Surat Rasulullah dan kesaksian Abu Sufyan di depan Heraclius

Imam Bukhari : 2723

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لِأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطُلِقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنْ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لَا أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا وَسِجَالًا يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الْأُخْرَى قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا يَغْدِرُونَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلًا وَيُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ

Na ta’u mai e [Ibrahim bin Hamzah] ia i matou [Ibrahim bin Sa’ad] mai ia [Salih bin Kaisan] mai ia [Ibn Shihab] mai ia [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah] mai ia [Abdullah bin Abbas Radliallahu Anhuma] na ia ta’u atu ia te ia na tusia e le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) se tusi ia Qaishar - le Tupu o Roma - e valaaulia ai o ia e talia le lotu Isalama. O lea na ia auina atu ai ia Dihyah Al Kalbiy lana tusi ia te ia ma na faatonuina o ia e le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) e avatu muamua i le alii sili o Bushra ona avatu lea ia Qaishar. Ma Qaishar, ina ua tuuina atu e Allah ia te ia le manumalo i le autau a Peresia, sa savali o ia i le va o le aai o Himsh ma le aai o Iyliya' i le loto faafetai mo le manumalo na tuuina atu e Allah ia te ia. Ina ua oo atu le tusi a le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) ia Qaishar, sa ia fai mai ina ua uma ona faitauina; 'Aumai i o'u luma se tasi mai ona tagata ina ia ou fesili atu ia i latou e uiga i le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah).' [Ibn Abbas] Radliallahu Anhu na fai mai; [Abu Sufyan bin Harb] na ta'u mai ia te a'u o le taimi lena sa i ai o ia i le laueleele o Sham faatasi ma tagata o Quraish na asiasi atu i lena atunuu ina ia fefaataua'i i le taimi o le filemu/faaauauina o le filemu- i le va o le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) ma tagata le talitonu o Quraish, na fai mai ai Abu Sufyan; 'O lea na feiloai ai le avefeau a Qaishar ma i matou a o matou i ai i Sham ma sa ia alu atu e ave a'u ma a'u uo seia oo ina matou taunuu i le laueleele o Iyliya' na valaaulia i matou e ulufale atu e feiloai ia Qaishar o le sa nofo i lena taimi i lana faapotopotoga tupu a o ofuina e ia se palealii a o siomia o ia e alii maualuluga o le malo o Roma. Ona ia fai atu lea i lana faamatalaupu; 'Fesili ia i latou po o ai o i latou e sili ona vavalalata i le sootaga toto - sootaga toto - i le tagata o loo fai mai o ia o le Perofeta'. Na fai mai Abu Sufyan; o lea na ou fai atu ai; ‘O a’u o lē e sili ona vavalalata i le sootaga toto’. Na ia fesili mai; ‘O le ā lou sootaga toto ma ia?’ Na ou tali atu; ‘O ia o le atalii o lo’u tuagane’. Ma i lena taimi e leai se tasi mai le fanau a Bani ‘Abdu Manaf vagana ai a’u. Ona toe fai atu lea o Qaishar; ‘Aumai o ia ia te a’u’. Ona ia faatonuina lea o a’u uo ma faatulaga i latou i tua o a’u e lata ane i o’u tau’au. Ona ia fai atu lea i lana faaliliu; ‘Ta’u atu i ana uo na ou fesili i lenei tamaloa e uiga i se tamaloa e fai mai o ia o se Perofeta. Afai o loo pepelo o ia, ia ta’u o ia o se pepelo’. Fai mai Abu Sufyan; ‘I le Atua e, ana faapea i lena taimi e le ona o le maasiasi o le a i ai se aafiaga leaga i a’u uo - afai ou te pepelo - semanu ou te pepelo ina ua ia fesili mai e uiga ia te ia - le Perofeta sallallaahu alaihi wasallam -. Ae ua ou maasiasi e avatu ia i latou se ata leaga o le pepelo o lea na ou faamaonia ai’. Ona toe fai atu lea o ia i lana faaliliu; ‘Ta’u atu ia te ia, o le ā le gafa o lenei tamaloa ia te outou?’ Na ou tali atu; ‘O i tatou, o ia o se tagata e tupuga lelei - gafa -’. Na ia toe fesili mai; ‘Pe i ai ea se tasi o outou na muamua atu ia te ia na fai mai?’ Na ou tali atu; ‘E leai lava.’ Na ia toe fesili mai; ‘Na e tuuaia o ia i le pepelo a o lei faia e ia lenei ta’utinoga?’ Na ou tali atu; ‘Leai lava.’ Na ia toe fesili mai; ‘Pe na avea ea se tasi o ona tuaa ma tupu?’ Na ou tali atu; ‘Leai lava.’ Na ia toe fesili mai; ‘Pe o i latou e mulimuli ia te ia mai tagata lauiloa pe mai tagata vaivai?’ Na ou tali atu; ‘E oo lava ia i latou e mulimuli ia te ia o e vaivai’. Na ia toe fesili mai; ‘Pe ua faateleina pe ua faaitiitia ona soo?’. Na ou tali atu; ‘Ua faateleina lava.’ Na ia toe fesili mai; ‘Pe i ai ea se tasi ua toe liliuese ona o le inoino i aoaoga a lana lotu pe a uma ona taliaina?’ Na ou tali atu; ‘Leai lava.’ Na ia toe fesili mai; ‘Pe na ia le faamaoni ea?’ Na ou tali atu; ‘Leai lava. Ma o lea ua tatou i ai i se taimi o le filemu ma ua tatou popole pe a ia faalata. Fai mai Abu Sufyan; ‘E le’i tu’uina mai e le tupu se avanoa e fai atu ai se upu e fa’asaga ia te ia - le Perofeta (ia ia te ia le filemu ma fa’amanuiaga a le Atua) - e aunoa ma le fefe ne’i tu’uina atu ai i isi se lagona leaga ia te a’u.’ Na ia toe fesili mai; ‘Na e tau ma ia pe na ia tau ma oe?’ Na ou tali atu; ‘Ioe’. Na ia fa’aauau mai; ‘Na fa’apefea le i’uga o la outou taua?’ Na ou tali atu; ‘Na fesuia’i le manumalo ma le faia’ina i le va o i ma’ua. O nisi taimi na ia faia’ina ai i ma’ua ma o nisi taimi na matou faia’ina ai o ia’. Na ia toe fesili mai; ‘O le a la le mea na ia poloa’i atu ai ia te oe?’ Na ou tali atu; ‘Na ia poloa’i mai ia i matou e tapua’i ia Allah na o ia ma ‘aua ne’i fa’atasia se mea ma Ia ma na ia fa’asa mai ia i matou mai mea na tapua’i i ai o matou tuaa. Na ia poloa’i mai fo’i ia i matou e fa’atūina le tatalo, foa’i atu le alofa, ia fa’amaoni, fa’ataunu’u folafolaga ma fa’ataunu’u fa’atuatuaga’. Na ia fai atu i lana fa’aliliuupu a’o o’u tali atu i na mea uma; ‘Ta’u atu ia te ia; ina ua ou fesili atu ia te oe e uiga i lona gafa i totonu ia te oe, na e tali mai o ia o se tasi e iai se gafa lelei -tulaga-. Ma o le auala lea e auina atu ai se Avefe’au i le ogatotonu o le gafa -fanau- a lona nu’u. Ma ina ua ou fesili atu ia te outou, pe i ai se tasi o outou na fai atu lenei taʻutinoga i ona luma, na outou fai mai leai. O lea ou te fai atu ai afai e i ai se tasi o outou na fai atu i ona luma, o lona uiga o lenei tagata ua na o le mulimuli i upu a le tagata na i ona luma. Ma ina ua ou fesili atu pe na e tuuaia o ia i le pepelo a o lei faia e ia lenei taʻutinoga, na outou fai mai e leai lava. O lea la ua ou iloa ai e le mafai ona ia aloese mai le pepelo i tagata ma lototele e pepelo i le Atua. Ma ina ua ou fesili atu ia te outou pe na avea se tasi o ona tuaa ma tupu, na outou fai mai leai. Ou te fai atu afai e i ai se tasi o ona tuaa na avea muamua ma tupu, ou te fai atu o lenei tagata o loo sailia - toe fai mai - le malo o ona tuaa. Ma ina ua ou fesili atu ia te outou pe o i latou na mulimuli ia te ia o ni alii po o ni e vaivai, na outou tali mai o e vaivai na mulimuli ia te ia. Ma o le mea moni o i latou o soo o le Avefeau. Ma ina ua ou fesili atu ia te outou pe na faateleina pe na faaitiitia ona soo, na outou tali mai o