حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ أَمْلَاهُ عَلَيْنَا إِمْلَاءً ح و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْ سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّتِهِ بِتَقْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنْ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا ثُمَّ قَالَ اغْزُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ اغْزُوا وَلَا تَغُلُّوا وَلَا تَغْدِرُوا وَلَا تَمْثُلُوا وَلَا تَقْتُلُوا وَلِيدًا وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلَاثِ خِصَالٍ أَوْ خِلَالٍ فَأَيَّتُهُنَّ مَا أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الْإِسْلَامِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَلَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ فَإِنْ أَبَوْا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْهَا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَكُونُ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَيْءِ شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَسَلْهُمْ الْجِزْيَةَ فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَقَاتِلْهُمْ وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ فَلَا تَجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَلَا ذِمَّةَ نَبِيِّهِ وَلَكِنْ اجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ وَذِمَّةَ أَصْحَابِكَ فَإِنَّكُمْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَمَكُمْ وَذِمَمَ أَصْحَابِكُمْ أَهْوَنُ مِنْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ فَلَا تُنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِكَ فَإِنَّكَ لَا تَدْرِي أَتُصِيبُ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ أَمْ لَا قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ وَزَادَ إِسْحَقُ فِي آخِرِ حَدِيثِهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ آدَمَ قَالَ فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِمُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ قَالَ يَحْيَى يَعْنِي أَنَّ عَلْقَمَةَ يَقُولُهُ لِابْنِ حَيَّانَ فَقَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ هَيْصَمٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ بُرَيْدَةَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَعَثَ أَمِيرًا أَوْ سَرِيَّةً دَعَاهُ فَأَوْصَاهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ سُفْيَانَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ الْفَرَّاءُ عَنْ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا

Esan digu [Abu Bakr bin Abu Syaibah-ek] [Waki' bin Al Jarrah] [Sufyan-engandik] esan zigula. -Beste narrazio batean esaten da- Esan digu [Ishaq bin Ibrahim-ek] [Yahya bin Adam-ek] [Sufyan-ek] esan zigula esan zuela; eta berak diktatu zigula. -Beste narrazio batean esaten da- Niri [Abdullah bin Hasyim] esan zidaten lafadza berarengandik zetorrela. Esan didate [Abdurrahman bin Mahdik] [Sufyan-ek] ['Alqamah bin Martsad-engandik] [Sulaiman bin Buraidah-engandik] esan zigula [bere aita]-k esan zuela: 'Alaren Mezulariak, sallallaahu 'alaihi wasallam-ek, gerra tropen komandante edo buruzagi bat izendatu zuenean, beti agindu zuen Allah-ren beldur izateko, eta gero esan zuen: 'Borrokatu Allah-en izenean Allah-ren bidea mantentzeko, borrokatu'. Alagan sinesten ez dutenek, borrokatu eta ez dute lapurtutako aberastasunean iruzurrik egiten, ez dute promesak zapuzten, ez dute inor modu krudelean hiltzen eta ez dute haurrik hiltzen. Politeisten etsaiekin topo egiten baduzu, gonbidatu hiru gauzatara; hiru gauza hauetatik bat onartu nahi badute, onartu itzazu eta utzi haiekin borrokatzeari; ondoren, deitu Islamera bihurtzera. Zure gonbidapena onartu nahi badute, onartu ezazu; ondoren, gonbidatu itzazu beren jaioterritik Muhajirinen jaioterrira joatera. Zure gonbidapena onartu nahi badute, esan iezaiezu Muhajirinen eskubide eta betebehar berdinak dituztela. Beren jaioterritik Muhajirinen jaioterrira joatera erreparoak badituzte, esan iezaiezu beste arabiar musulmanak bezalakoak direla, gerrako harrapakinik jaso ez zutenak, beste musulmanekin batera borrokatu ez bazuten behintzat. Uko egiten badiote, eskatu tributua; tributua eman nahi badizute, onartu ezazu eta ez borrokatu haiekin; baina erreparoak badituzte, eskatu laguntza Ala-ri eta borrokatu haiekin. Gotorleku bat inguratzen baduzu eta barruko jendeak segurtasuna eta bermeak eskatzen badio Ala-ri eta Bere Mezulariari, orduan ez bete eskaera hori. Baina gorde itzazu zure babes gisa eta zure lagunen babes gisa, arriskua txikiagoa baita zure eta zure lagunen segurtasuna kaltetu behar baduzu Ala-ren eta Bere Mezulariaren segurtasuna kaltetzen baduzu baino. Ala-ren legearen menpe jarri nahi badituzte, orduan ez aplikatu hori haiei, hobe da zuk zeuk zigorra ezartzea, zuk zeuk ez baitakizu Ala-ren legea betearazi diezaiekezun ala ez'. Abdurrahmanek esan zuen: 'Honela edo antzeko zerbait'. [Ishaq]-ek bere hadith-aren amaieran gehitu zuen, [Yahya bin Adam]-engandik esan zuela; Hadith hau [Muqatil bin Hayyan-i] aipatu nion. Yahyak esan zuen: 'Hau da, Al Qamah-ek behin Ibn Hayyan-i esan zion, esan zuen; esan dit [Muslim bin Haisham]-engandik [An Nu'man bin Muqarrin]-engandik Profeta sallallaahu-rengandik 'alaihi wasallam horrela'. Eta esan dit [Hajjaj bin Sya'ir-ek] esan dit [Abdush Shammad bin Abdul Warits-ek] esan digula [Syu'bah-ek] esan didala ['Alqamah bin Martsad] [Sulaiman bin Buraidah-ek] [bere aitak] esan duela: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek komandante edo gerra tropen komandante bat izendatzen zuenean, beti otoitz egiten zuen berarentzat eta testamentua ematen zion... gero hadith hau jarraitzen zuen Sufyanen hadith-aren modu berean. Esan digu Ibrahim-ek esan digula Muhammad bin Abdul Wahhab Al Farra`-k Al Husain bin Walid-ek Shu'bah-etik esan digula isnad honekin'.