Ar Rahim

Imam Bukhari : 2467

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ وَأَفْهَمَنِي بَعْضَهُ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيِّ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِنْهُ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ أَوْعَى مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتُ لَهُ اقْتِصَاصًا وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْ عَائِشَةَ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا زَعَمُوا أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا مَعَهُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزَاةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَهُ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجٍ وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى الرَّحْلِ فَلَمَسْتُ صَدْرِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ أَظْفَارٍ قَدْ انْقَطَعَ فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ فَأَقْبَلَ الَّذِينَ يَرْحَلُونَ لِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يَثْقُلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ وَإِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ حِينَ رَفَعُوهُ ثِقَلَ الْهَوْدَجِ فَاحْتَمَلُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنْزِلَهُمْ وَلَيْسَ فِيهِ أَحَدٌ فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونَنِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ غَلَبَتْنِي عَيْنَايَ فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي وَكَانَ يَرَانِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ يَدَهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُعَرِّسِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الْإِفْكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ بِهَا شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ مِنْ قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ وَيَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَرَى مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَمْرَضُ إِنَّمَا يَدْخُلُ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ حَتَّى نَقَهْتُ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ مُتَبَرَّزُنَا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي الْبَرِّيَّةِ أَوْ فِي التَّنَزُّهِ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ بِنْتُ أَبِي رُهْمٍ نَمْشِي فَعَثَرَتْ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا فَقَالَتْ يَا هَنْتَاهْ أَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالُوا فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ فَقَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ ائْذَنْ لِي إِلَى أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي مَا يَتَحَدَّثُ بِهِ النَّاسُ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَى نَفْسِكِ الشَّأْنَ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا أَكْثَرْنَ عَلَيْهَا فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَلَقَدْ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبِتُّ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ أَصْبَحْتُ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ عَلَيْهِ بِالَّذِي يَعْلَمُ فِي نَفْسِهِ مِنْ الْوُدِّ لَهُمْ فَقَالَ أُسَامَةُ أَهْلُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا نَعْلَمُ وَاللَّهِ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَسَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ يَا بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ فِيهَا شَيْئًا يَرِيبُكِ فَقَالَتْ بَرِيرَةُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ مِنْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا قَطُّ أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ الْعَجِينِ فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَوْمِهِ فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَعْذُرُنِي مِنْ رَجُلٍ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا وَاللَّهِ أَعْذُرُكَ مِنْهُ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْنَا عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا فِيهِ أَمْرَكَ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى ذَلِكَ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ فَقَالَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ وَاللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَثَارَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَنَزَلَ فَخَفَّضَهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ وَبَكَيْتُ يَوْمِي لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ فَأَصْبَحَ عِنْدِي أَبَوَايَ وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا حَتَّى أَظُنُّ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي قَالَتْ فَبَيْنَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي إِذْ اسْتَأْذَنَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مِنْ يَوْمِ قِيلَ فِيَّ مَا قِيلَ قَبْلَهَا وَقَدْ مَكَثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي شَيْءٌ قَالَتْ فَتَشَهَّدَ ثُمَّ قَالَ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً وَقُلْتُ لِأَبِي أَجِبْ عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لِأُمِّي أَجِيبِي عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا قَالَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لَا أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنْ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمْ سَمِعْتُمْ مَا يَتَحَدَّثُ بِهِ النَّاسُ وَوَقَرَ فِي أَنْفُسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ وَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَبَرِيئَةٌ لَا تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ وَلَئِنْ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلًا إِلَّا أَبَا يُوسُفَ إِذْ قَالَ{ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ }ثُمَّ تَحَوَّلْتُ عَلَى فِرَاشِي وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُبَرِّئَنِي اللَّهُ وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا ظَنَنْتُ أَنْ يُنْزِلَ فِي شَأْنِي وَحْيًا وَلَأَنَا أَحْقَرُ فِي نَفْسِي مِنْ أَنْ يُتَكَلَّمَ بِالْقُرْآنِ فِي أَمْرِي وَلَكِنِّي كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ مَجْلِسَهُ وَلَا خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ

A tene na e [Abu Ar Rabi’ Sulaiman bin Daud] na [Ahmad] a mu na mbi ambeni hingango ye, a tene na e [Fulaih bin Sulaiman] ti [Ibnu Syihab Az Zuhriy] ti [‘Urwah bin Az Zubair] na [Sa’id bin Al Musayyab] na [‘Alqaimah bin’. ‘Abdolla bin ‘Uqbah] na [‘Aishah radiallahu ‘anha] wali ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na ngoi so azo so abi tënë na li ti lo atene na lo ye so ala tene na pekoni Allah asukula lo na yâ ti sioni tënë ti zongo so. Az Zuhriy atene; na ala kue afa na mbi mbeni bungbi ti ambaï ti ‘Aisyah, ambeni ayeke tâ tënë ahon ambeni na ambaï ti ala ayeke ngangu mingi, na pekoni mbi bâ hadith ti ala oko oko so ala fa na mbi na lege ti ‘Aisyah. A-hadith so akpengba mba, ala tene so ‘Aisyah radiallahu ‘anha atene: ‘Tokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam ayeke lani na ngoi so lo leke ti gue na mbeni voyage, lo sara sorte na popo ti awali ti lo. Tongana iri ti mbeni oko ti ala asigigi, a ye ti tene so lo yeke voyagé legeoko na Lo. Mbeni lâ lo fa gbâ ti airi ndali ti e ndali ti mbeni bira so lo yeke sara, tongaso iri ti mbi asigigi juska mbi mû mbage na lo na peko ti so a fa versê ti hijab ni, a gue na mbi na yâ ti mbeni kete da na a zia mbi na yâ ni. A londo, na tongana Watokua ti Nzapa (s.a.w.) a hunzi bira ni awe, a kiri na yanga-da. Tongana e si ndulu na Médine, lo fa so e yeke wu tere ti e na bï. Tongaso, mbi zia sekedu ni na ngoi so lo na azo ti lo aluti, na mbi tambela juska mbi zia aturugu ni. Na peko ti so mbi sara ye alingbi na abezoin ti mbi awe, mbi kiri na yâ ti groupe ni, me mbi mä yâ ti kate ti mbi na mbi bâ so collier ti agate ti mbi atï. Tongaso, mbi kiri mbi gi collier ti mbi. Na pekoni, akoli so aga na mbi afa lege na chameau ni ti kiri, ala pensé so mbi yeke na yâ ti