Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’
Imam Bukhari : 2529
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَاخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةٌ فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ وَسَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ فَأَلَحَّتْ فَقَالُوا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا خَلَأَتْ الْقَصْوَاءُ وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَطَشُ فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَيٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَيٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ وَمَعَهُمْ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمْ الْحَرْبُ وَأَضَرَّتْ بِهِمْ فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا وَإِلَّا فَقَدْ جَمُّوا وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلًا فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لَا حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَيْءٍ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْيِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي قَالُوا لَا قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظَ فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَيَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِيهِ قَالُوا ائْتِهِ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَيْ مُحَمَّدُ أَرَأَيْتَ إِنْ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنْ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الْأُخْرَى فَإِنِّي وَاللَّهِ لَأَرَى وُجُوهًا وَإِنِّي لَأَرَى أَوْشَابًا مِنْ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ امْصُصْ بِبَظْرِ اللَّاتِ أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلَا يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لَأَجَبْتُكَ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَقَالَ أَيْ غُدَرُ أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا الْإِسْلَامَ فَأَقْبَلُ وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَيْءٍ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَيْنَيْهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَيْ قَوْمِ وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَمَّدًا وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلَّا وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ وَإِذَا أَمَرَهُمْ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ فَاقْبَلُوهَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا فُلَانٌ وَهُوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلَاءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنْ الْبَيْتِ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ فَقَالَ دَعُونِي آتِيهِ فَقَالُوا ائْتِهِ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا مِكْرَزٌ وَهُوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا فَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَاتِبَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنْ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لَا نَكْتُبُهَا إِلَّا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ثُمَّ قَالَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنْ الْبَيْتِ وَلَا قَاتَلْنَاكَ وَلَكِنْ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ لَا يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَا تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لَا يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلَّا رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْ
Na faamatala mai ia te a’u [Abdullah bin Muhammad] ua ta’u mai e [‘Abdur Razzaq] ia i matou ua ta’u mai e [Ma’mar] ia te a’u ua ta’u mai e [Az Zuhriy] ia te a’u ua ta’u mai e [Urwah bin Az Zubair] ia te a’u ua ta’u mai e [Al Miswar bin Makhramah] ma [Marwan] ia faamaonia ai upu a isi faamatala tala, o i la’ua uma na fai mai; Na alu ese le Avefeau a Allah (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) i le taimi o le Feagaiga o Hudaibiyah seia oo ina latou i ai i le ogatotonu o le malaga ona fetalai mai lea o le Perofeta (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah); ‘E moni, o Khalid bin Al Walid sa i le eria o al-Ghomim o loo vaavaai atu i le au ti’eti’e solofanua a le Quraish o loo i luma o le autau, o lea ia e mulimuli i le ala sa’o - le ala e tau atu i le autau a Khalid’. I le Atua, e le’i iloa e Khalid lo latou i ai - le Quraish - seia oo ina latou i ai i le laumua o le autau, na faanatinati atu Khalid e tamoe e faamata’u le Quraish. Sa savali le Perofeta (filemu ma faamanuiaga a Allah ia te ia) seia oo ina taunuu i le mauga lea na mafua ai ona latou savavali ifo, ona taofi lea o lana kamela ma tagi. Ona fai mai lea o tagata; 'Tu i luga, tutu i luga ma tatou savavali.' Ae sa faaauau pea ona tagi le kamela. Ona latou fai mai lea; 'Ua malepe le kamela a al-Qushwa', ua malepe le kamela a al-Qushwa'. Ona fai mai lea o le Perofeta o sallallaahu alaihi wasallam; 'E lei malepe le 'al-Qushwa' aua e le o lona natura ae na taofia e le Tasi e taofia le 'autau a elefane.' Ona fai mai lea o ia; 'I le Atua o lo'o i lona aao lo'u agaga, latou te le'i ole mai ia te a'u mo se laasaga e tasi o le gaioiga e mafai ai ona latou vivii atu i le mamalu o Allah ae ou te faataunuuina lava.' Ona ia kiki lea ma tu i luga le kamela. Fai mai le faamatala; 'Ona tuua lea o i latou - savali i luma - seia oo ina taofi i le pito o Hudaibiyah i le pito o se vaieli e itiiti le vai lea sa potopoto ai tagata i ona tafatafa. E le’i pine ae lolofi atu tagata i ai, ae uma loa le vai ma latou lipoti atu lo latou fia inu i le Avefe’au a Allah sallallaahu alaihi wasallam. O lea na ia tosoina ai se aū mai lona fa’amoega ma poloa’i atu ia i latou e tu’u i totonu. Ona sosoo ai lea ma le Atua, ina ua mavae lena, sa tafe mai pea le vai fou mo i latou se’ia o’o ina latou feinu ai. A o i ai i latou i lea tulaga, sa fa’afuase’i ona sau Budail bin Warqo’ Al Khuza’iy ma se vaega o tagata fa’amaualuga mai lona nu’u, o le ituaiga o Khuza’ah. Sa avea muamua i latou ma tagata fa’atuatuaina o le Avefe’au a Allah (ia ia te ia le filemu ma fa’amanuiaga a Allah) mai tagata o Tihamah. Na ia fai mai: ‘E moni, na ou tu’uina atu ia Ka’ab bin Lu’ay ma Amir bin Lu’ay e taofi e aumai vai i le nu’u o Hudaibiyah. Sa i ai fa’atasi ma i la’ua ni kamela fou na fananau o lo’o fafaga pea a latou tama’i povi ma o tina o lo’o fa’atasi ma a latou tama’i povi. Sa latou o atu e tau ma taofia le Ali’i o le Aiga mai le afio mai. O lea na ia fai mai ai: ‘E moni, matou te le’i o mai e tau ma se tasi, ae ua matou o mai e faia le tapua’iga ‘Umrah’.’ Ma e moni lava, ua vaivai le malosi o tagata Quraish ma ua mafatia i ni mea ua faiaina ona o le taua. Afai latou te mananaʻo ai, ou te avatu ia i latou le taimi e savavali saoloto ai e aunoa ma se mea e faalavelaveina i le va o aʻu ma tagata. Afai ou te manumalo, afai latou te mananaʻo ai, e mafai ona latou ulufale atu i le -Isalama-, o le lotu ua taliaina e le toatele. Afai latou te le mananaʻo ai, e mafai ona latou malolo mai le vaivai o le taua. Ae afai latou te teena - mai lenei ofo - ona o Lē o i lona Aao loʻu agaga, o le a ou tau ma i latou i le suafa o lenei lotu seia oo ina manumalo muamua se tasi ma e mautinoa lava e faataunuuina e Allah Lana mataupu.' Ona fai atu lea o Budayl; 'O le a ou faailoa atu ia i latou le mea na e fai mai ai'. Fai mai le faamatala; Ona alu atu lea o ia i le Quraish ma fai atu; 'E moni ua matou o mai ia te outou ina ua uma ona matou feiloai ma lenei tamaloa lea na matou faalogo ai i lana tala. Afai tou te mananao matou te faamatala atu lana tala, o le a matou faia lea mea'. Fai mai le au valelea i totonu ia i latou; 'Matou te le manaomia se tala fou e uiga ia te ia mai ia te outou'. Ona fai mai lea o le au popoto i totonu ia i latou; 'Faailoa atu le mea na e faalogo i ai mai ia te ia'. Fai mai o ia - Budayl; ‘Na ou faalogo ia te ia o fai mai faapea ma faapea, ona ia faamatala atu lea ia i latou le mea na saunoa i ai le Perofeta o sallallaahu alaihi wasallam. Ona tulai lea o Urwah bin Mas’ud ma faapea atu; ‘O outou e, e le o outou ea o toeaina?’ Sa latou fai mai; ‘Ioe, e moni lava.’ Sa ia toe fai atu; ‘Pe ou te le o se atalii o outou?’ Sa latou tali mai; ‘Ioe, e moni lava.’ Ona ia toe fesili atu lea; ‘Ua outou masalosalo ea ia te a’u?’ Sa latou tali mai; ‘Leai.’ Sa ia toe fai atu; ‘Tou te le iloa ea na ou talosaga atu i tagata o Ukazh mo se fesoasoani ma ina ua latou teena, sa ou sau ia te outou ma lo’u aiga, a’u fanau ma i latou na usiusitai ia te a’u?’ Sa latou tali mai; ‘Ioe, e moni lava.’ Sa ia fai atu; ‘Ua ofoina atu e lenei tagata ia te outou se ofo atamai, o lea ia talia ma tuu mai ia ou feiloai ia te ia.’ Sa latou fai atu; ‘Feiloai ia te ia.’ Ona ia feiloai lea ma ia ma talanoa atu i le Perofeta, ia faamanuia e Allah ia te ia ma tuuina atu ia te ia le filemu, ma sa fai atu le Perofeta, ia faamanuia e Allah ia te ia ma tuuina atu ia te ia le filemu, e pei ona ia fai atu ia Budail. Ona fai atu lea o Urwah i lena taimi; ‘O Muhammad, o le ā sou manatu pe afai e te fa’auma mataupu a ou tagata, pe na e fa’alogo ea i se tasi mai Arapi na faia muamua ia te oe? Ana i ai isi, i le suafa o Allah, ua ou va’aia ni tagata ma ni vaega o tagata i tua o ē o le a ‘alo ‘ese mai ia te oe ma tu’ua oe.’ Ona fai atu lea o Abu Bakr ia te ia; ‘Tapuni lou gutu! . Pe tatou te ‘alo ‘ese mai ia te ia ma tu’ua o ia?’ Na ia fesili atu; ‘O ai lenei tagata?’ Na tali atu le ‘au soa; ‘O ia o Abu Bakr’. Na fai atu Abu Bakr; ‘I Lē o lo’o i lona aao lo’u agaga, ana leai se agalelei na e faia ia te a’u ma ou te le’i toe taui atu, semanū ua ou toe taui atu ia te oe.’ Na fai mai le fa’amatala; ‘Ona toe fo’i lea o Urwah e talanoa i le Perofeta o sallallaahu alaihi wasallam ma o taimi uma lava na ia tautala ai na ia uuina lona ‘ava a’o tu Al Mughirah bin Shubah i tafatafa o le ulu o le Perofeta o sa uuina se pelu ma ofuina se ofutau. Ma o taimi uma lava e uu ai e Urwah le ‘ava o le Perofeta sallallaahu alaihi wasallam i lona lima, e taia e Al Mughirah lona lima i le pito i lalo o le ufi ma faapea atu; ‘Aveese lou lima mai le ‘ava o le Avefeau a Allah sallallaahu alaihi wasallam’. O lea; na sii aʻe ai le ulu o Urwah ma faapea atu; ‘O ai lenei tagata?’ Na tali atu le au soa; ‘O ia o Al Mughirah bin Shubah’. Ona fai atu lea o Urwah; ‘Le faalata e, ua ou le avea ea ma avega ona o lou faalata?’ I aso ua mavae, i le vaitaimi a o lei oo mai le vaitaimi o Isalama, sa faatasi ai Al Mughirah ma se nuu ma fasiotia i latou ma ave a latou meatotino. Ona sau lea o ia ma liliu atu i le Isalama. O lea na fai mai ai le Perofeta sallallaahu alaihi wasallam i lena taimi; ‘A o le Isalama, ou te taliaina. A o meatotino, e leai sa’u mea e fai i ai’. Ona tepa aʻe lea o mata o Urwah i le au soa a le Perofeta sallallaahu alaihi wasallam. Fai mai le faamatala; 'E ala ia Allah, pe a tale le Avefeau a Allah sallallaahu alaihi wasallam ma pa'ū lona fulu i le alofilima o se tasi o ana soa, e milimili e lena tagata i lona foliga ma lona pa'u. Ma pe a ia faatonuina i latou, e vave ona latou faataalise e faatino lana poloaiga. Ma pe a ia mana'o e fai le fufulu, e toetoe lava a latou tau aua o loo latou tau e saunia le vai mo lana fufulu. A ia tautala, e latou te fa'aitiitia o latou leo i ona luma ma e le'i tepa a'e o latou mata ia te ia ona o le faaaloalo ia te ia. Ona toe foi atu lea o Urwah i ana soa ma faapea atu: 'O outou tagata e, e ala ia Allah, o a'u o se avefeau na auina atu i tupu, e aofia ai Kaisara - le tupu Roma - ma Kisra - le tupu Peresia - ma le tupu o Negus. E ala ia Allah, ou te le'i vaai lava i se tupu e faaaloalogia e pei o le faaaloalo o soa a Muhammad (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah) ia Muhammad. E lē feanu o ia ma pa’i i le alofilima o se tasi o i latou se’i vaganā ua ia fufuluina lona mata ma lona pa’u i ai, ma afai e poloa’i atu o ia ia i latou, e vave lava ona latou tau e fai, ma a ia faia le fufulu, e toetoe lava a latou tau i le vai o totoe o lana fufulu, ma a ia tautala, e latou te fa’aloaloa o latou leo - fa’alogo lelei - ma aua le tilotilo atu ia te ia ona o le faaaloalo ia te ia. Ua ia ofoina atu ia te oe se ofo e taitai atu ai i le lelei, o lea ia talia.’ Ona fai mai lea o se tamaloa mai le Bani Kinanah: ‘Tu’u mai ia te a’u ou te alu ia te ia’. Sa latou fai mai; ‘Alu ia te ia’. Ina ua sau le tamaloa i le Perofeta (ia ia te ia le filemu ma fa’amanuiaga a le Atua) ma ana soa, sa fai mai le Avefe’au a le Atua (ia ia te ia le filemu ma fa’amanuiaga a le Atua); ‘O lea ma lea tagata. O ia o se nu’u e faaaloalo i kamela, o lea ia auina atu ia te ia se kamela’. Ona auina atu lea o se kamela ia te ia. Ma sa talia o ia e tagata a’o faitauina le Talbiyah. Ina ua va’aia e le tamaloa lenei mea, sa ia fai atu; ‘Ia viia le Atua.’ E lē tatau ona taofia nei tagata mai le o mai i le Ka’bah’. Ina ua toe fo’i atu o ia i ana soa, sa ia fai atu; ‘Ua ou va’ai atu ua noatia ma fa’ailogaina kamela, o lea ou te manatu ai e lē tatau ona taofia i latou mai le Ka’bah’. Fa’afuase’i ona tula’i mai se tasi o i latou o Mikraz bin Hafsh ma fai atu; ‘Tu’u mai ia ou alu atu ia te ia’. Ona latou fai atu lea; ‘Alu atu ia te ia’. Ina ua oo atu le tagata ia te i latou, sa fai atu le Perofeta (ia te ia le filemu ma fa’amanuiaga a le Atua); ‘O Mikraz lenei, o ia o se tagata amioleaga’. Ona amata lea ona talanoa atu Mikraz i le Perofeta (ia te ia le filemu ma fa’amanuiaga a le Atua). A o tautala atu o ia ia te ia, sa sau Suhail bin ‘Amru. Fai mai [Ma’mar]; Ona faamatala mai lea e [Ayyub] ia te a’u mai ia [‘Ikrimah] na ia fai mai; Ina ua sau Suhail bin ‘Amru, sa fai mai le Perofeta (ia te ia le filemu ma fa’amanuiaga a le Atua); ‘E moni, ua faigofie lau mataupu’. Fai mai [Ma’mar]; Fai mai [Az-Zuhriy] i lana faʻamatalaga o lenei hadith; 'Ona sau lea o Suhail bin 'Amru ma fai mai; 'Aumai iinei -pepa- ma tusi se feagaiga i le va o i maʻua ma oe'. Ona valaʻau lea o le Perofeta (filemu ma faʻamanuiaga a le Atua ia te ia) i se tusiupu ma fai mai le Perofeta (filemu ma faʻamanuiaga a le Atua ia te ia); '-Tusi- bismillahir rahmaanir rahim'. Ona fai mai lea o Suhail; 'A o le igoa o ar-Rahman, e ala ia Allah, ou te le iloa. Ae tusi Bismika Allahumma - I Lou suafa, le Atua e - e pei ona e tusia muamua'. Ona fai mai lea o tagata Musalimi; 'E ala ia Allah, aua le tusia se mea vagana ai Bismillahir Rahmaanir Rahim'. Ona fai mai lea o le Perofeta (filemu ma faʻamanuiaga a le Atua ia te ia); 'Tusi; 'Bismika Allahumma'. Ona fai mai lea o ia; 'O le maliega lenei na faʻatuina e Muhammad le Avefeʻau a le Atua'. Ona fai mai loa lea o Suhail; ‘Ia Allah, ana matou iloa o oe o le Avefeau a Allah, semanū matou te le taofia oe mai le Maota ma matou te le tau ma oe. Ae tusi; ‘Muhammad bin Abdullah’. Ona fetalai mai lea o le Perofeta (ia ia te ia le filemu ma faamanuiaga a Allah); ‘Ia Allah, o a’u lava o le Avefeau a Allah e tusa lava pe e te faafitia a’u. Tusi; Muhammad bin Abdullah’. Fai mai Az-Zuhriy; ‘O lenei mea e faatatau i upu a le Perofeta; ‘Latou te le ole mai ia te a’u mo se talosaga latou te vivii atu ai i le mamalu o Allah ae ou te avatu lava ia te i latou’. Ona fai atu lea o le Perofeta ia te ia; ‘I le tuutuuga e te tuuina mai ia i matou le faatagaga e o atu ai i le Maota e fai ai le Tawaf iina’. Fai mai Suhail; ‘Ia mo le Atua, aua ne’i e tuu atu i tagata Arapi e faamatala le tala na ave faamalosi i matou. Ae o le a matou tuuina atu lena avanoa mo le tausaga a sau. Ma le isi tuutuuga, e leai se tasi e sau ia te oe mai ia i matou e tusa lava pe na mulimuli i lau tapuaiga, ae e tatau ona e toe faafoi mai o ia ia i matou’. Ona fai mai lea o tagata Musalimi -prates-; ‘Subhaanallah, e fa’apefea ona toe fa’afo’i atu o ia i tagata fa’atupu fa’alavelave ae na sau o ia o se Musalimi?’ A o latou i ai i se tulaga o feeseesea’iga, na fa’afuase’i ona sau Abu Jandal bin Suhail bin ‘Amru i se tulaga o lo’o noatia ma ufitia mai le maulalo o le ‘a’ai o Makkah ina ia mafai ona auai i le ogatotonu o Musalimi. Ona fai atu lea o Suhail; ‘O Muhammad, o le tagata muamua lenei e tatau ona e tu’uina mai ia te a’u e pei ona e finagalo i ai’. Ona fai mai lea o le Perofeta o Shallallahu Alaihi Wasallam; ‘E le’i faia lava sa ma’ua maliliega’. Fai mai Suhail; ‘Mo le Atua, o le a ou le faia se maliliega filemu ma oe e fa’avavau’. Fai mai le Perofeta o Shallallahu Alaihi Wasallam; ‘Tu’u mai o ia ia te a’u e fai ma tuusaunoaga’. Fai mai Suhail; ‘Ou te le avatu lava ia te oe’. Na ia toe fai atu; ‘Aua le faia lena mea, tu’u mai ia te a’u’. Fai mai Suhail; ‘Ou te le faia lava’. Fai mai Mikraz; ‘E moni ua matou avatu ia te oe -mea faigaluega’. Fai mai Abu Jandal; ‘O outou Musalimi e, o le a toe faafoi atu ea a’u i ē ifo i atua pe a ou sau o se Musalimi? Pe tou te lē o vaai ea i mea ua ou oo i ai?’ E moni, na faasalaina Abu Jandal i le sauāga matuā sauā ona o le filifilia o le ala o Allah. Fai mai le faamatala; Ona fai mai lea o ‘Umar bin Al Khatthab radliallahu ‘anhu; ‘Ona ou alu lea i le Perofeta a Allah sallallaahu alaihi wasallam ma ou fesili atu; ‘E lē o oe ea o le Perofeta moni a Allah?’ Na ia tali mai; ‘Ioe, e moni lava’. Na ou fai atu; ‘E lē o i tatou ea o i luga o le upumoni ae o o tatou fili o i luga o le pepelo’. Na ia tali mai; ‘Ioe, e moni lava’. Na ou fai atu; ‘Aiseā la ua tatou taliaina ai lenei faalumaina i la tatou tapuaiga?’ Fai mai a ia; ‘E moni lava o a’u o le Avefeau a Allah ma ou te lē usiusita’i ia te Ia ma o Ia o lo’u Fesoasoani’. Na ou fai atu; ‘E te le’i fai mai ea o le a tatou o mai lava i le Maota ma faataamilo i ai?’ Fai mai a ia; ‘Ioe. Ae pe na ou ta’u atu ea ia te oe o le a tatou o mai i ai i le tausaga nei?’ Fai mai ‘Umar; Na ou tali atu; ‘E moni ou te lē alu i ai.’ Na ia toe fai atu; ‘E moni lava e te sau i ai ma e te faataamilo i ai.’ Na fai atu Umar; ‘Ona ou alu lea ia Abu Bakr ma ou fai atu; ‘O Abu Bakr, e lē o ia ea o le Perofeta moni a Allah?’ Na tali atu Abu Bakr; ‘Ioe, e moni lava’. Na ou fai atu; ‘E lē o tatou i luga ea o le upumoni ae o o tatou fili o loo i luga o mea sese’. Na ia tali mai; ‘Ioe, e moni lava’. Na ou toe fai atu; ‘Aiseā la ua tatou taliaina ai lenei faamaasiasiga mo la tatou tapuaiga?’ Na fai atu Abu Bakr; ‘O le toa, e moni lava o ia o le Avefeau a Allah sallallaahu alaihi wasallam ma e lē usiusita’i o ia i lona Alii ma o Ia o lona Fesoasoani. O lea ia taofi mau i lana poloaiga ma aua le tetee i ai. I le suafa o Allah, e moni lava o ia o loo i luga o le upumoni.’ Na ou fai atu; ‘E le’i fai mai ea o ia o le a tatou o mai lava i le Maota ma faia le Tawaf iina?’ Na tali atu Abu Bakr; ‘Ioe. Ae na ia fai mai ea o le a tatou o mai i ai i le tausaga nei?’ Na ou tali atu; ‘Leai’. Na fai atu Abu Bakr; ‘E moni lava o le a e sau i ai ma faia le Tawaf iina.’ Fai mai [Az-Zuhriy]; ‘Fai mai Umar; ‘Ona o la’u amioga, sa ou faia ai ni galuega lelei - e fai ma togiola mo la’u tautala le talafeagai-’. Ina ua maeʻa le maliliega, na fai atu le Avefeʻau a Allah (filemu ma faʻamanuiaga a Allah ia te ia) i ana aumea: 'Tu i luga ma fasi a outou manu e fai ai taulaga ma sele o outou ulu'. Fai mai le faʻamatala: 'I le Atua e, e leai se tasi na tu e faʻatino lana poloaʻiga seʻia vagana ua ia faʻatonuina faatolu. Ina ua leai se tasi o i latou na tu e faʻatino lana poloaʻiga, na iu lava ina alu atu o ia ia Umm Salamah ma taʻu atu ia te ia le mea na ia vaʻaia i tagata Musalimi. Fai mai o ia: 'Le Perofeta a Allah, e te fiafia ea latou te faia? Alu ese ma aua le tautala i se tasi o i latou seʻia vagana ua e fasi lau kamela e fai ai taulaga ma valaʻau lau sele e sele lou lauulu.' Ona alu atu lea o ia ma e leai se tasi o i latou seʻia vagana ua ia fasi lana kamela e fai ai taulaga ma valaʻau lana sele seʻia oʻo ina faia le sele.