا النَّجَاشِيَّ ثُمَّ قَالَا لِكُلِّ بِطْرِيقٍ مِنْهُمْ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِ الْمَلِكِ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكُمْ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتُمْ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَى الْمَلِكِ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ لِيَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَإِذَا كَلَّمْنَا الْمَلِكَ فِيهِمْ فَتُشِيرُوا عَلَيْهِ بِأَنْ يُسْلِمَهُمْ إِلَيْنَا وَلَا يُكَلِّمَهُمْ فَإِنَّ قَوْمَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُمَا نَعَمْ ثُمَّ إِنَّهُمَا قَرَّبَا هَدَايَاهُمْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فَقَبِلَهَا مِنْهُمَا ثُمَّ كَلَّمَاهُ فَقَالَا لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُ قَدْ صَبَا إِلَى بَلَدِكَ مِنَّا غِلْمَانٌ سُفَهَاءُ فَارَقُوا دِينَ قَوْمِهِمْ وَلَمْ يَدْخُلُوا فِي دِينِكَ وَجَاءُوا بِدِينٍ مُبْتَدَعٍ لَا نَعْرِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتَ وَقَدْ بَعَثَنَا إِلَيْكَ فِيهِمْ أَشْرَافُ قَوْمِهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَعْمَامِهِمْ وَعَشَائِرِهِمْ لِتَرُدَّهُمْ إِلَيْهِمْ فَهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ وَعَاتَبُوهُمْ فِيهِ قَالَتْ وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ أَبْغَضَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ مِنْ أَنْ يَسْمَعَ النَّجَاشِيُّ كَلَامَهُمْ فَقَالَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ صَدَقُوا أَيُّهَا الْمَلِكُ قَوْمُهُمْ أَعَلَى بِهِمْ عَيْنًا وَأَعْلَمُ بِمَا عَابُوا عَلَيْهِمْ فَأَسْلِمْهُمْ إِلَيْهِمَا فَلْيَرُدَّاهُمْ إِلَى بِلَادِهِمْ وَقَوْمِهِمْ قَالَ فَغَضِبَ النَّجَاشِيُّ ثُمَّ قَالَ لَا هَا اللَّهِ ايْمُ اللَّهِ إِذَنْ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْهِمَا وَلَا أُكَادُ قَوْمًا جَاوَرُونِي وَنَزَلُوا بِلَادِي وَاخْتَارُونِي عَلَى مَنْ سِوَايَ حَتَّى أَدْعُوَهُمْ فَأَسْأَلَهُمْ مَاذَا يَقُولُ هَذَانِ فِي أَمْرِهِمْ فَإِنْ كَانُوا كَمَا يَقُولَانِ أَسْلَمْتُهُمْ إِلَيْهِمَا وَرَدَدْتُهُمْ إِلَى قَوْمِهِمْ وَإِنْ كَانُوا عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ مَنَعْتُهُمْ مِنْهُمَا وَأَحْسَنْتُ جِوَارَهُمْ مَا جَاوَرُونِي قَالَتْ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَاهُمْ فَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولُهُ اجْتَمَعُوا ثُمَّ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَا تَقُولُونَ لِلرَّجُلِ إِذَا جِئْتُمُوهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ مَا عَلَّمَنَا وَمَا أَمَرَنَا بِهِ نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَائِنٌ فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا جَاءُوهُ وَقَدْ دَعَا النَّجَاشِيُّ أَسَاقِفَتَهُ فَنَشَرُوا مَصَاحِفَهُمْ حَوْلَهُ سَأَلَهُمْ فَقَالَ مَا هَذَا الدِّينُ الَّذِي فَارَقْتُمْ فِيهِ قَوْمَكُمْ وَلَمْ تَدْخُلُوا فِي دِينِي وَلَا فِي