loo faateleina i latou. Ma o le mea moni o le auala lea e faaauau ai ona faateleina ma atoatoa le faatuatua. Ma ina ua ou fesili atu ia te oe pe i ai se tasi e liliuese ona ua inoino i lana lotu pe a uma ona ia taliaina, na e tali mai e leai. Ma o le mea moni o le faatuatua lea, pe a oo i le loloto o le loto, e leai se tasi e inoino ia te ia - e uiga i lana lotu -. Ma ina ua ou fesili atu ia te oe pe na ia faalataina oe, na e tali mai e lei faia lava e ia. Ma o le mea moni o le ala lea e le faalataina ai e Avefeau. Ma ina ua ou fesili atu ia te oe pe na e tau ma ia ma na ia tau ma oe, na e tali mai e tele taua ma na feauauai au taua ma ana taua. O nisi taimi na ia faatoilaloina oe ma o nisi taimi e mafai ona e faatoilaloina o ia i isi taimi. Ma o le mea moni o le auala lea na tofotofoina ai Avefeau ma i le iuga e mautinoa lava o le a manumalo i latou. Ma ina ua ou fesili atu ia te oe po o le a lana poloaiga ia te oe, na e tali mai na ia poloaiina oe e tapuai ia Allah, aua le faatasia se mea ma Ia, ma faasaina oe mai mea na tapuai i ai ou tama, ma na ia poloaiina oe e faatuina le tatalo, ia foai atu le alofa, ia faamaoni, ia faataunuuina au folafolaga, ma ia faataunuuina au faatuatuaga.’ Na fai mai le tupu, ‘O uiga ia o se Perofeta.’ E moni, sa ou iloa ua afio mai le Perofeta mulimuli, ae ou te leʻi mafaufauina lava o le a sau o ia mai ia te outou - o le Quraysh. Afai e moni lau tala, e mautinoa lava o le a ia pulea le laueleele o loʻo i lalo nei o oʻu vae, ma afai e iai soʻu faʻamoemoe e feiloaʻi ma ia, semanū ou te faʻamalosia aʻu lava e feiloaʻi ma ia. Ma afai ou te i ai i ona luma, e mautinoa lava ou te fufuluina ona vae.' Fai mai Abu Sufyan, 'Ona ia fesili lea mo le tusi a le Avefeau a Allah, ia faamanuia Allah ia te ia ma avatu ia te ia le filemu, ma sa faitauina atu ia te ia, ma sa faitauina atu ia te ia, ma sa faitauina: 'Bismillahir rahmaanir rahiim. Mai ia Muhammad, le auauna a le Atua ma Lana Avefeau, ia Heraclius, le Emeperoa Roma, Ia i ai le filemu ia i latou e mulimuli i le taʻiala. Ona, moni lava, ou te valaʻau atu ia te oe i le valaʻau a le Islam. Ulu atu i le Islam ma o le a e saogalemu. Ulu atu i le Islam ma o le a tauia oe e Allah faalua. Ae afai e te teena, o le a e tauaveina agasala a le Arisiyyiin -Erapa-. Ma; -I le faafeiloa’iga o le tusi, na ia tusia ai le afioga a Allah QS Alu 'Imran fuaiupu 63- o lona uiga; -'O outou tagata o le Tusi, o mai ia i se upu -faaiuga- e leai se finauga i le va o i matou ma outou; matou te le tapuai i se isi ae na o le Atua ma matou te le faaaofia se mea ma Ia ma matou te le faia nisi e fai ma alii e ese mai le Atua. Afai latou te liliu ese, ia fai atu ia i latou; 'Ia molimau; o i matou o e ua gaua’i -i le Atua-'. Fai mai Abu Sufyan; 'Ina ua mae’a le saunoaga a le Tupu, sa faafuasei ona ia faalogoina leo pisapisao o tagata o loo siomia ai o ia mai alii maualuluga o Roma ma sa faateleina lo latou pisapisao ma sa ou le malamalama i le mea sa latou fai mai ai. Ona faatonuina lea o i matou e o ese. Ina ua ou manao e alu ese ma a’u uo ma ua ou alu ese mai la latou faapotopotoga, sa ou fai atu i a’u uo; 'O se mea tele lenei mo le atalii o Abu Kabsyah. O se Tupu lenei o Bani Ashfar - atunuu pa’u samasama/Roma- o loo popole foi o ia i ai'. Fai mai Abu Sufyan; ‘Mo le Atua e, sa ou lagona pea le māsiasi ma sa ou matuā mautinoa o le a manuia le pisinisi - lana lotu - se’ia oo ina tatalaina e le Atua lo’u loto e talia le Isalama e ui lava ina sa ou ‘ino’ino i ai muamua.’