sekedu ni awe. Biani, na ngoi ni kâ, awali ane pëpe, ala yeke te nyama pëpe. Ye so ala te gi ayeke gi mbeni kete kobe, tongaso azo alingbi pëpe ti hinga nengo ti mbeni sekedu tongana a yôro ni wala mbeni wali ayeke na yâ ni wala pëpe. Na ngoi ni so, mbi de maseka-wali. Tongaso, ala fa lege na achameau ni na ala tambela. Na mbi kiri mbi wara collier ti mbi gi na peko ti so aturugu ni ahon awe. Tongaso, mbi gue na ndo so groupe ni aluti dä, me zo oko ayeke dä pëpe. Na pekoni, mbi kiri na ndo so mbi luti dä, na beku so ala yeke manke mbi na ala yeke kiri na mbi. Na ngoi so mbi duti, mbi bâ so lango asara mbi mingi si na nda ni mbi tï na lango. A yeke Sufwan bin Al Mu’aththol as-Sulamiy adz-Dzakwan si alondo na peko ti bungbi ti aturugu ni juska lo ga nduru na ndo so mbi yeke dä na lo bâ afä ti azo so alango. Tongaso, lo ga na mbage ti mbi. Kozoni si versê ti hijab ni asigigi, lo bâ mbi awe. Mbi zingo na kota mbeto tongana lo kanga lege na hoto ti lo na lo zia ni na sese si mbi lingbi ti monté na ndo ni na pekoni lo fa lege na ni juska e lingbi ti wara groupe ni na peko ti so ala luti ti wu tere ti ala na ngoi so lâ ni ayeke na kota ndo. Tongaso, zo kue so akui, a fâ ngbanga na li ti lo awe. Na zo so asala kusala ti kangbi yâ ti tënë ni ayeke ‘Abdullah bin Ubay bin Salul. A si na Médine na mbi yeke na kobela teti nze oko na ngoi so azo akomanse ti wara kpale na lege ti atënë ti wataka so - a-accusation - na ala zia mbi na yâ ti dutingo ti mbi ti kobela, mbilimbili teti so mbi bâ pëpe na mbage ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam nzobe so mbi yeke wara ka na ngoi so mbi yeke na kobela. Lo sala gi vizite na mbi na lo bara mbi na lo hunda tënë na ndo dutingo ti mbi gi na salango maboko na ngoi so mbi hinga ye so ayeke si pëpe. Juska na ngoi so mbi wara sava yeke yeke na kobela ti mbi, mbi na Umm Misthoh e sigigi na ndo so e yeke wu tere ti e dä mingi. E yeke sigigi kâ pëpe gi na bï, ye so ayeke kozoni si e mû mbeni voile ndulu na da ti e, salango ye ti e na ngoi ni kâ ayeke salango ye ti a-Arabe ti giriri - a-Arabe ti ngobo ti salango ye - tongana e yeke na gigi ti da wala na yâ mbeni yaka so azi. Tongaso, e, Umm Misthoh bint Abi Ruhum na mbi e yeke tambela, na ngoi so lo glissé ndali ti voile ti lo na lo deba yanga ti lo: “Mawa na Misthoh.” Mo tene: "Ye so mo tene so ayeke tâ sioni. Mo yeke zonga mbeni zo so amû mbage na bira ti Badr?" Lo tene: ‘O madame ti mbi, mo mä ye so ala yeke sara tënë na ndo ni so pëpe?’ Na pekoni, lo kangbi na mbi atënë ti wataka - asioni tënë ti bingo na li ti mbi -. Ye so asi so asara si vundu ti mbi akiri aga ngangu mingi na ndo ti vundu so mbi yeke na ni kozo awe. Na ngoi so mbi kiri na da ti mbi awe, Watokua ti Nzapa (s.a.w.) alï ti tingbi na mbi, lo bara mbi, na lo tene: ‘Mo yeke tongana nyen?’. Mbi kiri tënë na lo: ‘Mû lege na mbi ti kiri na da ti babâ na mama ti mbi.’ Aisha atene: ‘Na ngoi ni so mbi ye ti hunda ti tene babâ na mama ti mbi adë bê ti mbi.’ So Watokua ti Allah (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) Wayanga ti Allah (saw) amû lege na mbi, na mbi gue na babâ na mama ti mbi na mbi hunda mama ti mbi, mbi tene: “Azo ayeke sara tënë ti nyen?” Lo kiri tënë na lo, lo tene: "O molenge ti mbi, sara si tënë so asi na mo aga kete. Na iri ti Allah, a yeke ngangu ti tene mbeni wali aduti na mbeni koli so lo ye lo mingi na ngoi so lo yeke na ambeni wali nde, gi tongana ambeni wali ni ayeke kangbi kamene ti lo." Mo tene: “Gloire na Allah, azo ayeke sara tënë na ndo ti tënë so awe?” Aisha atene: “Tongaso, mbi sara bï ni so juska na ndapre, lê ti mbi asi singo na ngu ti lê, na mbi lingbi ti lango pëpe ndali ti ni juska na ndapre, na ngoi so Watokua ti Allah (s.a.w. a wali.Na ndo ti Usamah, lo fa na lo ye so lo hinga mbilimbili ndali ti ndoye ti lo na mbage ti da ti Watokua ti Nzapa (siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo Usamah atene: ‘Sewa ti Kota Gbia ti mo, O Watokua ti Allah, na iri ti Allah e hinga ye oko pëpe gi nzoni ti Nzapa oko’. ayeke mû kpale pëpe na Kota Gbia ti mo ngbanga ti so ambeni wali mingi ayeke dä nde na lo na hunda amba ti lo ti wali so ayeke fa ande so Kota Gbia ti mo ayeke tâ tënë’ Tongaso, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam so a iri lo Barirah na lo tene: ‘O Barirah, mo bâ na yâ ti Aisha mbeni ye so mo yeke na kite na ndo ti lo?’ Barirah akiri tënë: ‘Na lege ti Lo so atokua Kota Gbia ti lo na lege ni, mbi bâ lâ oko pëpe mbeni kamene na yâ ti Aisyah so mbi lingbi ti sara kua na ni ti fa kamene ti lo, même tongana mbi bâ mbeni ye na yâ ti lo a yeke gi mbeni kete ye pëpe, so na ngoi so lo de kete mingi lo lango fani oko na ngoi so lo yeke te mapa ti lo mbeni lâ, na pekoni Pro then live. sallallaahu ‘alaihi wasallam alondo ti hunda na ‘Abdullah bin Ubay bin Salul ti duti na kungba ti lo.Tokua ti Nzapa (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) atene: “Zo wa alingbi ti hunda tënë na mbi ndali ti mbeni zo so mbi mä so lo sara sioni na sewa ti mbi?” Na iri ti Allah, mbi hinga ye oko pëpe na ndo ti sewa ti mbi gi nzoni ye, ala sara tënë ti mbeni koli – so ti tene Shofwan, so azo ayeke tene so lo sara mbeni ye ti pitan – so mbi hinga lo pëpe gi nzoni ye, so aga lâ oko pëpe na sewa ti mbi me so ayeke lakue na mbi.” Tongaso, Sa’d bin Mu’adh alondo na lo tene: “O Watokua ti Nzapa, mbi yeke kiri peko ti zonga so teti mo, tongana lo yeke ti mara ti Aus, ka e yeke fâ go ti lo, na tongana lo yeke ti aita ti e, mara ti Khazraj, akomande e, ka e yeke sala biani komandema ti mo.” Na pekoni, Sa’d bin ‘Ubadah, mokonzi ti mara ti Khazraj, so kozoni ayeke lani mbeni zo ti mbilimbili me so lango ni so, salango ye ti azo ti mara amû lo, alondo, lo tene: “Mo tene mvene, mo lingbi lâ oko pëpe ti fâ lo na mo lingbi pëpe ti kiri sioni teti lo.” Na pekoni, Usaid bin Hudhoir alondo na lo tene: ‘Biani, mo yeke zo so ayeke tene mvene, e yeke fâ lo biani. Biani, mo ga zo ti handango lê ti zo ndali ti so mo yeke bata azo ti handango lê ti zo.’ Tongaso, bira ti atënë alondo na popo ti mara ti Aus na ti Khazraj juska ala ye ti zi ngonzo ti ala na ngoi so Watokua ti Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam angbâ ti luti na ndo ti estrade juska na nda ni lo descend na lo dë bê ti ala juska na nda ni ala duti kpô na lo duti kpô. Tongaso, mbi toto na yâ ti lango ni kue juska ngu ti lê ti mbi alingbi ti sua mbeni pëpe ndali ti so ngu ti lê ti mbi ahule na mbi lingbi ti lango pëpe ndali ni juska na nda ni babâ na mama ti mbi ayeke na tere ti mbi na ngoi so mbi toto teti bï use nga na lango oko juska mbi pensé so bê ti mbi alingbi ti son.’ Aisha atene: ‘Na ngoi so babâ na mama ti mbi aduti na tele ti mbi na ngoi so mbi ngbâ ti toto, gi hio tongaso mbeni wali ti Ansar ahunda lege ti lï, tongaso mbi mû lege na lo na pekoni lo duti na lo toto legeoko na mbi. Na ngoi so mbi yeke na yâ ti mara ti ye tongaso, gi hio tongaso, Watokua ti Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam aga aduti, me lo duti nduru na mbi pëpe tongana ti so lo fa na mbi ye so asi na mbi kozo, atâa so ye so asi na mbi so ahon nze oko awe na afango ye ni ade ti descend pëpe ti fa nda ti tënë so asi na mbi so’. Aisyah atene: ‘Tongaso lo fa tënë ti témoin so lo diko atënë use ti shahadah ni na pekoni lo tene: ‘O ‘Aisyah, biani mbeni sango asi na mbi na ndo ti mo tongaso nga tongaso. Tongana mo yeke propre na mo yeke na sioni oko pëpe, Allah ayeke sukula mo biani. Me, tongana mo tï na yâ ti siokpari, hunda pardon na Allah na mo changé bê ti mo na Lo ndali ti so tongana mbeni wakua ayeda so lo sara siokpari na pekoni lo changé bê ti lo, ka Allah ayeke yeda biani na gbiango bê ti lo’. Na peko ti so Rasulullah asala tënë ti ngbanga so lo mû, ngu maMbeto ti mbi ahule juska mbi mä mbeni go pëpe. Na pekoni, mbi tene na babâ ti mbi: ‘Kiri tënë na Watokua ti Nzapa (s.a.w.) na ndo ti mbi.’ Babâ ti mbi atene: ‘Na iri ti Allaah, mbi hinga pëpe ye so mbi lingbi ti tene na Watokua ti Nzapa (s.a.w.) na ndo ti mbi na lege ti tënë so lo tene gi tongaso.’ Mama ti mbi atene: ‘Na iri ti Allaah, mbi hinga pëpe ye so mbi lingbi ti tene na Watokua ti Nzapa (s.a.w.) na ndo ti mbi na lege ti tënë so lo tene gi tongaso.’ ‘Aisha atene: ‘Mbi yeke gi mbeni kete molenge-wali so adiko Coran mingi pëpe.’ Mo tene: ‘Biani, mbi, na iri ti Allaah, mbi hinga so mo mä tënë so azo ni ayeke tene na mo mû ni na bê ti mo na mo mä na bê na ni. Tongana mo tene na mo so mo yeke propre, na lege ti Allah, Lo hinga nzoni mingi so mo yeke propre, mo yeke mä na bê na mbi pëpe na yâ ti tënë so. Na tongana mbi fa na mo tënë so, na ngoi so Allah ahinga nzoni mingi so mbi yeke propre, mo yeke mä na bê biani na mbi. Na lege ti Allah, mbi wara mbeni tapande na popo ti mbi na mo pepe gi ti babâ ti Prophète Yusuf tongana lo tene: “I kanga bê na nzoni be-nze-pepe, na Allah ayeke Lo so ayeke gi mungo maboko na yâ aye kue so i fa.” - QS. Yusuf 18 - Na pekoni mbi gue na ndo ti mbi na beku so Allah ayeke sukula mbi, me na iri ti Allah, mbi ku pepe so Allah ayeke tokua mbeni fango ye na ndo ti tene so asi na mbi so. Ngbanga ti so a yeke duti ande na lege ni pëpe ti tene a fa Coran ti sara tënë na ndo ti tënë ti mbi so. Me mo yeke gi na beku so Watokua ti Allah (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) ayeke wara mbeni fango ye na lege ti ala so Allah ayeke sukula mo. Na lege ti Allah, lo de ti gue na bungbi ti lo pepe wala mbeni oko ti Ahlul Bayt asigigi pepe, juska a tokua na lo mbeni ye ti fango na gigi. Tongaso, lo wara apocalypse ni tongana ti so lo yeke wara ka, na yâ ti mbeni dutingo so fièvre ni ayeke ngangu mingi nga so ngu ti tere ti lo ayeke sua. Na peko ti so fango ye ni asi na lo, lo yeke mo bâ mo tene lo yeke he ngia na kozo tënë so lo tene ayeke so lo tene na mbi: ‘O ‘Aisha, gonda Allah, biani Allah asukula mo awe’. Na pekoni, mama ti mbi atene na mbi: ‘Londo ti tingbi na Watokua ti Allah’. Mbi tene na mama ti mbi: ‘Na lege ti Allah, mbi yeke luti pëpe ti tingbi na lo na mbi yeke gonda mbeni zo nde pëpe gi Allah Ta’ala. Na pekoni, Allah afa versê so -'Biani, azo so ayeke kangbi atënë ti wataka na popo ti ala ayeke nga na yâ ti groupe ti ala. Mo pensé so a yeke sioni pëpe, me a yeke nzoni ndali ti mo...'-. -QS. Ngu 11-. Na ngoi so a fa versê so ti fa nda ti zingo mbi na yâ ti atënë kue so a bi na li ti mbi, Abu Bakr as-Shiddiq radliallahu ‘anhu so ayeke mû maboko lakue na fini ti Mistah bin Utsatsah ndali ti so lo yeke mbeni fami ti mbi atene: ‘Na iri ti Allah, na peko ti ye so mbi yeke mû ande ye na Mistah encore ape teti lakue lakue ndali ti so lo mû maboko ti kangbi atënë ti wataka na ndö ti ‘Aisha’. Tongaso, Allah afa versê so: -'Na zia azo so ayeke na a-avantage nga na akota ndo na popo ti ala adeba yanga ti ala pëpe ti mû mbeni ye nde pëpe na.....juska na versê ni... Allah ayeke Zo ti pardone zo mingi, zo ti sarango nzoni bê mingi'- -QS. Annur 22-.. Tongaso Abu Bakr atene: ‘En, na lege ti Nzapa, mbi ye biani ti tene Allah apardone mbi’. Tongaso, Abu Bakr akiri amû maboko na Misthah tongana ti kozo. Na Rasulullah ahunda Zainab bint Jahsy na ndo ti kpale ti mbi, lo tene: ‘O Zainab, mo hinga nyen na mo pensé nyen?’ Tongaso, Zainab atene: ‘O Watokua ti Nzapa, mbi bata mê ti mbi na bango ndo ti mbi, na lege ti Allah mbi hinga ye oko pëpe na ndo ti lo gi nzoni ye’. ‘Aisyah atene: ‘Atâa so Zainab abâ tele ti lo kozoni so lo yeke kota ahon mbi, Allah abata lo na pekoni na lege ti ndara’. Lo tene,, na lo fa na e [Fulaih] so alondo na [Hsyam bin ‘Urwah] so alondo na [‘Urwah] so alondo na [‘Aisyah radliallahu ‘anha] nga na [‘Abdullah bin Az Zubair] tongana hadith so. Said,, na a tene na e [Fulaih] ti [Rabi’ah bin Abdurrahman] na [Yahya bin Sa’id] ti [Al Qasim bin Mohammed bin Abu Bakr] tongana ti so nga.