دِينِ أَحَدٍ مِنْ هَذِهِ الْأُمَمِ قَالَتْ فَكَانَ الَّذِي كَلَّمَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ كُنَّا قَوْمًا أَهْلَ جَاهِلِيَّةٍ نَعْبُدُ الْأَصْنَامَ وَنَأْكُلُ الْمَيْتَةَ وَنَأْتِي الْفَوَاحِشَ وَنَقْطَعُ الْأَرْحَامَ وَنُسِيءُ الْجِوَارَ يَأْكُلُ الْقَوِيُّ مِنَّا الضَّعِيفَ فَكُنَّا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْنَا رَسُولًا مِنَّا نَعْرِفُ نَسَبَهُ وَصِدْقَهُ وَأَمَانَتَهُ وَعَفَافَهُ فَدَعَانَا إِلَى اللَّهِ لِنُوَحِّدَهُ وَنَعْبُدَهُ وَنَخْلَعَ مَا كُنَّا نَعْبُدُ نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ الْحِجَارَةِ وَالْأَوْثَانِ وَأَمَرَنَا بِصِدْقِ الْحَدِيثِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَصِلَةِ الرَّحِمِ وَحُسْنِ الْجِوَارِ وَالْكَفِّ عَنْ الْمَحَارِمِ وَالدِّمَاءِ وَنَهَانَا عَنْ الْفَوَاحِشِ وَقَوْلِ الزُّورِ وَأَكْلِ مَالَ الْيَتِيمِ وَقَذْفِ الْمُحْصَنَةِ وَأَمَرَنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَأَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّيَامِ قَالَ فَعَدَّدَ عَلَيْهِ أُمُورَ الْإِسْلَامِ فَصَدَّقْنَاهُ وَآمَنَّا بِهِ وَاتَّبَعْنَاهُ عَلَى مَا جَاءَ بِهِ فَعَبَدْنَا اللَّهَ وَحْدَهُ فَلَمْ نُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا وَحَرَّمْنَا مَا حَرَّمَ عَلَيْنَا وَأَحْلَلْنَا مَا أَحَلَّ لَنَا فَعَدَا عَلَيْنَا قَوْمُنَا فَعَذَّبُونَا وَفَتَنُونَا عَنْ دِينِنَا لِيَرُدُّونَا إِلَى عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ مِنْ عِبَادَةِ اللَّهِ وَأَنْ نَسْتَحِلَّ مَا كُنَّا نَسْتَحِلُّ مِنْ الْخَبَائِثِ فَلَمَّا قَهَرُونَا وَظَلَمُونَا وَشَقُّوا عَلَيْنَا وَحَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ دِينِنَا خَرَجْنَا إِلَى بَلَدِكَ وَاخْتَرْنَاكَ عَلَى مَنْ سِوَاكَ وَرَغِبْنَا فِي جِوَارِكَ وَرَجَوْنَا أَنْ لَا نُظْلَمَ عِنْدَكَ أَيُّهَا الْمَلِكُ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ هَلْ مَعَكَ مِمَّا جَاءَ بِهِ عَنْ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ النَّجَاشِيُّ فَاقْرَأْهُ عَلَيَّ فَقَرَأَ عَلَيْهِ صَدْرًا مِنْ كهيعص قَالَتْ فَبَكَى وَاللَّهِ النَّجَاشِيُّ حَتَّى أَخْضَلَ لِحْيَتَهُ وَبَكَتْ أَسَاقِفَتُهُ حَتَّى أَخْضَلُوا مَصَاحِفَهُمْ حِينَ سَمِعُوا مَا تَلَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ النَّجَاشِيُّ إِنَّ هَذَا وَاللَّهِ وَالَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى لَيَخْرُجُ مِنْ مِشْكَاةٍ وَاحِدَةٍ انْطَلِقَا فَوَاللَّهِ لَا أُسْلِمُهُمْ إِلَيْكُمْ أَبَدًا وَلَا أُكَادُ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَلَمَّا خَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَاللَّهِ لَأُنَبِّئَنَّهُمْ غَدًا عَيْبَهُمْ عِنْدَهُمْ ثُمَّ أَسْتَأْصِلُ بِهِ خَضْرَاءَهُمْ قَالَتْ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَكَانَ أَتْقَى الرَّجُلَيْنِ فِينَا لَا تَفْعَلْ فَإِنَّ لَهُمْ أَرْحَامًا وَإِنْ كَانُوا قَدْ خَالَفُونَا قَالَ وَاللَّهِ لَأُخْبِرَنَّهُ أَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ عَبْدٌ قَالَتْ ثُمَّ غَدَا عَلَيْهِ الْغَدَ فَقَالَ لَهُ أَيُّهَا الْمَلِكُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ قَوْلًا عَظِيمًا فَأَرْسِلْ إِلَيْهِمْ فَاسْأَلْهُمْ عَمَّا يَقُولُونَ فِيهِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ يَسْأَلُهُمْ عَنْهُ قَالَتْ وَلَمْ يَنْزِلْ بِنَا مِثْلُهُ فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ مَاذَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى إِذَا سَأَلَكُمْ عَنْهُ قَالُوا نَقُولُ وَاللَّهِ فِيهِ مَا قَالَ اللَّهُ وَمَا جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا كَائِنًا فِي ذَلِكَ مَا هُوَ كَائِنٌ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالَ لَهُمْ مَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ نَقُولُ فِيهِ الَّذِي جَاءَ بِهِ نَبِيُّنَا هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ وَرُوحُهُ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ الْعَذْرَاءِ الْبَتُولِ قَالَتْ فَضَرَبَ النَّجَاشِيُّ يَدَهُ إِلَى الْأَرْضِ فَأَخَذَ مِنْهَا عُودًا ثُمَّ قَالَ مَا عَدَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ مَا قُلْتَ هَذَا الْعُودَ فَتَنَاخَرَتْ بَطَارِقَتُهُ حَوْلَهُ حِينَ قَالَ مَا قَالَ فَقَالَ وَإِنْ نَخَرْتُمْ وَاللَّهِ اذْهَبُوا فَأَنْتُمْ سُيُومٌ بِأَرْضِي وَالسُّيُومُ الْآمِنُونَ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ ثُمَّ مَنْ سَبَّكُمْ غُرِّمَ فَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي دَبْرًا ذَهَبًا وَأَنِّي آذَيْتُ رَجُلًا مِنْكُمْ وَالدَّبْرُ بِلِسَانِ الْحَبَشَةِ الْجَبَلُ رُدُّوا عَلَيْهِمَا هَدَايَاهُمَا فَلَا حَاجَةَ لَنَا بِهَا فَوَاللَّهِ مَا أَخَذَ اللَّهُ مِنِّي الرِّشْوَةَ حِينَ رَدَّ عَلَيَّ مُلْكِي فَآخُذَ الرِّشْوَةَ فِيهِ وَمَا أَطَاعَ النَّاسَ فِيَّ فَأُطِيعَهُمْ فِيهِ قَالَتْ فَخَرَجَا مِنْ عِنْدِهِ مَقْبُوحَيْنِ مَرْدُودًا عَلَيْهِمَا مَا جَاءَا بِهِ وَأَقَمْنَا عِنْدَهُ بِخَيْرِ دَارٍ مَعَ خَيْرِ جَارٍ قَالَتْ فَوَاللَّهِ إِنَّا عَلَى ذَلِكَ إِذْ نَزَلَ بِهِ يَعْنِي مَنْ يُنَازِعُهُ فِي مُلْكِهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْنَا حُزْنًا قَطُّ كَانَ أَشَدَّ مِنْ حُزْنٍ حَزِنَّاهُ عِنْدَ ذَلِكَ تَخَوُّفًا أَنْ يَظْهَرَ ذَلِكَ عَلَى النَّجَاشِيِّ فَيَأْتِيَ رَجُلٌ لَا يَعْرِفُ مِنْ حَقِّنَا مَا كَانَ النَّجَاشِيُّ يَعْرِفُ مِنْهُ قَالَتْ وَسَارَ النَّجَاشِيُّ وَبَيْنَهُمَا عُرْضُ النِّيلِ قَالَتْ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَجُلٌ يَخْرُجُ حَتَّى يَحْضُرَ وَقْعَةَ الْقَوْمِ ثُمَّ يَأْتِيَنَا بِالْخَبَرِ قَالَتْ فَقَالَ ال

