Kaum Haruriyah dan Khawarij membaca Al-Qur'an dan tidak mencapai kerongkongan, mereka meninggalkan agama dengan cepatnya seperti terlepasnya anak panah dari panah

Imam Darimi : 206

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنَّا نَجْلِسُ عَلَى بَابِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَبْلَ صَلَاةِ الْغَدَاةِ فَإِذَا خَرَجَ مَشَيْنَا مَعَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَجَاءَنَا أَبُو مُوسَى الْأَشْعَرِيُّ فَقَالَ أَخَرَجَ إِلَيْكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ بَعْدُ قُلْنَا لَا فَجَلَسَ مَعَنَا حَتَّى خَرَجَ فَلَمَّا خَرَجَ قُمْنَا إِلَيْهِ جَمِيعًا فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنِّي رَأَيْتُ فِي الْمَسْجِدِ آنِفًا أَمْرًا أَنْكَرْتُهُ وَلَمْ أَرَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ إِلَّا خَيْرًا قَالَ فَمَا هُوَ فَقَالَ إِنْ عِشْتَ فَسَتَرَاهُ قَالَ رَأَيْتُ فِي الْمَسْجِدِ قَوْمًا حِلَقًا جُلُوسًا يَنْتَظِرُونَ الصَّلَاةَ فِي كُلِّ حَلْقَةٍ رَجُلٌ وَفِي أَيْدِيهِمْ حَصًى فَيَقُولُ كَبِّرُوا مِائَةً فَيُكَبِّرُونَ مِائَةً فَيَقُولُ هَلِّلُوا مِائَةً فَيُهَلِّلُونَ مِائَةً وَيَقُولُ سَبِّحُوا مِائَةً فَيُسَبِّحُونَ مِائَةً قَالَ فَمَاذَا قُلْتَ لَهُمْ قَالَ مَا قُلْتُ لَهُمْ شَيْئًا انْتِظَارَ رَأْيِكَ وَانْتِظَارَ أَمْرِكَ قَالَ أَفَلَا أَمَرْتَهُمْ أَنْ يَعُدُّوا سَيِّئَاتِهِمْ وَضَمِنْتَ لَهُمْ أَنْ لَا يَضِيعَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ ثُمَّ مَضَى وَمَضَيْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَى حَلْقَةً مِنْ تِلْكَ الْحِلَقِ فَوَقَفَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ مَا هَذَا الَّذِي أَرَاكُمْ تَصْنَعُونَ قَالُوا يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَصًى نَعُدُّ بِهِ التَّكْبِيرَ وَالتَّهْلِيلَ وَالتَّسْبِيحَ قَالَ فَعُدُّوا سَيِّئَاتِكُمْ فَأَنَا ضَامِنٌ أَنْ لَا يَضِيعَ مِنْ حَسَنَاتِكُمْ شَيْءٌ وَيْحَكُمْ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ مَا أَسْرَعَ هَلَكَتَكُمْ هَؤُلَاءِ صَحَابَةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَافِرُونَ وَهَذِهِ ثِيَابُهُ لَمْ تَبْلَ وَآنِيَتُهُ لَمْ تُكْسَرْ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّكُمْ لَعَلَى مِلَّةٍ هِيَ أَهْدَى مِنْ مِلَّةِ مُحَمَّدٍ أَوْ مُفْتَتِحُو بَابِ ضَلَالَةٍ قَالُوا وَاللَّهِ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا أَرَدْنَا إِلَّا الْخَيْرَ قَالَ وَكَمْ مِنْ مُرِيدٍ لِلْخَيْرِ لَنْ يُصِيبَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا أَنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ وَايْمُ اللَّهِ مَا أَدْرِي لَعَلَّ أَكْثَرَهُمْ مِنْكُمْ ثُمَّ تَوَلَّى عَنْهُمْ فَقَالَ عَمْرُو بْنُ سَلَمَةَ رَأَيْنَا عَامَّةَ أُولَئِكَ الْحِلَقِ يُطَاعِنُونَا يَوْمَ النَّهْرَوَانِ مَعَ الْخَوَارِجِ

اسان کي [حڪم بن المبارڪ] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عمرو بن يحييٰ] ٻڌايو آهي ته مون [پنهنجي پيءُ] کان اهو ٻڌندي ٻڌو آهي، هن چيو ته: 'اسين صبح جي نماز کان اڳ [عبدالله بن مسعود] رضي الله عنه جي دروازي جي سامهون ويٺا هئاسين، جڏهن هو ٻاهر نڪرندو هو ته اسان ان سان گڏ مسجد ڏانهن هليا ويندا هئاسين. پوءِ ابو موسيٰ الاشعري رضي الله عنه اسان کي ڏسڻ لاءِ آيا ۽ پڇيو ته: 'ڇا ابو عبدالرحمٰن توهان سان ملڻ آيو آهي؟'، اسان جواب ڏنو؛ 'اڃا تائين نه'، پوءِ هو اسان سان گڏ ويٺو جيستائين - ابو عبدالرحمٰن - نه آيو. جڏهن هو آيو ته اسان سڀ اٿي بيٺا ۽ سندس ويجهو آيا، ابو موسيٰ کيس چيو ته: 'اي ابو عبدالرحمٰن، مسجد ۾ مون هڪ نئون واقعو ڏٺو جيڪو مون کي پسند نه آيو. جيتري قدر مون کي خبر آهي، الحمدالله، جيتوڻيڪ اهو نيڪي سان ڪيو ويو هو. هن پڇيو ته: 'ڇا اهو ئي آهي؟'، 'جيڪڏهن توهان اڃا تائين زنده آهيو ته توهان ان کي ڏسندا'، ابو موسيٰ چيو. ابو موسيٰ جاري رکيو؛ 'مون مسجد ۾ ڏٺو، ماڻهن جو هڪ گروهه - نماز جي انتظار ۾ هڪ دائري ۾ ويٺو هو، هر دائري ۾ هڪ - رهنما - هو ۽ انهن جي هٿن ۾ ڪنڪريون هيون، پوءِ رهنما - چيو؛ 'سؤ ڀيرا تڪبير چئو' ۽ اهي سؤ ڀيرا تڪبير چئو، '۽ سؤ ڀيرا تحليل چئو' پوءِ اهي سؤ ڀيرا تحليل چئو، '۽ سؤ ڀيرا تسبيح چئو' پوءِ اهي سؤ ڀيرا تسبيح چئو. ابو عبدالرحمان پڇيو؛ 'پوءِ توهان انهن کي ڇا چيو آهي؟' ابو موسيٰ جواب ڏنو؛ 'مون انهن کي ڪجهه به نه چيو آهي، ڇاڪاڻ ته مان توهان جي راءِ يا توهان جي حڪم جو انتظار ڪري رهيو آهيان'. ابو عبدالرحمان چيو؛ 'ڇا توهان کي صرف انهن کي حڪم نه ڏيڻ گهرجي ته اهي انهن جا گناهه ڳڻڻ، ۽ ضمانت ڏين ته انهن جي نيڪي ضايع نه ٿيندي؟'. پوءِ ابو عبدالرحمان هليو ويو ۽ اسان ان سان گڏ هليا ويا، جيستائين هو ذڪر جي جماعت جي جڳهه تي پهتو جيڪو هن بيان ڪيو هو. هو انهن جي سامهون بيٺو، ۽ چيو؛ 'توهان ڇا ڪري رهيا آهيو؟'، انهن جواب ڏنو؛ 'اي ابو عبدالرحمٰن، هي تڪبير، تحليل ۽ تسبيح ڳڻڻ لاءِ ڪنڪريون آهن'. هن چيو؛ 'توهان کي پنهنجا گناهه ڳڻڻ گهرجن - صرف -، مان ضمانت ڏيان ٿو ته توهان جا نيڪ عمل ضايع نه ٿيندا، توهان تي افسوس آهي، محمد صلي الله عليه وسلم جي امت، توهان جي تباهي جو دور ڪيترو جلدي ٿيندو، جيتوڻيڪ اڃا تائين رسول الله صلي الله عليه وسلم جا ڪيترائي صحابي آهن، ۽ انهن جا ڪپڙا اڃا تائين گلا نه ٿيا آهن، ۽ نه ئي انهن جا ٿانو ٽٽل آهن، ان ذات جي قسم جنهن جي روح توهان جي هٿ ۾ آهي، اهو واقعي ائين آهي جيئن توهان وٽ پيغمبر محمد صلي الله عليه وسلم جي لاٿو ويو دين کان بهتر دين آهي، يا توهان جان بوجھ ڪري گمراهي جو دروازو کولڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهيو؟، انهن جواب ڏنو؛ 'الله جو قسم، اي ابو عبدالرحمٰن، اسان صرف نيڪي چاهيون ٿا'. ابو عبدالرحمٰن جواب ڏنو؛ "ڪيترا ماڻهو نيڪي جي خواهش رکن ٿا پر ان کي حاصل نٿا ڪري سگهن، بيشڪ رسول الله صلي الله عليه وسلم اسان کي ٻڌايو آهي ته اهڙا ماڻهو آهن جيڪي قرآن پڙهن ٿا پر اهو انهن جي ڳلي کان هيٺ نه ٿو لهي، الله جو قسم، مون کي خبر ناهي ته انهن مان گهڻا توهان مان ڪير آهن"، ابو عبدالرحمٰن پوءِ انهن کان منهن موڙيو. عمرو بن سلمه چيو؛ "اسان ڏٺو ته ايندڙ ڏينهن ذڪر ڪندڙ جماعت ۾ گهڻا ماڻهو خوارج سان نهروان جي جنگ جي ڏينهن اسان تي لعنت ڪري رهيا هئا".