Na faamatala mai e Yaqub ia i matou, na faamatala mai e lo’u tama o Muhammad ibn Ishaq ia te a’u, na faamatala mai e Muhammad ibn Muslim ibn 'Ubaidullah ibn Shihab ia te a’u, na faamatala mai e Abu Bakr ibn Abdurrahman ibn Al Harith ibn Hisham Al Makhzumi ia te a’u, na fai mai Umm Salamah, le afafine o Abu Umayyah ibn Al Mughirah, le faletua o le Perofeta, ia faamanuia e Allah ia te ia ma ia tuuina atu ia te ia le filemu: A o matou i ai i Abisinia, sa matou nonofo i tafatafa o se tuaoi lelei tele, o le Negus. Sa matou lagona le saogalemu i la matou tapuaiga, sa matou tapuai ia Allah e aunoa ma le faalavelaveina, ma sa matou le faalogo i se mea matou te le fiafia i ai. Ina ua taunuu le tala i le Quraysh, sa latou malilie e auina atu se avefeau ia Negus ma ni alii malolosi se toalua e avatu ia te ia ni meaalofa e pei o ni mea e seasea mai Meka. O nisi o mea sili ona ofoofogia na tuuina atu ia i latou o pa’u enaena. Sa latou aoina le tele o nei mea. Latou te lei tuua se tasi o le au e aunoa ma le tuuina atu ia te ia o se meaalofa. Na latou tofia Abdullah bin Rabi'ah bin Al Mughirah ma Al Makhzumi ma Amru bin Al 'Ash bin Wa'il As Sahmi e auina atu oloa ma faatonuina i latou e momoli a latou misiona. Na latou fai atu ia i latou; 'Tu'u atu meaalofa ta'itasi i ta'ita'i ta'itasi a'o le'i talanoa atu ia Negus. Ona avatu lea o meaalofa i le Tupu o Negus, ma fai atu ia te ia e avatu ia te outou a'o le'i talanoa atu le tupu ia i latou'. Na toe fai atu Umm Salamah; Na faataalise atu alii e toalua - o le tuua o Makkah - e feiloai ma le Tupu o Negus. O lo matou tulaga i lena taimi o le fale sili ona lelei ma tuaoi sili ona lelei. E leai se tasi ta'ita'i sei vagana ai i la'ua na tuuina atu a la meaalofa a'o le'i talanoa atu i le Tupu o Negus. Na la fai atu i ta'ita'i ta'itasi; 'E moni, o nisi o fanau valea o lo matou nu'u na tuua i matou ma o atu i lou malo, ua latou lafoaia le lotu a o latou nu'u ma o le a le ulufale atu i lau lotu. Na latou aumaia se lotu fou matou te le iloa ma e leai foi outou. Na auina mai i matou e ta'ita'i o latou nu'u e toe faafoi atu i latou i o latou nu'u. O lea la, a tatou talanoa atu i le Tupu e uiga ia i latou, e tatau ona e fautuaina o ia e tuʻuina mai i latou ia i matou ma aua le tautala atu ia i latou. Auā ua sili atu le mataala ma le iloa e o latou tagata o latou tulaga ma o latou vaivaiga.’ Sa la tali atu ia i laʻua uma; ‘Ioe’. Ina ua mavae lena, sa la avatu uma meaalofa i le Tupu o Negus, ma sa talia e le Tupu o Negus, ona la talanoa lea i le Tupu ma faapea atu; ‘Le Tupu e. E moni, o nisi o fanau valea o lo matou nuu na tuua i matou ma o atu i lou malo, ua latou lafoaia le lotu a o latou nuu ma o le a le ulufale atu i lau lotu. Sa latou aumaia se lotu fou matou te le iloa ma e le iloa foi e oe. O taitai o latou nuu e aofia ai o latou tamā, o latou tuagane ma o latou aiga na auina atu i matou ia te oe, ina ia e toe faafoi atu i latou i o matou tagata. Auā ua sili atu le mataala o o matou tagata ia i latou ma ua iloa o latou vaivaiga, ae sa latou faitioina i latou’. E moni, e leai se mea na sili atu ona ita ai Abdullah bin Abu Rabiʻah ma Amr bin Ash nai lo le manao o le Tupu o Negus e faalogo i la latou puipuiga. Ona fai mai lea o taʻitaʻi sa siomia o ia; ‘Ua sa’o i latou, Le Tupu e, ua sili atu ona gaua’i atu o latou tagata ia i latou ma ua latou iloa o latou vaivaiga, o lea ia tu’u atu i latou ia i latou ina ia mafai ona latou toe ave i latou i lo latou atunuu ma o latou tagata’. Ona ita ai lea o le Tupu o Negus ma faapea atu; ‘Leai! I le suafa o Allah, i le suafa o Allah ou te le tu’uina atu i latou ia i la’ua uma, ma e leai se tasi e mafai ona faatonuina a’u e tau ma se nuu o o’u tuaoi, ma o loo nonofo i latou i lo’u atunuu, ma latou te filifilia a’u nai lo isi, seia vagana ua ou valaauina i latou ma fesili atu ia i latou po o le a le tala a nei tagata e toalua. Afai e pei ona fai mai ai, ona ou tuuina atu lea o i latou ia i la’ua uma ma ou toe faafoi atu i latou i o latou tagata. Afai e leai, ona ou le tu’uina atu lea o i latou ma o le a ou faaauau pea ona puipuia i latou pe afai latou te talosaga mai ai’. Fai mai Umm Salamah; Ona auina atu lea o se avefeau i soa o le Avefeau a Allah sallallaahu alaihi wasallam e valaaulia i latou, ina ua feiloai lana avefeau ma i latou, sa latou faapotopoto ma o nisi o i latou na fai atu i isi; ‘O le a se mea tou te fai atu ai i le Tupu pe afai tou te i ai i ona luma?’ Sa latou tali atu; ‘‘Ia o le Atua, matou te fai atu e pei ona aʻoaʻo mai ma poloaʻiina i matou e le Perofeta (ia i ai le filemu ma faʻamanuiaga a le Atua ia te ia), po o le a lava le mea e tupu’. Ina ua latou feiloaʻi ma le Tupu, sa manino lava ua valaʻaulia foʻi e le Tupu ona taʻitaʻi lotu, ma ua latou faʻasalalauina a latou pepa faʻasalalau i le Tupu. Ona fesili atu lea o le Tupu ia i latou; ‘O le ā le lotu ua mafua ai ona outou tuua o outou tagata ae tou te leʻi ulufale i laʻu lotu po o le lotu a se isi lava tagata?’ Fai mai Umm Salamah; O lē na tali atu i le Tupu o [Jaʻfar bin Abu Talib], na ia fai mai; ‘Le Tupu e! O i matou o ni tagata valea, matou te ifo i tupua ma ʻai manu ua mate, faia mea leaga eseese ma motusia sootaga o aiga, faia mea leaga i o matou tuaoi, o ē malolosi i totonu ia i matou e faoa mea i ē vaivai, ma sa matou tumau ai i lena tulaga seʻia oʻo ina auina mai e le Atua se Avefeʻau mai ia i matou, sa matou iloa lona gafa ma lona faʻamaoni, lona faʻatuatuaina ma lona faʻautauta i le puipuia o lona mamalu. Na ia valaʻaulia i matou i le Atua ina ia matou tapuaʻi atu ia te Ia na o Ia lava, ma tuʻua mea na matou tapuaʻi i ai ma o matou tuaa i foliga o maʻa ma faʻatagata. Na ia poloaʻiina i matou ia faamaoni i le tautala, ia faataunuu a matou matafaioi ma tausia sootaga faale-aiga, ia agalelei i o matou tuaoi ma ia aloese mai mea e le tusa ai ma le tulafono ma le faamaligiina o le toto. Na ia faasaina le faia o mea inosia ma le tautala pepelo, ia faaaogaina meatotino a tamaiti matuaoti ma ia tuuaia tagata lelei i le mulilua. Na ia poloaʻiina i matou ia tapuai atu ia Allah na o ia, aua le faaaofia se mea ma Ia, na ia poloaʻiina i matou ia tatalo, ia foai atu le zakat ma ia anapogi. Na ia taʻua mea eseese e fesoʻotaʻi ma mataupu i le Isalama: 'Matou te talitonu ia te ia, talitonu ia te ia ma mulimuli i mea na ia aumaia. Matou te tapuai atu ia Allah na o ia, aua le faaaofia se mea ma Ia, matou te faasaina mea ua faasaina mo i matou ma matou te faatulafonoina mea ua faatulafonoina mo i matou. Ae ui i lea, o matou tagata e tetee mai ia i matou ma faatiga ia i matou. Latou te faaleaga i matou i la matou tapuaiga ina ia matou toe foi atu i le tapuai i tupua nai lo le tapuai ia Allah, ma faatulafonoina mea na matou faatulafonoina i foliga o mea inosia eseese. Ina ua latou faamalosia ma faasaua ia i matou, faigata ia i matou, faalavelaveina i matou i la matou tapuaiga, ona matou o atu lea i lou atunuu ma matou filifilia oe nai lo isi aua matou te fiafia e avea ma tuaoi ma oe, ma matou te faamoemoe o le a le faialeagaina i matou i ou tafatafa, le tupu e'. Na faamatala e Umm Salamah; Ona fesili atu lea o le Tupu o Negus ia te ia; 'E iai sau mea e sau mai ia Allah?' Na tali atu Ja'far; 'Ioe'. Na fai atu le Tupu o Negus; 'Faitau mai ia te a'u!' Ona faitau lea e Ja'far e amata mai i le; KA HA YA 'AIN SHAD'. Na fai atu Umm Salamah; Ona tagi lea o le Tupu o Negus, i le suafa o Allah, seia susu lona 'ava ma faapea foi ona tagi ona taitai lotu seia susu a latou tusitusiga ina ua latou faalogo i mea na faitauina i o latou luma, na fai atu Negus; 'I le suafa o Allah, o lenei tusi ma le tusi na aumai e Mose na sau mai le puna e tasi. Ia oulua o, i le suafa o Allah, ou te le tuuina atu i laua ia te oe e faavavau ma ou te le faaseseina foi'. Na fai atu Umm Salamah; Ina ua tuua e alii e toalua le afioaga o le tupu, na fai atu Amr bin Al 'Aas; 'I le suafa o Allah, o le a ou faaalia lo la maasiasi taeao, ona ou faaalia lea o a la amioga leaga'. Na fai atu Abdullah bin Abu Rabi'ah, o le sili ona fefe ia te ia; 'Aua le faia, e iai o latou aiga e ui lava ina latou le feeseeseai ma i matou'. Na ia tali atu; ‘Ia Allah, o le a ou ta’uina atu pea ia i latou o Iesu le atalii o Maria o se pologa e tusa ai ma a latou’. Fai mai Umm Salamah; O le aso na sosoo ai, na alu atu ai o ia i le tupu ma fai atu ia te ia; ‘Le tupu e, ua latou fai atu ni upu matautia ia Iesu le atalii o Maria. Auina atu ia i latou ma fesili ia i latou e uiga i o latou manatu’. Fai mai Umm Salamah; Ona auina atu lea e le tupu se avefeau ia i latou e fesili ia te ia. A o lei taunuu le avefeau, ua faapotopoto tagata Musalimi, o nisi ua fai atu i isi; ‘O le a se mea tou te fai atu ai e uiga ia Iesu pe a ia fesili atu ia te outou e uiga i ai?’ Na latou tali atu; ‘Ia Allah, o le a matou tali atu e pei ona ta’ua e Allah ma e pei ona aumaia e lo matou Perofeta, po o le a lava le mea e tupu’. Ina ua latou maua le Tupu, sa ia fai atu ia i latou; ‘O le a so outou manatu e uiga ia Isa bin Maryam?’ Na tali atu Ja’far bin Abu Talib; ‘O lo matou manatu e pei ona aumaia e la matou lotu, o lona uiga o ia o se auauna a le Atua ma Lana Avefeau, o Lona agaga ma Ana afioga na manavaina ia Maryam, o se fafine e le’i faaipoipo’. Ona pa’i lea e Raja Najasyi lona lima i le eleele ma ave se laau, ona fai atu lea; ‘O Iesu lea le atali‘i o Maria, e pei ona ou fai atu o le la‘au lenei’. O lea na fai atu ai e ta‘ita‘i o taua sa i ai iinā ni upu e fa‘aalia ai le ita, na fetalai atu ai le Tupu; ‘Mo le Atua, e tusa lava pe tou te lē fiafia i ai, o le a ou fai atu lava. Alu ese ia outou -Musalimi-, o le a outou saogalemu i lo‘u atunu‘u, o lē e faitioina outou, o le a fa‘asalaina, o lē e faitioina outou, o le a fa‘asalaina. Ou te lē fia i ai se mauga auro pe afai ou te fa‘atigāina se tasi o outou. Ona fai atu lea o le tupu i ana ta‘ita‘i; - toe avatu ia i latou meaalofa na latou foa‘iina mai ia i matou, matou te lē mana‘omia. Ia Allah, e le‘i talia e Allah se fa‘atosina mai ia te a‘u ina ua ou toe fa‘afo‘i atu lo‘u malo, o lea na ou talia ai se fa‘atosina i lo‘u malosi, ma e le‘i fa‘amalosia e Allah tagata e usiusita‘i ia te a‘u ina ia ou usiusita‘i ia i latou i lena mataupu’. Ona o mai lea o ali‘i e to‘alua mai ona luma i se tulaga faia‘ina ma toe fa‘afo‘i mai a latou meaalofa. O lea na matou nonofo ai i tafatafa o le tupu i fale sili ona lelei ma nonofo fa‘atasi ma tuaoi lelei. Ia Allah! Sa matou i ai i lena tulaga se‘ia o‘o i le tasi aso na sau ai se tagata na faoa lona pule. Ia Allah, matou te leʻi lagonaina se faanoanoa e sili atu nai lo le faanoanoa i lena taimi, sa matou fefefe neʻi faiaʻina e lena tagata ia Tupu Negus, ona sau lea o se tasi e le amanaiaina o matou aia tatau e pei ona faia e Tupu Negus. Ona alu atu lea o Tupu Negus i lena tagata, a o i le va o i laʻua o le Vaitafe o le Naila. Ona fai mai lea o soa a le Avefeau a Allah sallallaahu alaihi wasallam: 'O ai o i matou e alu i le mea na potopoto ai tagata, ona aumai lea o tala mo i matou'. Ona fai mai lea o Zubair bin Awwam: 'O aʻu'. O Zubair bin Awwam o le tagata aupito laʻitiiti o le nuu. Na latou iliina le kirbah mo ia, ona afifi lea i lona fatafata, ina ia mafai ona ia aau e faaaoga le kirbah i auvai o le Vaitafe o le Naila lea na feiloai ai tagata. Na matou tatalo ia Allah mo le Tupu Negus ina ia ia faatoilaloina ona fili ma ia tumau mausali i lona nofoalii ma maua le mautinoa i le taitaia o lona atunuu o Abisinia. -Na matou faia uma na mea- auā ina ua matou latalata atu iā te ia na matou maua ai se nofoaga lelei e nonofo ai seʻia oo ina matou feiloaʻi ma le Avefeʻau a Allah (ia iā te ia le filemu ma faʻamanuiaga a Allah) o lē sa i Makkah.